Myanmar Entrepreneur Group

ဂလိုဘယ္အျမည္းႏွင့္ ယမကာဖရီး (၇)

2010-09-19T00:43:00.000+06:30

ဂန္ပါပီႀကီးႏွင့္ အိုစမာအာလာဒင္၏တပည့္မ်ား ထြက္သြားၿပီးေနာက္
ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို အြန္လိုင္းမယ္ေတာ္ႀကီးမ်ားဟု နာမည္ႀကီးေနေသာ
ဘေလာ့ဂါမမမ်ား ဆိုင္အတြင္းသို႕ အူလ်ားဖားလ်ား ၀င္လာသည္ကို
ေတြ႕လိုက္ရေလသည္။ ယင္းအုပ္စုတြင္ ...မတက္ဆင္ (သက္ဆင္၏
ညီမမဟုတ္ပါ)၊ ဒရင္း၊ ဘုေ၀၊ နႏၵာမိႈင္ ၊ ႏွင္းပြျဖဴေလး၊ ေဆာင္းႏွင္းဘူ၊
စားေတာ္ကဲ ခ်န္ဂိန္ေခၚ အန္တီဂလုဂလု၊ ခင္ဦးေၿမြ၊ အီးေ၀ၿဖိဳး၊ ေရာင္ဆင္၊
လက္လက္ျဖဴ စသည့္ ဘေလာ့ဂါ ပ်ိဳျဖဴေလး၊ ပ်ိဳျဖဴႀကီး၊ ပ်ိဳျဖဴစေကာစကႀကီး
မ်ား ပါ၀င္ေလသတည္း။ မတက္ဆင္မွ “..ကဲ..ကဲ..ဒီမွာဘာလုပ္ေနၾကတာလဲ
...ခုဘေလာ့ဂါေတြ.. ေဆာ္ႀကႏွက္ၾကကုန္ၿပီတဲ့” “ဘာ....ဘယ္သူေတြ
ဘာျဖစ္ၾကတာလဲဗ်..” ထြန္းေဂါက္ေျမြ၏အေမးသံႏွင့္အတူ...ပေလသင္ကာမွ “..ဟာ..ဒါမ်ားဗ်ာ..အရင္ကတည္းက အုပ္စုေတြအမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲေနၾကတာ..
.ျဖစ္ၾကတာလည္း ဘာဆန္းတာမွတ္လို႕..”ဟု ေအးေအး ေလး ေျပာလိုက္၏။ “ေအးေလ...ဘေလာ့ဂါယူနီယံဘာညာ ေတာင္မရိွေသးတဲ့ဟာ... ကိုယ္ထင္ရာကိုယ္ေရး..ကိုယ္ေဆာ္ခ်င္တဲ့သူကို ေဆာ္ေနမွေတာ့ ျဖစ္မွာေပါ့”
“ဟာ..ဒီလိုကိုယ္ထင္ရာ ကိုယ္ေရးတယ္လို႕ေတာ့ လြယ္လြယ္မေျပာနဲ႕ေလ” ဟု
ဟန္သစ္မိန္ႀကီးမွ ထြန္းေဂါက္ေျမြ၏ စကားကိုလက္မခံႏိုင္သည့္ပံုစံျဖင့္ ေျပာလိုက္ရာ.
.“ေတာ္ပါေတာ့ရွင္.. ေတာ္ၾကပါေတာ့..ရွင္တို႕ကလည္း ဒီလိုပဲ တစ္ဆိတ္ရိွ
ကိုက္ခ်င္...အဲ..အခ်င္ခ်င္းတိုက္ဖို႕ပဲ ေခ်ာင္းေနတာပဲ။ တကတည္း..ဟြန္း..” ဟု
မဘုေ၀ မွ ျမင္ျပင္းကတ္စြာ ေျပာလိုက္ေလသည္။ အေျခအေနၾကည့္၍
ဂလိုဘယ္ႀကီးခမ်ာလည္း ပုလင္းမ်ား၊ ဖန္ခြက္မ်ားကို မသိမသာေရာ
သိသိသာသာႀကီးပါ လိုက္သိမ္းေန၏။ ထိုအခိုက္..ကိုကိုဖရီးမွ..“ဟားဟားဟား..
ဟုတ္ၿပီ...ဒါ ဘေလာ့ဂါေတြအခက္ ကၽြန္ေတာ္ရဲ႕အကြက္ပဲဗ်. “ဘာ..ဘာကြက္လဲ၊
ေပြးကြက္လား” “ဟာ...ဘယ္ကလာ..ခင္ဗ်ားဖင္က အကြက္ျဖစ္ရမွာလဲ၊ ဒါဂြင္ဗ်ဂြင္..”
ဟု ထြန္းေဂါက္ေျမြ၏ အေမးကို ကိုကိုဖရီးမွ ေျဖလိုက္သည္။ က်ဳပ္စဥ္းစားမိတာက
ဘေလာ့ဂါေပါင္းစံု လက္ေ၀ွ႕ ၿပိဳင္ပြဲၾကီး က်င္းပမလို႕ေလ။ ၀ိတ္တန္းကေတာ့
အလြတ္တန္းေလးေပါ့ဗ်ာ။ ဟဲဟဲ။ “အင္း..ဒီဖရီးကလဲ အလကားေနရင္း ဖရီးရိတ္ရမဲ့
ဂြင္ပဲ ဆင္ေနတာပဲ။ ” “ဆင္ရမယ္ဗ်။ ဆင္ရမယ္။ ခုဆိုရင္ ဟီလာရီဆြဖ္နဲ႕ မီဂန္ေဖာက္စ္
တို႕က သူတို႕ကို အတည္တက်ယူပါ တကဲကဲ ျဖစ္ေနလို႕ မနည္းတားထားရတယ္။
ဟြန္း။ ေငြက ရွာရလြယ္တာမဟုတ္ဘူး။” “ အု..ေျပာမိတာမွားပါတယ္ ဖရီးရယ္”
ကိုကိုဖရီးႏွင့္ ခင္ဦးေျမြ တို႕၏ စကားေၾကာအား အန္တီဂလုဂလုမွ..ကဲ..ကဲ..အဲ့ဒါေတြ ေနာက္မွေျပာ..ဗိုက္ဆာေနၿပီ။ ေရာက္တုန္း ရိွတာေလးေတြအကုန္ခ်၊ စားလိုက္ဦးမယ္။
ထိုအခါ ဒို္င္နာရီဆိုသည့္ ကျပားမေလးမ်က္ႏွာမွာ ၀မ္းခ်ဳပ္တာၾကာ၍
အလြန္ျပင္းထန္သည့္ ဓာတုဓာတ္ေငြ႕အား ရွဴ႐ိႈက္မိသည့္အလား ရႈံတြသြားေလသည္။
မီးတို႕ဆီမွာ ဘာမွအရိွေတာ့ဘူး။ စားခ်င္ရင္ ကိုယ့္ဘာသာ သြား၀ယ္ၿပီး ခ်က္စားေတာ့ ဟု
ေလာကြတ္ပ်ဴငွာစြာ ေျပာလိုက္ေလသည္။ ဂလိုဘဲႀကီးမွ..ဟဲ့ဟဲ့.. အဲဒီလိုမေျပာနဲ႕ေလ။
သြား..မေန႕က ေနာက္ေဖးမွာ ရိုက္သတ္ထားတဲ့ ၾကြက္စုတ္ႀကီးတစ္ေကာင္ရိွေသးတယ္
မဟုတ္လား။ ရွယ္ကင္ေပးလိုက္ပါလား ။ ထိုအခါ...ေ၀ါ့....ဂလိုဘဲႀကီး၏ ၾကြက္ကင္အသ
ံ ၾကားလိုက္သည္ႏွင့္ ဟန္သစ္မိန္ႀကီးခမ်ာ.. ေသာက္ထားေသာေရမ်ား..အဲ...အရက္မ်ား ျပန္အန္ထြက္လာေလသည္။ “ခင္ဗ်ား..ဗ်ာ..အျမည္းကို ဒါမ်ိဳးေတြ ျပင္ထားရလားဗ်။
ေတာ္ၿပီ ေနာက္ လာမေသာက္ေတာ့ဘူး။” “ေအးေလ၊ ရတယ္။ မေသာက္ခ်င္ေနေပါ့။
ခင္ဗ်ားလို အရက္ထက္ေရမ်ားမ်ားေသာက္၊ အေၾကြးကလဲ ယူေသးတဲ့သူမ်ိဳး မေရာင္းရရင္ ပိုေတာင္ေကာင္းေသးတယ္။ ခင္ဗ်ားကို ေရဖိုးပဲယူမယ္၊ အရက္ဖိုးေတာ့မယူဘူး သိလား ၊
ဟြန္း။ ”ဂလိုဘဲႀကီး၏ ဘုက်က်စကားေၾကာင့္ ဟန္သစ္မိန္ႀကီးခင္ဗ်ာ..အၿမီးကုပ္ အဲ.
.ဟိုကုပ္ဒီကုပ္ ကုပ္ရင္း ျငိမ္သြားေလသည္။ ထိုစဥ္..ကဲ..ဘယ္လိုလဲ..ကၽြန္ေတာ့္အႀကံကို...
ဟု ကိုကိုဖရီးမွေမးလိုက္စဥ္ ေဆာင္းႏွင္းဘူ ဆိုသည့္ေကာင္မေလးမွ...
(ဆက္လက္ေစာင့္စားဖတ္ရႈပါရန္ဟု ေတာင္းပန္ရင္း)

မူလလက္ေဟာင္း ေအာ္ရီဂ်င္နယ္ဖရီး

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ၾကီးႏွင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအၾကားမွ စည္းမ်ဥ္းဆိုင္ရာကစားပြဲမ်ား (အပိုင္း - ၄)

2009-12-17T09:24:00.001+06:30

ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ Economic Liberalization လုပ္ရာမွ ေပၚထြက္လာတတ္ေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား

Free Trade ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဘာဂေဗဒသီအိုရီတြင္ အေျခခံ proposition တခုရွိပါသည္။ ယင္းမွာ အေျခအေန အတိုင္းအတာ တခုတြင္ Free Trade သည္ တိုင္းျပည္အတြက္ အက်ိဳးရွိေစသည္ မွန္ေသာ္လည္း Free Trade ျဖစ္ေအာင္ ညွိယူေနဆဲကာလမ်ားတြင္ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုထဲမွ အခ်ိဳ႕က႑မ်ား က်ဆင္းျပီး၊ အခ်ိဳ႕က႑မ်ား တိုးတက္တတ္သည္ ဟူ၍ျဖစ္သည္။ ပညာရွင္မ်ားက ဤသည္ကို sunrise sector မ်ားႏွင့္ sunset sector မ်ားဟူ၍ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ၾကသည္။ ကုန္သြယ္မွဳတံခါးမ်ား ဖြင့္လိုက္ခ်ိန္တြင္ ျပည္တြင္း ထုတ္လုပ္သူမ်ားသည္ ကမၻာတ၀ွမ္းတြင္ ရွိေနေသာ နည္းပညာအေျပာင္းအလဲ၊ စားသံုးသူလိုအင္ႏွင့္ အစိုးရမူ၀ါဒမ်ားကို ဘြားခနဲ ရင္ဆိုင္ေတြ႕လိုက္ရတတ္ ေလ့ရွိသည္။ အဆိုပါ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ တိုင္းျပည္၏ ထုတ္လုပ္မွဳအေပၚသို႕ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္မွဳ မ်ား ရွိလာတတ္ပါသည္။

ဖြံ႕ျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရး၏ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳမ်ားႏွင့္ အညီ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေရး စီမံခ်က္မ်ား၊ အလုပ္လက္မဲ့ ကူညီေထာက္ပံ့ေၾကးမ်ား ရွိတတ္ပါသည္။ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးေသာ ဥပမာကဲ့သို႕ပင္ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရးတြင္ ယွဥ္ျပိဳင္မွဳအားေကာင္းလာေစရန္ လယ္သမားမ်ားအား ေထာက္ပံ့ေၾကးေငြ ေပးအပ္ျခင္းမ်ား၊ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအား ပံ့ပိုးကူညီေပးျခင္းမ်ား တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ရွိေပသည္။ Free Trade ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားလာေသာ sunset sectors မ်ားမွ အလုပ္သမားမ်ားကိုလည္း အျခားသင့္ေလ်ာ္ရာ က႑မ်ားတြင္ ျပန္လည္ေလ့က်င့္ေပးေသာ အစီအစဥ္မ်ား ရွိေလသည္။ သို႕ရာတြင္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ အလုပ္လက္မဲ့ေထာက္ပံ့ေၾကးမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ ျပိဳင္ဆိုင္မွဳေၾကာင့္ ေလ်ာ့နည္းက်ဆင္းသြားေသာ စီးပြားေရးက႑မ်ားမွ လုပ္သားမ်ားအား အျခား က႑မ်ားတြင္ ျပန္လည္ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးျခင္း အစီအစဥ္မ်ား နည္းပါးေလသည္။

ဥပမာ- ဥေရာပသမဂၢတြင္ စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုမ်ား ရပ္တန္႕သြားျခင္းေၾကာင့္ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာမ်ား ၾကီးထြားလာေသာ ေနရာေဒသမ်ားအတြက္ structural funds မ်ား ခ်မွတ္ေပးေသာ မူ၀ါဒမ်ား ရွိေလသည္။ အဆိုပါ မူ၀ါဒမ်ားကို ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ က်င့္သံုးရန္ကား မျဖစ္ႏိုင္ေပ။ ၄င္းအျပင္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ safety net ဟုေခၚေသာ အမ်ိဳးသား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ၊ သက္ၾကီးရြယ္အို ပင္စင္၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါး မိသားစုမ်ားအား ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မွဳ စသည္မ်ား နည္းပါးသည္ျဖစ္ရာ economic liberalization ႏွင့္အတူ ယွဥ္တြဲအသံုးျပဳရမည့္ လူမွဳအသံုးစရိတ္ (Social Spending) တြင္ အားနည္းခ်က္ ရွိျခင္းေၾကာင့္ လူမွဳေရးဆိုင္ရာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား (Social consequences) မ်ား ထြက္ေပၚလာတတ္ေလသည္။

ဟားဗတ္တကၠသိုလ္မွ စီးပြားေရးပညာရွင္ Dani Rodrik က ဒုတိယကမၻာစစ္အျပီးကာလက ဖြံ႕ျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံမ်ားသည္ economic liberalization, trade liberalization မူ၀ါဒမ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရာတြင္ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရမ်ားမွ လူမွဳအသံုးစရိတ္မ်ားကိုပါ ဖူဖူလံုလံု အသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ လူမွဳအသံုးစရိတ္ သံုးစြဲေရးတြင္ အခက္အခဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိေနတတ္သည္။ အခက္အခဲတမ်ိဳးမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေနေသာ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရမ်ားသည္ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမွဳေရး အသံုးစရိတ္မ်ားထက္ စစ္အသံုးစရိတ္မ်ားကို ပိုမိုသံုးစြဲျခင္း ရွိေနပါက မည္သို႕ေသာ economic liberalization မူ၀ါဒမ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနေစကာမူ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အက်ပ္အတည္း ျပႆနာမ်ား မလြဲမေသြ ျဖစ္ပြားေနမည္သာ ျဖစ္သည္။

အျခားအခက္အခဲ တမ်ိဳးမွာကား သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရမ်ားသည္း ႏိုင္ငံျခား ေထာက္ပံ့မွဳေပၚတြင္ မွီခိုေသာ စီးပြားေရးမူ၀ါဒမ်ား က်င့္သံုးရျခင္းမွ ထြက္ေပၚလာႏိုင္ေသာ အခက္အခဲတရပ္ျဖစ္သည္။ ျပည္ပ ေထာက္ပံ့မွဳမ်ားအေပၚတြင္ မွီခိုသည့္ (aid dependency model) ၏ ဆိုးက်ိဳးတရပ္တြင္ အလွဴရွင္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ အစိုးရအသံုးစရိတ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ခိုင္းျခင္း ျပႆနာရွိတတ္သည္။ စစ္အသံုးစရိတ္ၾကီးမားေသာ အစိုးရမ်ား၊ လာဘ္စားမွဳမ်ားကို တိုက္ဖ်က္သည့္ အစီအစဥ္မ်ားအတြက္ ေကာင္းမြန္ေသာ္လည္း အမွန္တကယ္ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမွဳေရးႏွင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ တိုက္ဖ်က္ေရးအစီအစဥ္မ်ားတြင္ အစိုးရအသံုးစရိတ္မ်ားျပားေသာ ႏိုင္ငံမ်ားကိုမူ တိုက္ရိုက္ထိခိုက္မွဳ ရွိလာတတ္ျပန္သည္။

မည္သို႕ဆိုေစ အဆိုပါ အခက္အခဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္တြင္ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အက်ပ္အတည္း ျပႆနာမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေရး မတည္ျငိမ္မွဳႏွင့္ အစြန္းေရာက္မွဳမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ျပီး ဦးေႏွာက္ယိုစီးမွဳျပႆနာမ်ားကိုလည္း ေပၚထြက္ေစႏိုင္သည္။ တျပိဳင္နက္တည္းတြင္ ျပည္ပမွ ၀င္ေရာက္လာေသာ ႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းၾကီးမ်ားမွ ျပည္တြင္းေစ်းကြက္ကို ခ်ဳပ္ကိုင္၍ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္သူမ်ားကို အစားထိုးမွဳမ်ားလည္း ေပၚထြက္လာမည္ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံတကာစံခ်ိန္ စံညႊန္းမ်ား

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ၾကီးမွ ခ်မွတ္ထားေသာ အခ်ိဳ႕စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကလည္း ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ား၏ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳး တိုးတက္မွဳ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မွဳမ်ားကို အႏုတ္လကၡဏာ သက္ေရာက္မွဳ ရွိေနျပန္သည္။ လယ္ယာပို႕ကုန္မ်ားတင္ပို႕ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ကုန္ပစၥည္းတင္သြင္းေသာ ႏိုင္ငံမ်ားမွ သတ္မွတ္ထားသည့္ Sanitary and phytosanitary (SPS) စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကို ျပည့္မီွရမည္ ျဖစ္ေပသည္။ အဆိုပါ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွ ႏိုင္ငံတကာထုတ္ကုန္ အဆင့္အတန္း ျမင့္မားေရးကို ရည္ရြယ္ျခင္းေၾကာင့္ ေကာင္းက်ိဳးကို ဦးတည္ေစသည္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ မိမိႏိုင္ငံတြင္းမွ ထုတ္လုပ္မွဳမ်ားကို ျမွင့္တင္ရန္ ရည္ရြယ္ျပီး အထက္ပါ စံညြန္းမ်ားကို အသံုးျပဳ၍ ပို႕ကုန္တင္သြင္းမွဳကို တားျမစ္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားလည္း ရွိေလသည္။

ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ား သတ္မွတ္ျခင္းသည္ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီး၊ က႑အလိုက္ က်ြမ္းက်င္ေသာ ပညာရွင္မ်ား ရွိေနသည့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ အခက္အခဲ မရွိေသာ္လည္း လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ေႏွးေကြးေနေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ အခက္အခဲ၊ အတားအဆီးမ်ား ျဖစ္လာတတ္ပါသည္။ ဥပမာ- ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ား ျပည့္မွီရန္ ၾကိဳးပမ္းရမည့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားသည္ tariff ႏွင့္ permissible countervailing duties မ်ား တြက္ခ်က္ျခင္းတြင္ က်ြမ္းက်င္ရန္ လိုအပ္သည္။ မူပိုင္ခြင့္မ်ား၊ က်န္းမာသန္႕ရွင္းမွဳမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စံခ်ိန္ စံညႊန္းမ်ား ျပည့္မွီေစရန္အတြက္ က်ြမ္းက်င္သည့္ စစ္ေဆးေရး၀န္ထမ္းမ်ား ခန္႕အပ္ထားရွိရမည္။ ယင္းသို႕ေသာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားအတြက္ institutional development အတိုင္းအတာတခုအထိ လိုအပ္သည္ျဖစ္ရာ ကနဦးအစမွ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ၾကီးစြာေသာ အသံုးစရိတ္မ်ား ေပၚထြက္လာပါေတာ့သည္။

စီးပြားေရးပညာရွင္ Finger ႏွင့္ Schuler တို႕က အဆိုပါ အသံုးစရိတ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏွိဳင္းယွဥ္တြက္ခ်က္ေလ့လာၾကည့္ရာတြင္ စံခ်ိန္စံညႊန္းဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ သံုးခုျဖစ္ေသာ customs valuation, Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS) ႏွင့္ Sanitary and phytosanitary (SPS) measures တို႕အတြက္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံခ်င္းစီအလိုက္ ကုန္က်စရိတ္မွာ ေဒၚလာ သန္း (၁၅၀) ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါသည္။ ယင္းပမာဏမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံအမ်ားစု၏ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ဘတ္ဂ်က္ပမာဏ ထက္ ပိုမိုျမင့္မားပါသည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားက ဖြံ႕ျဖိဳးျပီး ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ၾကီး၏ အရွိန္အ၀ါကို အသံုးျပဳ၍ ယင္းတို႕တြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီးျဖစ္ေသာ institutions မ်ားႏွင့္ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကို ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအား အတင္းအၾကပ္ ဖိအားေပး သံုးစြဲေစေသာေၾကာင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ား၏ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳကို ေႏွာင့္ေႏွးေစသည္ဟု ေ၀ဖန္ေျပာဆိုၾကပါသည္။

နိဂံုး

မည္သို႕ဆိုေစ ႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရး ဆက္ႏြယ္မွဳမ်ားသည္ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ ေပၚတြင္ မ်ားစြာ မူတည္ပါသည္။ ယင္းသို႕ေသာ အေျခအေနတြင္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ၾကီးမွ ျပဳလုပ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနေသာ negotiated rule-making စနစ္သည္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ား၏ အမွန္တကယ္လိုအပ္ေနေသာ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး လိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီမွဳ မရွိ ျဖစ္ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ၾကီးႏွင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအၾကားမွ စည္းမ်ဥ္းဆိုင္ရာ ကစားပြဲမ်ား သည္ကား စဥ္ဆက္မျပတ္ ဆက္လက္ရွိေနဦးမည္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါသည္။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၇၊ ၁၂၊ ၂၀၀၉)

ရည္ညႊန္းကိုးကားစာရင္း

Bhattacharjea, A. (2004) 'Developing Countries in the world trade regimes' in Mackintosh (eds.) Making the International: Economic Interdependence and Political Order, London, Pluto Press,

Chang, H. (2002) Kicking Away the Ladder: Development Strategy in Historical Perspective, London, Anthem Press

Das, B. (1998) WTO Agreements: Deficiencies, Imbalances and Required Changes, London, Zed Books

Finger, J. & Schuler, P. (2000) 'Implementation of the WTO Commitments: the development challenge in Hokeman, B, English, P. and Matto, A. (eds) Development, Trade and WTO: A Handbook, Washington DC, World Bank

Oxfam (2002) Rigged Rules and Double Standards: Trade, Globalization and the Fight against Poverty, London, Oxfam

Rodrik, D. (2001) The Global Governance of Trade as if Development really mattered, New York, UNDP

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ဖန္တီးေပးႏိုင္သည့္ ေခတ္မွီသယံဇာတ အင္အားစုမ်ား (အပိုင္း-၂)

2009-11-09T14:49:00.002+06:30

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူး (Competitive Advantage) ကို ရရွိေစရန္ ေခတ္မီသယံဇာတမ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံရာတြင္ အေျခခံႏွင့္ အဆင့္ျမင့္ ပညာမ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံျခင္း (Investing in basic and higher institutions)၊ စြမ္းရည္ ဗဟုသူတမ်ား တိုးတက္လာေစျခင္း (Improving in general skill and knowledge)၊ သုေတသနႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား (Stimulating R & D at higher institutions) တို႔အား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ရရွိႏိုင္ေစသည္။

အေျခခံသဘာ၀အင္အားစုမ်ား (Basic Factors) ေကာင္းမြန္မႈသည္ ကနဦး အက်ိဳးေက်းဇူး (Initial Advantages) ကိုသာ ဖန္တီးေပးႏိုင္သည္။ ထို Basic Factory မ်ား မရွိလွ်င္လည္း သြင္းကုန္မ်ားအျဖစ္ တင္သြင္းၾကျခင္းျဖင့္ ရရွိႏို္င္ေပသည္။ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကို တြန္းအားေပးသည့္ အဓိက ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္မည့္ အင္အားစုမွာ ေခတ္မွီသယံဇာတအင္အားစုမ်ား (Advanced Factors) မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။

သို႔ျဖစ္ရာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေျခခံသဘာ၀အင္အားစု (Basic Factors) မ်ား ျပည့္စံုစြာ မရွိပါက ၎ႏိုင္ငံသည္ မည္ကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္သင့္သနည္း။ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေျခခံသဘာ၀အင္အားစုမ်ား မရွိပါက Advanced Factors မ်ားတြင္ တုိးခ်ဲ႕ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံရန္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသည္ Natural Resources တြင္ ရွားပါးၿပီး ဧရိယာက်ဥ္းေျမာင္းေသာ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း Advanced Factors မ်ားျဖစ္ေသာ Engineering, Entrepreneurship, Skilled Labors မ်ားရရွိေအာင္ ဖန္တီးထားသျဖင့္ ထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ေအာင္ျမင္ မႈမ်ား အျမဲရရွိခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံမ်ားသည္ မိမိႏုိင္ငံအတြက္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အားေကာင္းေသာ၊ စဥ္ဆက္မျပတ္္ျဖစ္ေသာ၊ တိုးတက္ျမန္ဆန္ေသာ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံု ျဖစ္ေပၚေစရန္ အေျခအေနမ်ားကို ရယူဖန္တီးရေပမည္။ နည္းပညာသည္ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုႀကီး ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္ေပၚေစရန္ အေရးႀကီးဆံုး ဇစ္ျမစ္ထဲတြင္ ပါ၀င္သည္။ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာ စြမ္းရည္ (Capacity for Science and Technology) သည္ တီထြင္မႈ အားေကာင္းေသာ၊ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို တိုးတက္လက္ခံႏို္္င္ေသာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ား လက္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိေစရန္ လိုအပ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈႏွင့္ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား (Research and Development) ကို ျပဳလုပ္ေနေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား (Institutions) မ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႔နယ္ပယ္မွ ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားၾကား ဆက္စပ္မႈအားေကာင္းေစရန္ ဆက္စပ္မႈအား ျမွင့္တင္ေပးျခင္း (Linkage Promotion) ျပဳလုပ္ေပးရေပမည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ သုေတသနျပဳလုပ္ေနသည့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႔အသံုးခ် ထုတ္လုပ္မႈ ျပဳလုပ္ေနသည့္ လုပ္ငန္းမ်ားၾကား ဆက္စပ္မႈ အားနည္းေနသည့္အျပင္ သုေတသန အသံုးစရိတ္ (Research and Development Expenditure) လည္း သံုးစြဲႏိုင္မႈ အားနည္းျခင္း၊ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ျဖန္႔ျဖဴးမႈ အားနည္းျခင္း၊ မူပိုင္ခြင့္ဥပေဒမ်ား အားနည္းျခင္း၊ အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ သင္တန္းမ်ားေပးမႈမ်ား အားနည္းျခင္းတို႔ကို ေတြ႔ရွိရေပသည္။

ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာတီထြင္ျခင္း တိုးတက္မႈကို တိုင္းတာႏို္င္ေသာ ညႊန္ကိန္းမ်ားထဲတြင္ သုေတသန အသံုးစရိတ္လည္း ပါ၀င္သည္။ သုေတသန အသံုးစရိတ္အတြက္ ရင္းႏွီးမႈမ်ားေလေလ၊ မိမိႏို္င္ငံ၊ မိမိကုမၸဏီ၏ တီထြင္မႈ အတိုင္းအတာမွာ မ်ားျပားေလေလပင္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခိုင္မာေသာ သိပၸံ ႏွင့္ နည္းပညာ အေျခခံႏွင့္ ဥစၥာဓနကို ဖန္တီးေပးႏိုင္ေသာ နည္းပညာ တီထြင္ျခင္း (Wealth Creating Technological Innovations) ႏွင့္အတူ အသံုးခ်မႈ (Application) တို႔ကိုပါ တြဲဖက္အသံုးျပဳႏိုင္ေလေလ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ပတ္၀န္းက်င္ (Competitive International Environment )၌ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ေသာ စီးပြားေရး တိုးတက္မႈ (Essential to Economic Growth) ကို ေဖာ္ေဆာင္ႏို္င္မႈ ေ၀းေလေလပင္ျဖစ္သည္။

ယခုအခါ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတ၊ ပညာတို႔ကို အေျခခံေသာ စီးပြားေရး အေဆာက္အအံု (Knowledge Based Economy) ျဖစ္ၿပီး သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ (Natural Resource)၊ အေျခခံက်ေသာ သမ႐ိုးက် ထုတ္လုပ္မႈ (Primary Processing and manufacturing) မ်ိဳးျဖင့္ ရပ္တည္၍ မရေတာ့ေပ။ ထိေရာက္ေသာ ထုတ္လုပ္မႈမ်ား (Effective Production) ႏွင့္အတူ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတ၊ ပညာတို႔ကို အေျခခံေသာ ေခတ္မွီနည္းပညာာ (Advanced Technology)၊ ေစ်းကြက္ ရွာေဖြမႈ (Marketing)၊ ေရာင္းခ်မႈ (Sales)၊ ၀န္ေဆာင္မႈ (Services) ႏွင့္ ျဖန္႔ျဖဴးမႈ (Distribution) မ်ား ရရွိမည္ ျဖစ္သည္။

စီးပြားေရး လုပ္ငန္းစု အဆင့္ဆင့္တြင္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈသည္ အေရးပါလွ်က္ရွိၿပီး ေစ်းေပါလွ်က္ရွိၿပီး ေစ်းေပါေသာ ကုန္ၾကမ္းႏွင့္ လုပ္အား ရႏိုင္မႈ၊ နည္းပညာရႏိုင္မႈ၊ ေစ်းကြက္ရႏိုင္မႈ တို႔သည္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈကို တြန္းအားေပးေသာ အရာမ်ား ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း ပညာေခတ္ (Knowledge Era) တြင္ တြန္းအားေပးႏို္င္ေသာ တြန္းအားစုအသစ္ (New Drivers for Competitiveness) အျဖစ္ ၀ယ္ယူသူမ်ားကို တန္ဖိုးထားျခင္း (Customer Value) ကို ေတြ႔ရွိရေပမည္။ ၀ယ္သူမ်ားကို တန္ဖိုးထားျခင္းတြင္ ဒီဇိုင္းႏွင့္ ကုန္အမွတ္တံဆိပ္ ပိုင္ဆို္င္မႈ (Ownership of Designs and Brands)၊ ေစ်းကြက္ ရွာေဖြမႈ စြမ္းရည္ (the excellence of marketing skills) ႏွင့္ ၀ယ္သူမ်ား၏ လိုအင္ဆႏၵကို ခ်ဥ္းကပ္မႈ (Focus on Customer Demands) တို႔ ပါ၀င္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပံုစံက်နေသာ ထုတ္လုပ္မႈ ျဖစ္စဥ္ (Smart Production Process) သည္ အလြန္အေရးပါလာခဲ့သည္။ နည္းပညာ စီမံခန္႔ခြဲမႈ (Management for Technology)၊ တီထြင္မႈ (Innovation) ႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ (Information) တို႔မွာ ၂၁ရာစု၏ အဓိက လိုအပ္ခ်က္မ်ား ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ စီးပြားေရး တိုးတက္မႈႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ရရွိေရးတို႔သည္ အျပန္အလွန္ ဆက္စပ္လွ်က္ရွိၿပီး ပညာဗဟုသုတ၊ နည္းပညာ လြဲေျပာင္းေရး (Generation and Transfer of Knowledge and Technology) တို႔အေပၚတြင္ မူတည္လွ်က္ရွိသည္။ ပညာဗဟုသုတႏွင့္ နည္းပညာမ်ားျမွင့္တင္ျခင္း၊ စဥ္ဆက္မျပတ္တီထြင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏို္င္ျခင္း (Sustained Innovation) တို႔သည္ စက္မႈႏွင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ျပႆနာမ်ားကို ေအာင္ျမင္ ေက်ာ္လႊားေစႏိုင္ၿပီး ႏို္င္ငံ၏ စီးပြားေရး တိုးတက္မႈကို အေထာက္အကူ ျပဳႏို္င္ေပသည္။

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈအက်ိဳးေက်းဇူးကို ဖန္တီးေပးႏိုင္သည့္ ေခတ္မွီသယံဇာတ အင္အားစုမ်ား - အပိုင္း ၁

2009-11-09T10:09:00.002+06:30

၂၀ ရာစု ကုန္ခါနီးအခ်ိန္မွ စတင္၍ ကမၻာ့စီးပြားေရး အေဆာက္အအံုအတြင္း တြင္ အေျပာင္းအလဲမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈ၊ ဘ႑ာေငြ စီးဆင္းမႈ၊ အရင္းအႏွီး ႏွင့္ နည္းပညာမ်ား စသည္တို႔သည္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံမွ တစ္ႏိုင္ငံသို႕ အလြယ္တကူ ၀င္ထြက္သြားလာႏိုင္ၾကသည္ႏွင့္အမွ် ယေန႔ကမၻာ ေပၚတြင္ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္အနည္းငယ္မွ စ၍ ႏႈိင္းယွဥ္အက်ိဳးေက်းဇူး မ်ား (Comparative Advantage)ကို မွီခို အားကိုး၍ မရေတာ့ဘဲ ကမၻာ့ ေစ်းကြက္တြင္ အၿပိဳင္အဆိုင္ ေစ်းကြက္ရွာေဖြမႈမွ တဆင့္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူး (Competitive Advantages) ကို ရရွိေအာင္ ဖန္တီးလွ်က္ ္ရွိသည္။

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (Competitiveness) ဆိုသည့္ ေ၀ါဟာရကို စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ စီးပြားေရးဘာသာ ရပ္နယ္ပယ္၊ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္မ်ားတြင္ အသံုးမ်ားလာ သည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ စီးပြားေရး႐ွဳေထာင့္အရ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (Competitiveness) ဆိုသည္မွာ အျမတ္၊ ေစ်းႏႈန္း၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈတို႔၏ ျပန္ရခ်က္၊ ထုတ္ကုန္အရည္အေသြး စသည္တို႔၏ ရလဒ္မ်ား ေၾကာင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းနယ္ပယ္အတြင္းမွာ ဆက္လက္ရွင္သန္ ရပ္တည္ေနႏိုင္ၿပီး အသစ္အသစ္ေသာ ေစ်းကြက္မ်ားအထိ တိုးခ်ဲ႕ႏိုင္ေသာ လုပ္ငန္း၏ စြမ္းရည္ကို ေခၚဆိုသည္။

ႏိုင္ငံ၏ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (National Competitiveness) ဆိုသည္မွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေစ်းကြက္မ်ားတြင္ မိမိႏိုင္ငံထုတ္ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကို ကမၻာ့ေစ်းကြက္တြင္ ဖန္တီးထုတ္လုပ္၊ ျဖန္႔ျဖဴး၊ ေရာင္း၀ယ္ႏိုင္ ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ စြမ္းရည္ပင္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို အရွင္းဆံုးဖြင့္ဆိုရလွ်င္ ကမၻာ့ေစ်းကြက္တြင္ ဆက္လက္ရွင္သန္ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္းရွိေသာ လုပ္ငန္း၏ စြမ္းရည္ပင္ ျဖစ္ေပသည္။

ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ တိုးတက္ေစရန္ အဓိကက်ေသာ အင္အားစုမ်ားမွာ -

Ø သဘာ၀သယံဇာတအင္အားစု (Factor Endowment)

Ø ျပည္တြင္း၀ယ္လိုအား အေျခအေန (Demand Condition)

Ø ၎လုပ္ငန္းႏွင့္ ဆက္စပ္ပတ္သက္လွ်က္ရွိေသာ၊ အေထာက္အပံ့ ျပဳလွ်က္ရွိေသာ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ( Related and Supporting Industries)

Ø လုပ္ငန္းစု၏ မဟာဗ်ဴဟာ၊ လုပ္ငန္းပံုသ႑ာန္ ႏွင့္ လုပ္ငန္းၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (Firm Strategy၊ Structure and Rivalry) တို႔ ျဖစ္ၾကသည္။

ဤအင္အားစုမ်ား အားေကာင္းေလ ႏိုင္ငံ၏ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အင္အားေကာင္းေလ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဤအင္အားစုမ်ားသည္ လုပ္ငန္း၏ အတြင္းအင္အားစုမ်ား (Internal Factors) မ်ားျဖစ္ၿပီး အခြင့္အလမ္း (Chance) ႏွင့္ အစိုးရ၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈႏွင့္ မူ၀ါဒ (Government Control and Policy) ကဲ့သို႔ေသာ လုပ္ငန္း၏ ျပင္ပမွ ထိေရာက္ေစေသာ အင္အားစုမ်ား (External Factors) မ်ားလည္း ရွိသည္။

ႏိုင္ငံမ်ားအၾကားတြင္ မိမိႏိုင္ငံထုတ္ပစၥည္းမ်ား၊ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကို ကမၻာ့ေစ်းကြက္အတြင္း ရွယ္ယာ အၿပိဳင္အဆိုင္ရယူႏိုင္ရန္ တီထြင္မႈမ်ား (Innovation) ဆက္တိုက္လိုအပ္လာသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ရရွိခံစားႏိုင္ရန္၊ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးသည္ မည္သည့္အေၾကာင္းအရာမ်ားေပၚ မူတည္ေနသနည္း၊ မည္သို႔စီမံခန္႔ခြဲလွ်င္ ရႏိုင္မည္နည္း ဆိုသည္ကို ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား အၿပိဳင္အဆိုင္ ေလ့လာ သံုးသပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္လာခဲ့သည္။ အာရွႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ေသာ စကၤာပူႏွင့္ ေဟာင္ေကာင္တို႔သည္လည္း အေမရိကန္ ႏွင့္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ကြာဟခ်က္ (Competitiveness Gap) က်ဥ္းေျမာင္း လာခဲ့သည္။

ကမၻာ့စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ ကုမပဏီမ်ားသည္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ရရွိႏိုင္ရန္ အတြက္ အၿပိဳင္အဆိုင္ရွာေဖြၾကသည္။ ထိုသို႔ ရွာေဖြၾကရာတြင္ -

Ø ကုန္ၾကမ္းဇစ္ျမစ္ကို ေသခ်ာစြာ ထိန္းသိမ္းျခင္း (Maintaining a Secure Source of Materials)

Ø ထုတ္လုပ္မႈ အေျခအေနအား ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ရွိေအာင္ ထိန္းသိမ္းျခင္း (Maintaining a Competitive Manufacturing Position)

Ø ေစ်းကြက္ခ်ဲ႕ထြင္ျခင္းကို ျဖစ္ထြန္းေစရန္ ၀ယ္ယူသူမ်ားအၾကား ၀န္ေဆာင္မႈ (Customer Service) ႏွင့္ ေစ်းႏႈန္းအားျဖင့္ ေလ်ာ့ခ် ေရာင္းခ်ျခင္း (Lower Price) ဟူ၍ ေစ်းႏႈန္းအရ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (Price Competition) ႏွင့္ ေစ်းႏႈန္းအရ မဟုတ္ေသာ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ (Non- Competitive Competition) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားႏိုင္သည္။

ဤေနရာတြင္ ေစ်းႏႈန္းအရ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈဆိုသည္မွာ ေစ်းႏႈန္းကို အၿပိဳင္အဆိုင္ ေလ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ ေရာင္းအား ျမွင့္တင္ျခင္းျဖစ္ၿပီး ေစ်းႏႈန္းအရ မဟုတ္ေသာ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ဆိုသည္မွာ ထုတ္ကုန္အရည္အေသြးကို ျမွင့္တင္ျခင္း (Promotion of Quality Product) ၊ ထုတ္ကုန္ဒီဇိုင္းအသစ္မ်ား တီထြင္ျခင္း (Innovation of new design products)၊ ၀န္ေဆာင္မႈေပးျခင္း (Services)၊ ေၾကာ္ျငာျခင္း (Advertising) တို႔ပင္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံမ်ား၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားအဖို႔ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးဟု ေခၚ၍ ထိုစိန္ေခၚမ်ားကိုု ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရန္ အသင့္ျဖစ္ၿပီလားဟု (Are you up for the challenges?) ဟူ၍ စဥ္းစားစရာပင္ ျဖစ္ေပသည္။

သဘာ၀သယံဇာတအင္အားစုကို Heckscher-Ohlin သီအုိရီအရ အေျခခံသဘာ၀အင္အားစု (Basic factors) ႏွင့္ ေခတ္မွီ သယံဇာတအင္အားစု (Advanced Factors) ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားႏိုင္သည္။ အေျခခံ သဘာ၀အင္အားစု (Basic Factors) တြင္ သဘာ၀သယံဇာတ (Natural Resources)၊ ရာသီဥတု (Climate)၊ ေနရာ (Location) တို႔ပါ၀င္သည္။ ေခတ္မွီသယံဇာတအင္အားစု (Advanced Factors) တြင္ ဆက္သြယ္ေရး (Communication)၊ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သား (Skilled Labor)၊ နည္းပညယ (Technology) တို႔ ပါ၀င္သည္။

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူး (Competitiveness Advantages) ကိုရရွိေစရန္ ေခတ္မွီသယံဇာတ အင္အားစုမ်ားက ပိုမိုအေရးပါေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ ေခတ္မီသယံဇာတ အင္အားစုမ်ားသည္ လူမ်ား၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းစုမ်ားႏွင့္ အစိုးရတို႔မွ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံျခင္းအားျဖင့္ ရရွိလာႏိုင္ေစေသာ ရလဒ္မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။

Wow ..... Challenging!

2009-09-30T15:12:00.001+06:30

Wow.....Challenging!

We like entrepreneurs!

Entrepreneurs like challenging!

Challenging gives a lot of uncertainties!

If Uncertainties can turn to Opportunities or Threats,You can choose Opportunities to result! That's SUCCESS!

We don't even content SUCCESS!

To become Sustainable growth to ensure END!

Flying^A^

က်ပ္ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴ၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ

2009-09-27T06:12:00.003+06:30

လာမယ့္ ေအာက္တိုဘာလ၊ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်ပ္ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴေတြကို စတင္သံုးစြဲေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီက်ပ္ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴေတြ ထုတ္ေ၀လိုက္တာဟာ တနည္းဆိုရင္ အာဏာရွင္လက္ထက္မွာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးစနစ္ ဘယ္ေလာက္ထိ ကေမာက္ကမျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာကို ညြန္းဆိုတဲ့ သက္ေသတမ်ိဳးပါပဲ။ ဒီက်ပ္ငါးေထာင္တန္ေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေငြေၾကးလည္ပတ္သံုးစြဲမွဳ (circular flow) မွာ ပမာဏၾကီးမားတဲ့ ေငြေၾကးေတြ သံုးစြဲလာရမွဳနဲ႕ အဆမတန္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳေတြ ျဖစ္ေနျခင္းရဲ႕ ျပယုဂ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေငြေၾကးလည္ပတ္သံုးစြဲမွဳ ပမာဏ မ်ားျပားလာျခင္း

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ money supply ကို မူ၀ါဒခ်မွတ္သူ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားက ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ instrument potency ၾကီးမားပါတယ္။ ဗဟိုဘဏ္ရဲ႕ လြတ္လပ္စြာ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ နည္းပါးမွဳေၾကာင့္ ဒီလို instrument potency ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ့္ အေျခအေနမရွိပါဘူး။ ရလာဒ္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရဟာ ေငြေၾကးရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀မွဳေတြကို အေၾကာင္းျပခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အသံုးျပဳျပီး အထိန္းအခ်ဳပ္မရွိ ျပဳလုပ္ေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ေခတ္မီဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေသာ တပ္မေတာ္တရပ္ ေပၚထြက္လာေရးဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ စစ္အသံုးစရိတ္အတြက္ ရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀တဲ့ ေငြေၾကးပမာဏေတြက အရမ္းၾကီးမားပါတယ္။

အဲဒီအခါက်ေတာ့ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ လည္ပတ္သံုးစြဲေနတဲ့ ေငြေၾကးပမာဏက မ်ားျပားလာပါတယ္။ သာမန္ေစ်း၀ယ္ထြက္မွုေတြမွာေတာင္ ပိုက္ဆံအိတ္အၾကီး ကိုင္သြားရတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ေနတယ္။ စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ ေငြရွင္းရင္ ေငြစကၠဴတထပ္ၾကီး ရွင္းၾကရတယ္။ စိန္အေရာင္းအ၀ယ္၊ ကားအေရာင္းအ၀ယ္၊ အိမ္အေရာင္းအ၀ယ္ ေငြေပးေခ်မွဳေတြမွာဆိုရင္ လူျမင္သူျမင္ မေကာင္းေအာင္ ေငြစကၠဴအုပ္ေတြ အျပည့္သိပ္ထားတဲ့ ဆာလာအိတ္ၾကီးေတြနဲ႕ သြားၾကရတယ္။ ဘဏ္ေတြမွာ ေငြသြင္း၊ ေငြထုတ္ရင္ ဘဏ္၀န္ထမ္းေတြက ဒီေငြထုပ္ၾကီးေတြကို ထမ္းၾကရတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြအတြက္ ျပည္တြင္းမွာ ဆိုရင္ တန္ဖိုးျမင့္မားတဲ့ ေငြစကၠဴေတြကို ရိုက္ႏွိပ္ထုတ္လာၾကတယ္။ ကနဦးမွာ ငါးရာတန္ ေငြစကၠဴေတြထြက္လာတယ္။ တေထာင္တန္ ေငြစကၠဴေတြ ထြက္လာတယ္။ အခုေနာက္ဆံုးက်ေတာ့ ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴေတြ ထြက္လာတယ္။

ဒီလို ပမာဏျမင့္မားတဲ့ ေငြစကၠဴေတြ ထြက္လာရတာဟာ စီးပြားေရး တိုးတက္လာတာမဟုတ္ဘူး။ ခ်ြတ္ခ်ံဳက် ပ်က္ယြင္းလာတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဒီေငြစကၠဴေတြဟာ တန္ဖိုးၾကီးသလို ထင္ရေပမယ့္ ဒီေငြပမာဏေတြရဲ႕ မူလတန္ဖိုးကေတာ့ တက္မလာလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္တုန္းက မုန္႕ဟင္းခါးတပြဲရဲ႕ တန္ဖိုးဟာ ႏွစ္က်ပ္ ဆိုပါစို႕။ အခုအခ်ိန္မွာ မုန္႕ဟင္းခါးတပြဲရဲ႕ တန္ဖိုးဟာ တေထာင္ျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ ေစ်းႏွဳန္းဟာ ငါးရာ တက္သြားျပီလို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ယေန႕ေခတ္ ေငြငါးေထာင္က်ပ္တန္ရဲ႕ တန္ဖိုးဟာ ဟိုလြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္က ေငြတဆယ္တန္ တရြက္ရဲ႕ တန္ဖိုးအတိုင္းပဲ ရွိတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က ေငြေၾကးသံုးစြဲႏိုင္မွဳ အေျခအေနနဲ႕ ဆက္စပ္ပါတယ္။ ပမာဏၾကီးမားတဲ့ ေငြေၾကးေတြ ထြက္ေပၚလာတာဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ ေငြသံုးစြဲႏိုင္မွဳ ပမာဏ မ်ားျပားလာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ တလကို ၀င္ေငြ ငါးေသာင္း ရွိသူတေယာက္ဟာ သူ႕ရဲ႕ ၀င္ေငြအေနနဲ႕ တေထာင္တန္ အရြက္ငါးဆယ္ ရခဲ့မယ္ဆိုရင္ အခုငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴသစ္ေတြ ထြက္ေပၚလာမွဳမွာ ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴ ဆယ္ရြက္ ရရွိလာတာပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေငြေၾကးသံုးစြဲႏိုင္မွဳ အေျခအေနကေတာ့ ပိုျပီးေတာင္ ေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ပမာဏျမင့္မားတဲ့ ေငြစကၠဴသစ္ေတြ ထြက္ေပၚလာခ်ိန္တိုင္းမွာ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြ ျမင့္တက္လာတတ္လို႕ပါပဲ။ ဒီလိုေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ျပည္သူေတြရဲ႕ ေငြသံုးစြဲႏိုင္မွဳ ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ ၾကီးမားလွတဲ့ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြကို ကာမိဖို႕ လုပ္ၾကရင္း လုပ္ခေတြ ျမင့္တက္လာျပန္တယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ေငြေၾကးရိုက္ႏွက္ထုတ္လုပ္မွဳ၊ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းၾကီးမားမွဳ၊ လစာတိုးျမင့္မွဳ၊ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းၾကီးမားမွဳ၊ ေငြေၾကးရိုက္ႏွက္ထုတ္လုပ္မွဳေတြဟာ ေၾကာင္လိမ္ေလွကား သဖြယ္ တစတစ ျမင့္တက္လာတာပဲ ရွိျပီး ျပန္ဆင္းတယ္ဆိုတာ မရွိေတာ့ပါဘူး။

တခါတရံမွာ အစိုးရက ဒီျပႆနာကို ၀ိသမ စီးပြားေရးသမားေတြလုပ္တာဆိုျပီး ကုန္သည္ေတြကို ဖမ္းတာ၊ ေခၚယူသတိေပးတာေတြ ျပဳလုပ္တတ္ပါေသးတယ္။ ဒီလို ကုန္သည္ၾကီးမ်ားရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္တယ္ဆိုရင္တဲ့ တိက်တဲ့ မူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ျပီးမွ ျပဳလုပ္လို႕ရပါတယ္။ အာဏာရွင္အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႕ နီးစပ္တဲ့ ကုန္သည္မ်ားကို မူ၀ါဒတမ်ိဳး၊ နီးစပ္မွဳမရွိတဲ့ ကုန္သည္မ်ားကို မူ၀ါဒ တမ်ိဳး ျပဳလုပ္လို႕ မရပါဘူး။ အဓိက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ စီးပြားေရးယိုယြင္းပ်က္စီးမွဳ၊ ေငြေၾကးစနစ္ ယိုင္နဲ႕မွဳ ျပႆနာကေတာ့ “ေရႊသမင္ ဘယ္ကထြက္၊ မင္းၾကီးတာကထြက္“ ဆိုသလိုပဲ ျပႆနာရဲ႕ အစဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရးစီမံခန္႕ခြဲမွဳ ညံ့ဖ်င္းမွဳနဲ႕ တိုင္းျပည္ရဲ႕ money supply ကို ခ်ဳပ္ကိုင္ျပီး ထင္ရာစိုင္းလုပ္ေနတဲ့ instrument potency ျမင့္မားမွဳ၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းျမင့္မားမွဳ စတာေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ပမာဏၾကီးမားတဲ့ ေငြစကၠဴေတြ ရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀ေနရမွဳဟာ အဆမတန္ၾကီးမားေနတဲ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းရဲ႕ အက်ိဳးဆက္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းဆိုတာ ႏွစ္စဥ္တက္လာတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းရာခိုင္ႏွုန္းေတြကို တိုင္းတာတဲ့ indicator တခုျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းေတြကေတာ့ retail prices ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းဟာ ႏွစ္စဥ္ သံုးဆယ္ရာခိုင္ႏွုန္း၀န္းက်င္မွာ ရွိေၾကာင္း စီးပြားေရး ပညာရွင္မ်ားက တြက္ခ်က္ထားၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံနဲ႕ တႏိုင္ငံရဲ႕ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း အတက္အက်သ႑ာန္ မတူညီေပမယ့္ စီးပြားေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ ေငြေၾကး ေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းဟာ ၂ ရာခိုင္ႏွုန္းနဲ႕ ၆ ရာခိုင္ႏွဳန္း အၾကားမွာပဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း ျမင့္တက္လာတာကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာကိုလဲ ဗဟိုဘဏ္နဲ႕ အစိုးရ မူ၀ါဒျပဳလုပ္သူေတြက အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း ျမင့္မားတာဟာ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးကို ထိခိုက္မွဳရွိေၾကာင္း သိရွိနားလည္ၾကလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွုႏွဳန္း ျမင့္မားတဲ့အခါ income redistribution၊ balance of paymentsနဲ႕ အရင္းအျမစ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အက်ိဳးဆက္ေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳဟာ ပံုမွန္၀င္ေငြရွိသူမ်ား (ဥပမာ- လခစားလုပ္သားမ်ား) နဲ႕ က်ပန္းလုပ္သားမ်ား၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူမ်ားရဲ႕ ၀င္ေငြေတြကို စီးပြားေရး ေတာင့္တင္းသူမ်ား၊ ပံုမွန္၀င္ေငြမဟုတ္တဲ့ အက်ိဳးအျမတ္ ရရွိသူမ်ားထံ redistribute လုပ္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ပံုမွန္အတိုးႏွဳန္းပဲ ရတဲ့ ဘဏ္ေတြမွာ အပ္ႏွံစုေဆာင္းမွဳေတြထက္ တျခား assets ေတြ (ဥပမာ- အိမ္၊ ျခံေျမ) စတာေတြမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳက အက်ိဳးအျမတ္ ပိုမ်ားပါတယ္။ ဒီေတာ့ အက်ိဳးအျမတ္ နည္းတာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ယံုၾကည္မွဳနည္းလို႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘဏ္ေတြမွာ ေငြေၾကးအပ္ႏွံမွဳက နည္းပါး လာပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ၃၅ သိန္းတန္ လံုးခ်င္းတိုက္ေလးတခုဟာ အခု ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ သိန္း သံုးရာ့ ငါးဆယ္၊ ေလးရာ မွာ ျဖစ္ေနပါျပီ။ က်ပ္ ၃၅ သိန္းကို ဘဏ္မွာသာ အပ္ထားခဲ့မယ္ဆိုရင္ ရမယ့္ အတိုးႏွဳန္းက ေငြေဖာင္းပြမွဳရာခိုင္ႏွဳန္းထက္ နည္းေနမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ အရွံဳးေပၚတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘဏ္အတိုးႏွဳန္းျမွင့္ျပီး ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳကို ေလ်ာ့က်ေအာင္ လုပ္ဖို႕က အလြန္ပဲ ခက္ခဲေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳဟာ savings ေပၚ အေျခခံတဲ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြဆီကေန တန္ဖိုးျမင့္တက္မယ့္ assets ေတြမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြဆီကို ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မွဳ (wealth) ကို redistribute လုပ္လိုက္တာေၾကာင့္ savings မွာ ေလ်ာ့က်မွဳ ျဖစ္ေစပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အက်ိဳးဆက္တခုကေတာ့ မေသခ်ာမေရရာမွဳနဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ နည္းပါးျခင္းေတြကို ျဖစ္ေစႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းေတြ ထိုးတက္ေနတဲ့အခါ fluctuations ျဖစ္တာမ်ားပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ စီးပြားေရးအသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွာ မေသခ်ာ၊ မေရရာမွဳေတြ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ စရိတ္ေတြနဲ႕ ၀င္ေငြေတြကို ခန္႕မွန္းဖို႕ ခက္ခဲလာပါတယ္။ ျပည္ပက မွာယူတဲ့ ပစၥည္းေတြဆို ပိုဆိုးပါတယ္။ ျပည္ပကေန အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂၈၀ တန္ ပစၥည္းတခုကို ေငြလဲႏွဳန္း ၅၀၀ နဲ႕ တြက္ခ်က္ျပီး၊ အျမတ္နဲ႕ ကုန္က်စရိတ္ေတြပါ ထပ္ျဖည့္လိုက္ျပီးေတာ့ ျမန္မာက်ပ္ေငြ တသိန္းခြဲနဲ႕ ေရာင္းခ်ေနတယ္ ဆိုပါစို႕။ ေနာက္ထပ္ ေလးလအၾကာမွာ ပစၥည္းသစ္ေတြ ထပ္မွာေတာ့ ေဒၚလာ ၂၈၀ က ေစ်းမတက္ေပမယ့္ ေငြလဲႏွုန္းက ေျခာက္ရာ ျဖစ္ေနပါျပီ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြကို စီးပြားေရးသမားေတြ ၾကံဳခဲ့ၾကရပါတယ္။ ေစ်းေတြထပ္တင္ျပန္ေတာ့ ကုန္သည္ေတြ ၀ိသမေလာဘနဲ႕ လုပ္တယ္ဆိုျပီး ေခၚယူျပစ္တင္ၾကိမ္းေမာင္း ခံၾကရျပန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုျဖစ္ရပ္ေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရး စီမံခန္႕ခြဲမွဳ ညံ့ဖ်င္းျပီး၊ ေငြေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းကို စနစ္တက် မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္လို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွုမွာ လူေတြရဲ႕ စိတ္ပါ၀င္စားမွု ေလ်ာ့နည္းလာပါေတာ့တယ္။ ျမန္မာလူငယ္ေတြ ျပည္ပအထြက္မ်ားတာ၊ ျပည္ပမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ျပီး၊ ျပည္ပႏိုင္ငံေတြဆီမွာ အလုပ္၀င္တာေတြအေပၚမွာ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္မွုေတြ ရွိၾကပါတယ္။ ျပည္ပမွာ ေက်ာင္းတက္တဲ့အခါ ၊ ဥပမာ- အဂၤလန္ကို ေက်ာင္းလာတက္တဲ့အခါမွာ ၃ႏွစ္တာၾကာတဲ့ ဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ကို တက္မယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းစရိတ္၊ ေနထိုင္စရိတ္ စသျဖင့္ စုစုေပါင္း စတာလင္ေပါင္ ေျခာက္ေသာင္းခန္႕ ကုန္က်ႏိုင္ပါတယ္။ ျမန္မာေငြေပါက္ေစ်းနဲ႕ တြက္မယ္ဆိုရင္ ဒီေငြဟာ ေငြက်ပ္သိန္းေပါင္း ကိုးရာ ၀န္းက်င္မွာ ရွိပါတယ္။ ဒီေငြေတြနဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စီးပြားေရး လုပ္မယ္ဆိုရင္ အတိုင္းအတာတခုအထိေတာ့ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာလူငယ္ေတြ ဘာေၾကာင့္ စီးပြားေရးရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ လမ္းေၾကာင္းကို မေရြးခ်ယ္ၾကပါသလဲ။ အဂၤလန္မွာ ပညာသင္ရမွဆိုတဲ့ စြဲစြဲလန္းလန္း စိတ္မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ အဂၤလန္က ဘြဲ႕ရျပီးရင္ ဥေရာပမွာ အလုပ္မလုပ္ရင္ေတာင္ အာရွတိုက္ႏိုင္ငံမ်ားမွာ ေသခ်ာေရရာတဲ့ အလုပ္တခုေတာ့ ရမွာပဲဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘ၀ေနာင္ေရးအတြက္ ပညာေရးမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ ျပဳလုပ္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳကသာ ေရရာေသခ်ာမွဳရွိတယ္ဆိုရင္ ပညာရွင္ပဲ ျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုတဲ့ ေက်ာင္းသားတခ်ိဳ႕ကလြဲျပီး က်န္လူမ်ားကေတာ့ သူမ်ားႏိုင္ငံမွာ ၀န္ထမ္းဘ၀ေနမယ့္အစား ကိုယ့္ေျမ၊ ကိုယ့္ေရမွာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ေနသူေတြ ျဖစ္ေနမွာ မလြဲမေသြပါပဲ။ အခုလက္ရွိအေျခအေနမွာေတာ့ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားကိုယ္တိုင္ကိုက သား၊ သမီးေတြ အရြယ္ေရာက္တာနဲ႕ ႏိုင္ငံရပ္ျခားပို႕၊ ပညာသင္ေပးျပီး၊ ျမန္မာျပည္ျပန္မလာဖို႕ ေျပာဆိုေနၾကတဲ့ အေျခအေနေတြ ျဖစ္ကုန္ခဲ့ပါျပီ။ တနည္းဆိုရင္ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ေတာ့ ဦးေႏွာက္ယိုစီးမွဳ ျပႆနာပါပဲ။ ဒီလိုျဖစ္ရပ္ေတြဟာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳေၾကာင့္ စီးပြားေရးရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏွံမွဳအေပၚမွာ ယံုၾကည္မွဳ နည္းရာက ျဖစ္လာခဲ့တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြပါပဲ။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ စီးပြားေရးအခန္းက႑နဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ကုန္သြယ္ေရးမွာ အဓိကက်တဲ့ Balance of payments ကို ပ်က္ယြင္းေစႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႕ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း သိပ္ျမင့္ေနမယ္ဆိုရင္ ဒီႏိုင္ငံရဲ႕ ပို႕ကုန္ေတြဟာ ကမၻာ့ေစ်းကြက္မွာ ျပိဳင္ဆိုင္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ေလ်ာ့က်ပါတယ္။ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ျပည္ပသြင္းကုန္ေတြဟာ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြထက္ ပိုျပီး ေစ်းေပါပါတယ္။ ဒီေတာ့ စုစုေပါင္း ပို႕ကုန္ပမာဏေလ်ာ့က်ျပီး သြင္းကုန္ပမာဏ ၾကီးမားပါတယ္။ ဒီအခါမွာ Balance of payments ပ်က္စီးယိုယြင္းသြားႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ အရင္းအျမစ္ေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ေျဖရွင္းဖို႕အတြက္ ပိုလွ်ံတဲ့ အရင္းအျမစ္ေတြကို ထပ္မံ သံုးစြဲၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မေသခ်ာမေရရာမွဳေတြကို စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္ဖို႕အတြက္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြဟာ စာရင္းကိုင္ေတြ၊ တျခားဘ႑ာေရးက်ြမ္းက်င္သူေတြကို ထပ္မံငွားရမ္းၾကရပါတယ္။ အခုလို ကမၻာ့စီးပြားေရးပ်က္ကပ္မွာ ႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးေတြအားလံုး risk professionals ေတြ ကို အျပိဳင္အဆိုင္၊ အလုအယက္ ခန္႕အပ္တာ၀န္ေပးေနၾကပါတယ္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳအက်ိဳးဆက္ေတြဟာ ေဖာင္းပြမွုႏွဳန္း ဂဏန္း တလံုးတည္း ရွိတဲ့အခါမွာ သိပ္ဆိုးဆိုးရြားရြားမရွိေပမယ့္ ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္း ေက်ာ္လာျပီဆိုတာနဲ႕ အႏၱရာယ္ၾကီးလာပါျပီ။ ေစ်းကြက္တခုလံုးကို ပ်က္စီးယိုယြင္းႏိုင္စြမ္း ရွိေနလို႕ပါပဲ။ အဲလိုအခ်ိန္မွာ အထက္မွာဆိုခဲ့သလိုပဲ လုပ္ငန္းေတြက အဆမတန္ၾကီးထြားေနတဲ့ စရိတ္ေတြကို ကာမိေအာင္ ေစ်းႏွဳန္းေတြ ျမွင့္မယ္။ လုပ္သားေတြက အဆမတန္ၾကီးမားေနတဲ့ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြ၊ ေနထိုင္မွဳကုန္က်စရိတ္ေတြကို ကာမိေအာင္ လုပ္ခေတြကို ပိုေတာင္းမယ္။ ဒီေတာ့ ေစ်းႏွဳန္းက တက္လိုက္၊ လုပ္ခကတက္လိုက္၊ ေစ်းႏွုန္းက ထပ္တက္လိုက္နဲ႕ ေဘာဂေဗဒအေခၚအားျဖင့္ ever- rising inflationary spiral ဆိုတဲ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳက ေၾကာင္လိမ္ေလွကားလို တပတ္ျပီးတပတ္ရစ္ျပီး တက္သြားတဲ့ အေနအထားကို ေရာက္ေတာ့တာပါပဲ။ ဒီလိုဆိုး၀ါးတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြနဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုတခုလံုး ျပိဳလဲမွဳ မျဖစ္ေစဖို႕ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း ထိန္းခ်ဳပ္ ေလွ်ာ့ခ်ေရး မူ၀ါဒမ်ား

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း ျမင့္မားလာမွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္ေလွ်ာ့ခ်ေရး မူ၀ါဒေတြအေၾကာင္း မေဖာ္ျပခင္မွာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳကို ျဖစ္ေစတဲ့ ၀ယ္လိုအားဆြဲအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ (Demand-pull inflation) နဲ႕ စရိတ္တြန္းအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ (Cost-push inflation) အမ်ိဳးအစားေတြအေၾကာင္းကို အနည္းငယ္ တင္ျပလိုပါတယ္။ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုထဲက ေစ်းႏွဳန္းေတြကို aggregate demand နဲ႕ aggregate supply တို႕ရဲ႕ ဆက္စပ္မွဳေတြက အဆံုးအျဖတ္ေပးပါတယ္။ aggregate demand ဆိုတာက စားသံုးသူ၊ အစိုးရ၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားနဲ႕ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားရဲ႕ စုစုေပါင္း သံုးစြဲမွဳေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ေစ်းႏွဳန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ လုပ္ငန္းေတြက ဘယ္ေလာက္အေရအတြက္အထိ ထုတ္လုပ္ဖို႕ ဆႏၵရွိလဲ ဆိုတာကိုေတာ့ ေဘာဂေဗဒပညာရွင္ေတြက aggregate supply curve နဲ႕ ညႊန္ျပၾကပါတယ္။ ဒီ curve ႏွစ္ခု ဆံုတဲ့ ဆံုမွတ္ဟာ equilibrium price level ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုျပီးရွင္းလင္းေအာင္ ပံုနဲ႕ တြဲျပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အထက္က ပံုမွာ ေဖာ္ျပထားတာက aggregate demand aggregate supply တို႕ ဆံုတဲ့ ေနရာမွာ ေပၚထြက္လာတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ႕ ထုတ္ကုန္အေနအထားေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ယ္လိုအားဆြဲအားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳဆိုတာက aggregate demand ျမင့္တက္လာျပီး၊ ပံုမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ AD curve ဟာ ညာဘက္ကို ေရြ႕သြားတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုလိုတာပါ။

အထက္က ပံုမွာေတြ႕ျမင္ရတဲ့အတိုင္း aggregate demand ျမင့္တက္လာတဲ့အခါမွာ ေစ်းႏွဳန္းလဲ ျမင့္တက္သြားပါတယ္။ ၀ယ္လိုအားဆြဲအားေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳကို ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ စားသံုမွဳျမင့္တက္လာတာ (သို႕မဟုတ္) အစိုးရ အသံုးစရိတ္ျမင့္မားလာတာ (သို႕မဟုတ္) ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳပမာဏ ျမင့္မားလာတာ (သို႕မဟုတ္) ပို႕ကုန္ပမာဏ မ်ားျပားမွဳကေန ၀ယ္လိုအား ျမင့္တက္လာတာ (သို႕မဟုတ္) ဒီအခ်က္ေတြအားလံုးလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

စရိတ္တြန္းအားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳမွာက်ေတာ့ aggregate supply curve က ဘယ္ဘက္ကို ေရြ႕လ်ားသြားတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုလိုတာပါ။ စရိတ္ေတြၾကီးမားလာတဲ့အခါ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႕ ေစ်းႏွဳန္းတက္တာ၊ ထုတ္လုပ္မွဳပမာဏေလွ်ာ့ခ်တာေတြ ျပဳလုပ္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ေစ်းႏွဳန္းေတြ ျမင့္တက္ျပီး၊ ထုတ္ကုန္ပမာဏေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။

ဒီလို စရိတ္တြန္းအားေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ ျဖစ္လာရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ ကုန္ၾကမ္းတင္သြင္းမွဳ စရိတ္စကေတြ ၾကီးမားလာတာ၊ လုပ္အားခေတြ ျမင့္မားလာတာ၊ အစိုးရရဲ႕ သြယ္၀ိုက္အခြန္အခႏွဳန္းထားေတြ ျမင့္မားလာတာ စတာေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဘာဂေဗဒပညာရွင္မ်ားကေတာ့ လုပ္ခတြန္းအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ၊ အျမတ္တြန္းအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ၊ သြင္းကုန္ေစ်းႏွဳန္းတြန္းအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ၊ အခြန္တြန္းအား ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳ၊ သဘာ၀သယံဇာတပစၥည္းမ်ား ရွားပါးမွဳ စတဲ့ စရိတ္ၾကီးမားလာရျခင္းဆိုင္ရာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ခြဲျခားေဖာ္ျပေလ့ရွိေပမယ့္ ေဘာဂေဗဒ က်မ္းတေစာင္ ေရ႔းသားေနျခင္း မဟုတ္တဲ့အတြက္ အေသးစိတ္ေရးသား ေဖာ္ျပျခင္း မျပဳလိုပါဘူး။ မူ၀ါဒေရးရာမ်ားမွာ demand-side မူ၀ါဒေတြနဲ႕ supply-side မူ၀ါဒမ်ားရွိတဲ့အတြက္ ေဘာဂေဗဒအေျခခံ သေဘာတရားမ်ားကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

Demand-side မူ၀ါဒေတြမွာ monetary policy နဲ႕ fiscal policy ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ Fiscal policy က အစိုးရအသံုးစရိတ္၊ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ aggregate demand ကို အစိုးရအသံုးစရိတ္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း၊ အခြန္မ်ားတိုးျမွင့္ေကာက္ခံ၍ စားသံုးသူမ်ား၏ ေငြသံုးစြဲႏိုင္စြမ္း ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း စတဲ့ မူ၀ါဒေတြအသံုးျပဳျပီး ေလ်ာ့နည္းေအာင္ ျပဳလုပ္လို႕ ရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ deflationary fiscal policy ျဖစ္ပါတယ္။ တျခားအမ်ိဳးအစားတခုျဖစ္တဲ့ reflationary fiscal policy ကေတာ့ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာနဲ႕ ဆိုင္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီေဆာင္းပါးမွာ မေဖာ္ျပေတာ့ပါဘူး။

ေနာက္တမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Monetary policy ကေတာ့ ေငြေၾကးရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀သံုးစြဲမွု (money supply) အတိုးႏွဳန္း (interest rate) စတာေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ အစိုးရမွ ေငြေၾကးရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀မွဳေတြ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း၊ အစိုးရမွ ေငြေၾကးရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ေ၀မွဳကို အလိုရွိသလိုျပဳလုပ္ေနသည့္ instrument potency ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိေသာ ဗဟိုဘဏ္ႏွင့္ တင္းၾကပ္ေသာ ဘ႑ာေရးဥပေဒမ်ားျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ အတိုးႏွဳန္းမ်ား ျမွင့္တင္ျခင္း စတဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႕ aggregate demand ကို ေလ်ာ့က်ေအာင္ ျပဳလုပ္လို႕ရပါတယ္။

Supply-side မူ၀ါဒကက်ေတာ့ စရိတ္စက ၾကီးမားလာမွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္တာေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုထိန္းခ်ဳပ္ရာမွာ ေစ်းႏွဳန္းနဲ႕ ၀င္ေငြေတြကို monopoly ျပဳလုပ္မွဳမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း (ဥပမာ- ကုန္သည္ၾကီးမ်ားအသင္းရဲ႕ ေစ်းကြက္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းေသာ လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားကို ကန္႕သတ္သည့္ မူ၀ါဒမ်ားခ်မွတ္ျခင္း၊ လုပ္ခႏွင့္ ေစ်းႏွဳန္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ေရး မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ျခင္း၊ ငါးၾကီးမွ ငါးေသးမ်ိဳသည့္ သ႑ာန္ျဖစ္ေသာ လုပ္ငန္းၾကီးမ်ားမွ လုပ္ငန္းငယ္မ်ားကို take-over လုပ္ျခင္းမ်ားကို ကန္႕သတ္ျခင္းစသည္မ်ား) နဲ႕ ထုတ္လုပ္မွဳ တိုးတက္ျမင့္မားေရး မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ျခင္း (ဥပမာ- tax incentives မ်ားေပးျခင္း၊ သုေတသနႏွင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို အားေပးျခင္း၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ စက္ပစၥည္းမ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမွုပ္ႏွံျခင္းႏွင့္ လုပ္သားမ်ားအားေလ့က်င့္သင္တန္းေပးေရးအစီအစဥ္မ်ားအတြက္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေငြမ်ား ေပးျခင္းစသည္မ်ား) ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ အခုလို က်ပ္ငါးေထာင္တန္ ေငြစကၠဴအသစ္မ်ား ထြက္ေပၚလာတာဟာ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ လကၡဏာတရပ္ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးဆက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မဆလ၊ န၀တ၊ နအဖစစ္အုပ္စု အဆက္ဆက္ရဲ႕ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးစီမံခန္႕ခြဲမွဳ ညံ့ဖ်င္းျခင္းရဲ႕ ရလာဒ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသနတ္ပစ္တတ္တိုင္း စစ္မတိုက္တတ္ပါဘူး။ စစ္တိုက္တတ္တိုင္းလဲ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နားမလည္ပါဘူး။ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နားလည္တိုင္းလဲ မူ၀ါဒတခုခ်င္းစီကို အေသးစိတ္ မေရးဆြဲတတ္ပါဘူး။ မူ၀ါဒေရးဆြဲတတ္တိုင္းလဲ မူ၀ါဒအေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ပါဘူး။ မူ၀ါဒအေကာင္အထည္ေဖာ္တတ္တိုင္းလဲ တိုင္းျပည္မအုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ပါဘူး။ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္တိုင္းလဲ ေရွ႕တန္းစစ္ေျမျပင္မွာ စစ္မတိုက္ႏိုင္ပါဘူး။ မိသားစုတခုပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ အဖြဲ႕အစည္းတခုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တိုင္းျပည္တခုပဲ ျဖစ္ျဖစ္မွာ လူမွန္၊ ေနရာမွန္ ျဖစ္ဖို႕က အေရးၾကီးဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္၊ ေနာက္လိုက္ အတြဲညီဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလို သဟဇာတ မျဖစ္တဲ့ ဘယ္လို မိသားစုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဖြဲ႕အစည္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တိုင္းျပည္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရရွည္မွာ ျပိဳလဲယိုင္နဲ႕မွာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးကို မိသားစုေကာင္းစားေရး၊ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း ေကာင္းစားေရး၊ မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္းနီးစပ္သူ ေကာင္းစားေရး စတဲ့ ဘက္လိုက္မွဳမ်ား မရွိပဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္မယ့္ အစိုးရသစ္တရပ္ ေပၚထြက္လာေရးဟာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုရဲ႕ အဓိက လိုအပ္ခ်က္ ျဖစ္ေနပါေၾကာင္း ေရးသား တင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၆၊ ၉၊ ၂၀၀၉)

ရည္ညႊန္းကိုးကား-

Colander, D. (1995) 'The stories we tell: A reconsideration of AS/AD analysis', Journal of Economic Perspectives, 9: 169-88

Cukierman, A. (1995) Central Bank Strategy, Credibility and Independence: Theory and Evidence, MOT Press, Cambridge, MA

Evans, M. (2004) Macroeconomics for Managers, Blackwell Publishing, Oxford

Gartber, M. (2003) Macroeconomics, Prentice Hall Europe, Harlow

Romer, D. (2000) 'Keynesian macroeconomics without the LM curve', Journal of Economic Perspectives, 14: 149-69

Sloman, J. (1999) Economics, 3^rd edition, Prentice Hall Europe, Harlow

သံစဥ္မဲ့အလကၤာမ်ား: ေကာသလမင္း၏ အိပ္မက္မ်ား

2009-05-08T14:46:00.000+06:30

www.21.megumi.comပါ။ အခုမွလာျဖစ္လို႕ ေျပာတာနည္းနည္းေနာက္က်သြားတယ္။ေဆာရီးေနာ္။

စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

2009-05-08T06:05:00.002+06:30

အခုတေလာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အသံေတြ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ၾကားေနရပါတယ္။ ဖိုရမ္ေတြမွာ၊ မီဒီယာေတြမွာ၊ chat room ေတြမွာ ျငင္းၾက၊ ခုန္ၾက၊ ရန္ျဖစ္ၾက၊ အမုန္းေတြပြားၾက၊ ေဆြးေႏြးတဲ့ အေၾကာင္းအရာနဲ႕ လံုး၀မပတ္သက္ေတာ့တဲ့ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာေတြကို အျမစ္လွန္ တူးေဖာ္ျပီး တေယာက္နဲ႕ တေယာက္တိုက္ခိုက္ၾကနဲ႕ ျဖစ္ေနပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဆိုတဲ့ သေဘာတရားဟာ ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္ကေန တဦးခ်င္း အဆင့္ေတြ အထိ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္ေနသလို၊ ၾကည့္ျမင္တဲ့ ရွဳေထာင့္ေပၚမွာ မူတည္ျပီး အျမင္မ်ိဳးစံု ကြာျခားတာေၾကာင့္ အေျဖမွန္တခုတည္း ရွိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ အေျခခံသေဘာတရားနဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကို ေရးသားတင္ျပပါမယ္။

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဆိုရာ၀ယ္

အိမ္တအိမ္မွာ မိသားစု၀င္တဦးက တဦးခ်င္းကိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အမ်ားစုကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ထိခိုက္ေစတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ျပဳလုပ္တဲ့အခါ မိသားစုအၾကီးအကဲကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ က်န္တဲ့ မိသားစု၀င္ေတြကပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဒဏ္ခတ္အေရးယူမွဳ ျပဳလုပ္ပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ။ ရပ္ရြာထဲမွာ ေနထိုင္သူတေယာက္ေယာက္က ရပ္ရြာအက်ိဳးကို ထိခိုက္ေစတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ရပ္ရြာထဲက ေနထိုင္သူ တေယာက္ေယာက္ကို ထိခိုက္ေစတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပဳလုပ္လာတဲ့အခါမွာ ဒီရပ္ရြာရဲ႕ တရားဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္ရြက္မွဳဆိုတာ ရွိလာပါတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ဒါေတြဟာ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အရာေတြပါပဲ။

အဲ- ဒီအခါမွာ လူအမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္အေနနဲ႕ ထိခိုက္လာျပီ ဆိုတဲ့အခါမွာေကာ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းက ေမးစရာျဖစ္လာပါတယ္။ Realism ရွဳေထာင့္အေနနဲ႕ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အထက္မွာ ဘယ္သူမွ မရွိပါဘူး။ ဒီေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္အေနနဲ႕ လူအမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ထိခိုက္မွဳေတြ (ဥပမာ- မိမိႏိုင္ငံတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္တဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးေတြကို ပိတ္ပင္ ေစာ္ကားမွဳေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္ျပဳလုပ္တာေတြ၊ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ရာဇ၀တ္မွဳေတြကို အားေပးေဆာင္ရြက္တာေတြ၊ လူအမ်ားစု ေသေၾကပ်က္စီးေစႏိုင္မယ့္ လက္နက္ခဲယမ္းထုတ္လုပ္မွဳေတြ) ကို လုပ္ေဆာင္လာတဲ့အခါ ဘယ္သူေတြက အေရးယူမွာလဲ ဆိုတာက စဥ္းစားစရာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီအတြက္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြေပၚလာတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြ ေပၚလာတယ္။ ဒီဥပေဒေတြကို တႏိုင္ငံခ်င္းကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စုေပါင္းျပီးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အသံုးျပဳျပီး တရားဥပေဒ စိုးမိုးဖို႕ ေဆာင္ရြက္လာၾကတယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ တရားရံုးေတြ ေပၚလာတယ္။

လူေတြမွာ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားအတြက္ ဘက္လိုက္မွဳဆိုတာ ရွိသလို ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ေတြမွာလဲ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြား ဘက္လိုက္မွဳဆိုတာေလးေတြ ရွိတာအတြက္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာတရားဥပေဒေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ တရားရံုးေတြရဲ႕ ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳေတြမွာလဲ အားနည္းခ်က္ေလးေတြကေတာ့ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ရပ္ရြာထဲမွာ တရားဥေပေဒ မရွိတာထက္စာရင္၊ ထိေရာက္မွဳနည္းေပမယ့္လဲ ရွိတာက ခံသာသလို၊ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ေတြမွာလဲ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ထိခိုက္ေစတဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ အစိုးရေတြကို အေရးယူဒဏ္ခတ္မွဳ ရွိတာက ပိုမိုေကာင္းမြန္တာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံအမ်ားစုကပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပဳလုပ္တဲ့ unilateral sanction, bilateral sanction, multilateral sanction ေတြ ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။ ဒီလို sanction ေတြ လုပ္ၾကတဲ့အခါမွာ သံတမန္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ စစ္ေရး စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ သံတမန္ေရးအရ အေရးယူမွဳဆိုတာက သံတမန္ေရးရာ ဆက္ႏြယ္မွဳေတြကို ေလွ်ာ့ခ်တာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဖယ္ရွားပစ္တာျဖစ္ျပီး၊ စစ္ေရးအရ အေရးယူမွဳဆိုတာကေတာ့ စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွဳကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳ (economic sanction) ကို အဓိကထားျပီး ေဖာ္ျပပါမယ္။

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဆိုတာကို Routledge ေဘာဂေဗဒ အဘိဓာန္ထဲမွာ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ အေျခခံ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ (သို႕မဟုတ္) ေပၚလစီမ်ားကို ေျပာင္းေစဖို႕အတြက္ အဲဒီႏိုင္ငံအေပၚမွာ အျခားႏိုင္ငံတခုကျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံအမ်ားစုကျဖစ္ေစ ျပဳလုပ္တဲ့ ကုန္သြယ္မွဳအတားအဆီးမ်ားနဲ႕ ကုန္သြယ္မွဳႏွင့္ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ျပစ္ဒဏ္ခတ္အေရးယူမွဳမ်ားလို႕ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ ဆိုထားပါတယ္။ ဒီလိုစီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳကို ႏိုင္ငံျခားေရး မူ၀ါဒအေနနဲ႕ အသံုးျပဳခဲ့တာ အခုမွ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘီစီ 5th century ေလာက္က ေအသင္ႏိုင္ငံရဲ႕ အၾကီးအကဲျဖစ္တဲ့ Pericles က ေအသင္ရဲ႕ ရန္သူျဖစ္တဲ့ စပါတာေတြဘက္က ရပ္တည္ခဲ့တဲ့ Megra ဆိုတဲ့ ျမိဳ႕ျပႏိုင္ငံေလးကို ကုန္သြယ္မွဳပိတ္ဆို႕ဖို႕ ေအသင္အင္ပါယာတခုလံုးကို အမိန္႕ေပးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းကာလေတြမွာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားအၾကားက ဒီလိုပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳေလးေတြ ၾကိဳၾကား ၾကိဳၾကား ေပၚေပါက္ခဲ့ေပမယ့္ ႏွစ္ဆယ္ရာစု ကနဦးပိုင္းကစျပီး၊ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးမွာ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ဥပမာ- ၁၉၁၄- ၁၉၁၈ ကာလက ျဗိတိန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံအေပၚ ပိတ္ဆို႕ အေရးယူမွဳေတြ၊ Co- Com လို႕ေခၚတဲ့ ေနတိုးအုပ္စုနဲ႕ ဂ်ပန္ကေန ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုအေပၚ ပိ္တ္ဆို႕အေရးယူမွဳေတြ၊ ကမၻာ့ကုလသမဂၢကေန ၁၉၉၀- ၂၀၀၃ ကာလမွာ အီရတ္ႏိုင္ငံအေပၚ အေရးယူပိတ္ဆို႕မွဳေတြ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၅ ခု၊ စူးအက္ အေရးမွာတုန္းကဆိုရင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ သူ႕ရဲ႕ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ ျဗိတိန္၊ ျပင္သစ္နဲ႕ အစၥေရးႏိုင္ငံတို႕ကိုပါ စီးပြားေရးအရ ဒဏ္ခတ္အေရးယူမွဳေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုစီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳေတြ ျပဳလုပ္ရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံက ေပၚလစီေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႕ကေန ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေျပာင္းလဲမွဳ၊ အစိုးရေျပာင္းလဲမွဳ စတာေတြအထိ ရည္ရြယ္ခ်က္ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳး ကြာျခားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Barbour ကေတာ့ primary objective, secondary objective နဲ႕ tertiary objective ဆိုျပီး အမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳး ခြဲျခားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ primary objective ကေတာ့ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႕ ေပၚလစီေရးရာ ေျပာင္းလဲမွဳေတြပါ။ ဥပမာဆိုရရင္ အီရန္ႏိုင္ငံမွာ နယူးကလီးယားလက္နက္ထုတ္လုပ္ဖို႕ကို တားဆီးဖို႕အတြက္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ၊ Rhodesia ႏိုင္ငံမွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႕ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားေရး ရရွိလာဖို႕အတြက္ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

Secondary objective ကေတာ့ economic sanction ျပဳလုပ္တဲ့ အစိုးရေတြအေနနဲ႕ သူတို႕ ႏိုင္ငံက ျပည္သူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံအားေပးမွဳ ကို ရရွိဖို႕၊ credibility ရဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ Tertiary objective ကေတာ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဆင့္ ေတြးေခၚမွဳေတြနဲ႕ ဆိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အဆင့္အတန္းျမွင့္တင္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြရဲ႕ အသံုး၀င္မွဳကို ေဖာ္ေဆာင္ေရး၊ ႏိုင္ငံၾကီးတခ်ိဳ႕ရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြကို ျဖန္႕ေ၀မွဳ စတာေတြအတြက္လဲ စီးပြားေရးအရ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳကို ႏိုင္ငံျခားေရး မူ၀ါဒ တခုအေနနဲ႕ အသံုးျပဳတတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာဆိုရရင္ Abyssinian crisis မွာတုန္းက League of Nations ရဲ႕ အဆင့္ကို ျမွင့္တင္ဖို႕အတြက္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳကို foreign policy tool တခုအေနနဲ႕ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံက အသံုးျပဳခဲ့တာေတြ၊ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ western hemisphere မွာ ပ်ံ႕ႏွံလာကို ရပ္တန္႕ဖို႕ အေမရိကန္က strategic tool တခုအေနနဲ႕ အသံုးျပဳခဲ့တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ ျပဳလုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပဳလုပ္တဲ့ အလုပ္တိုင္းမွာ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ ကေတာ့ ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေရရာတိက်တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္မရွိပဲ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြအတြက္၊ ေရရာတိက်တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္မရွိပဲ ဘ၀ကို ၾကံဳသလို ေလွ်ာက္လွမ္းေနသူေတြအတြက္ကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ပဲ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ ေကာင္းေနေန၊ ဘယ္ေလာက္ပဲ ဆႏၵေတြ ၾကီးမားေနေန ေအာင္ျမင္မွဳဆိုတာနဲ႕ အစဥ္အျမဲ ေ၀းကြာေနမွာပါပဲ။ အခုဆိုရင္ ကမၻာတလႊားမွာ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးမွဳေတြ ရာနဲ႕ခ်ီရွိခဲ့ပါျပီ။ တခုနဲ႕တခု ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ေတြမတူညီပါဘူး။ ဒါနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ပညာရွင္ Lindsay ဆိုသူက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳ ရည္မွန္းခ်က္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ framework of analysis ကို ေရးဆြဲေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

ပထမတခ်က္ကေတာ့ compliance ပါ။ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံကို အေရးယူမွဳလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံတခုခုကပဲျဖစ္ျဖစ္ လိုခ်င္တဲ့ အေျခအေနတရပ္ဆီကို ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္ေရးအတြက္ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ ေဖာ္ေဆာင္မွဳေတြအတြက္ ဒီရည္မွန္းခ်က္ကို အသံုးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။ ဥပမာဆိုရင္ ေတာင္အာဖရိကမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳပါ။ ေတာင္အာဖရိကနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး တခ်ိဳ႕က ေတာင္အာဖရိကမွာ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳအတြက္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေပၚေပါက္လာတာ မင္ဒဲလားတို႕ဘက္က အစြန္းေရာက္တဲ့ လုပ္ေဆာင္မွဳေတြကို စြန္႕လႊတ္လိုက္လို႕ လို႕ ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ျဖစ္လာဖို႕ဆိုတာ လက္ခုပ္ႏွစ္ဘက္တီးမွ ျမည္တာပါ။ မင္ဒဲလ္လားက ဒိုင္ယာေလာ့ခ္လို႕ ဘယ္ေလာက္ပဲေအာ္ေနေန၊ အဲဒီအခ်ိန္က အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ေတာင္အာဖရိက အစိုးရက လက္မခံခဲ့ဖူးဆိုရင္ ဘာမွျဖစ္လာခဲ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒီလို ေတာင္အာဖရိကအစိုးရကို ဒိုင္ယာေလာ့ခ္အေပၚမွာ စိတ္၀င္စားလာေအာင္ အဓိက တြန္းအားေပးခဲ့တာကေတာ့ multilateral economic sanction ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ subversion ျဖစ္ပါတယ္။ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံက ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အစိုးရအဖြဲ႕တခုလံုးကို ဖယ္ရွားဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာဆိုရရင္ က်ဴးဘားႏိုင္ငံအေပၚ စီးပြားေရးအရ အေရးယူပိတ္ဆို႕မွဳမွာ ကက္စထရိုကို သူ႕အာဏာကေန ဖယ္ရွားဖို႕ ရည္မွန္းခ်က္ပါပါတယ္။ ဒီပန္းတိုင္အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ စီးပြားေရးအရ အေရးယူပိတ္ဆို႕မွဳတခုတည္းနဲ႕ မလံုေလာက္ပါဘူး။ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳဟာလဲ ထိေရာက္ရမွာ ျဖစ္တဲ့အျပင္၊ အစိုးရေခါင္းေဆာင္ကို ဖယ္ရွားဖို႕၊ အစိုးရျဖဳတ္ခ်ဖို႕ ရည္မွန္းထားတဲ့ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသားမ်ားရဲ႕ စစ္ေရးစစ္မ်က္ႏွာ၊ စီးပြားေရး စစ္မ်က္ႏွာ၊ အေတြးအေခၚ စစ္မ်က္ႏွာ၊ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာစတဲ့ စစ္မ်က္ႏွာမ်ိဳးစံု ဖြင့္လွစ္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွဳ အရည္အခ်င္းေပၚမွာလဲ အမ်ားၾကီး မူတည္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ ဒီလိုစစ္မ်က္ႏွာေပါင္းစံု ဖြင့္လွစ္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္း မရွိပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာစစ္မ်က္ႏွာအေပၚမွာပဲ မွီခိုျပီး၊ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အေရးယူေပးမွဳကိုသာ အားကိုးတၾကီး ေစာင့္ေမွ်ာ္တတ္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္၊ ဒီပန္းတိုင္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ထိေရာက္မွဳကေတာ့ အားနည္းေလ့ရွိပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ရည္မွန္းခ်က္ တမ်ိဳးကေတာ့ deterrence ပါ။ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံကို ေနာက္တခါ ဒီလိုျပစ္မွဳမ်ိဳးေတြ မက်ဴးလြန္ေစဖို႕ အေရးယူအျပစ္ေပးရင္း၊ တျခားႏိုင္ငံေတြကိုပါ ဥပမာ အေနနဲ႕ ျပလိုက္တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- အီတလီႏိုင္ငံကို စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕ျပီး၊ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံဟာ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံရဲ႕ aggression ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေခ်ာက္လွန္႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ရည္မွန္းခ်က္တခုကေတာ့ international symbolism ပါ။ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ျပႆနာအေျခအေနမ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ unilateral sanction ကေန bilateral sanction၊ အဲဒီကေန multilateral sanction အထိ တက္လွမ္းႏိုင္ဖို႕က ဒီ ရည္မွန္းခ်က္ကို ျပည့္မီွဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ရည္မွန္းခ်က္ တမ်ိဳးကေတာ့ domestic symbolism ပါ။ အေရးယူမွဳလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ အစိုးရက သူ႕ရဲ႕ ျပည္သူလူထုအၾကားမွာ တရားမွ်တမွဳဘက္က ရပ္တည္တယ္၊ ကမၻာ့ေရးရာေတြမွာ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္တယ္ ဆိုတဲ့အေနနဲ႕ popularity of government ကို ရယူတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕ အေရးယူမွဳနဲ႕ ပတ္သက္လို႕ pro- sanction campaign ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ anti-sanction campaign ပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္မယ့္လူေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ grass-root level activities ေတြကို စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ္လို႕ ဆိုလိုတာပါ။ policy makers ေတြကိုပဲ တိုက္ရိုက္ lobby လုပ္ျပီး၊ grass-root activism အားနည္းတဲ့ဘက္က ေရရွည္မွာ မခံႏိုင္ပဲ ရွံဳးတတ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေတာ့ အခုလို ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ၊ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ပံုသ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဟာ ထိေရာက္မွဳ ရွိပါသလား ဆိုတာကို ေမးစရာျဖစ္လာပါတယ္။

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဟာ ထိေရာက္ပါသလား

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳရဲ႕ ထိေရာက္မွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေလ့လာမွဳေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္မွဳေတြလဲ ရွိခဲ့သလို၊ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ မျပည့္မွီပဲ ရုတ္သိမ္းလိုက္ရတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္က Robert Pape ဆိုတဲ့ ပညာရွင္တေယာက္က ကမၻာတ၀ွမ္းက စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳ ျဖစ္ရပ္ (၁၁၅) ခုကို ေလ့လာျပီး၊ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕ အေရးယူမွဳဟာ ထိေရာက္သလား၊ မထိေရာက္ဘူးလားဆိုတာကို ေလ့လာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ထိေရာက္မွဳ ဆိုတဲ့ အပိုင္းကို သူက criteria သံုးခု ခ်မွတ္ျပီး တိုင္းတာပါတယ္။ ပထမတခ်က္က ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္၊ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ ျပည့္မွီတာျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယတခ်က္က ပစ္မွတ္ရဲ႕ ျပဳမွဳေဆာင္ရြက္မွဳ ေျပာင္းလဲျခင္း မရွိေသးခင္မွာ အေရးယူမွဳ စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့သလား ဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ပစ္မွတ္က သူ႕ဘာသာသူ ေျပာင္းလဲမွဳအေပၚမွာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳရဲ႕ အေရးယူမွဳေၾကာင့္လို႕ ေရာေထြးေျပာတတ္ၾကလို႕ ဒီအခ်က္ကို ထည့္သြင္းထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တတိယအခ်က္ကေတာ့ ပစ္မွတ္ရဲ႕ ေျပာင္းလဲလာမွဳေတြဟာ တျခားအေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ပဲ၊ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳတခုတည္းေၾကာင့္ ဟုတ္သလား ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါ။ ဒီအခ်က္ သံုးခ်က္နဲ႕ ျဖစ္ရပ္ (၁၁၅) ခုကို ေလ့လာခဲ့ရာမွာ (၅) ခုပဲ ထိေရာက္ခဲ့တာကို ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

အျခားပညာရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ Elizabeth Rogers ကေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဆိုတဲ့ သေဘာတရားဟာ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမွဳရွဳေထာင့္ကေနၾကည့္ရင္ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိတဲ့အတြက္ ေပၚလစီခ်မွတ္သူမ်ားဘက္ကေန ခ်မွတ္မွဳေတြကိုသာ လူသိခံျပီး၊ ေအာင္ျမင္မွဳေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားျခင္း မရွိတဲ့အတြက္ အႏုတ္လကၡဏာအျဖစ္သာ လူအမ်ားက သိတတ္ေလ့ရွိေၾကာင္း ဆန္းစစ္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ HSE လို႕ အမ်ားက သိထားတဲ့ ပညာရွင္သံုးဦးျဖစ္တဲ့ Hafbauer, Scott, Elliot တို႕ကလဲ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳဟာ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ကို ျပည့္မွီဖို႕ အကန္႕အသတ္နဲ႕ အသံုး၀င္မွဳပဲရွိတာ မွန္ေပမယ့္၊ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဟာ လံုး၀ မထိေရာက္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူးလို႕ အဆိုျပဳၾကပါတယ္။ သူတို႕ရဲ႕ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ ျဖစ္ရပ္ (၁၁၅)ခု ဆန္းစစ္ခ်က္မွာေတာ့ ျဖစ္ရပ္ (၄၀)မွာ ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရရွိခဲ့တယ္လို႕ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ သူတို႕ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြဟာ အထက္မွာ ေျပာခဲ့တဲ့ ပညာရွင္ Pape ရဲ႕ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြနဲ႕ တူတာေတြ ရွိေပမယ့္၊ Pape ဆိုထားခဲ့တဲ့ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံကို အေရးယူမွဳမွာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳနည္းလမ္းတခုတည္းကိုပဲ သံုးရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႕ေတာ့ မကိုက္ညီပါဘူး။ သူတို႕ကေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ ထိေရာက္ဖို႕အတြက္ စစ္ေရးအရ အေရးယူမွဳေတြ၊ တျခားေသာ သံတမန္ေရး အေရးယူမွဳေတြပါ ေပါင္းစပ္ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္ေတြကေတာ့ စစ္ေရးအရ အေရးယူမွဳကသာ အထိေရာက္ဆံုးနည္းလမ္း ျဖစ္တာအတြက္ေၾကာင့္၊ liberal alternative view to war ျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳကို အခ်ိန္ကုန္ခံ၊ ျပဳလုပ္မေနပဲ military instruments ေတြနဲ႕သာ ေျဖရွင္းဖို႕ အၾကံျပဳေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းစီအလိုက္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံအေပၚ အေရးယူႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းမ်ားကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပပါမယ္။ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႕ကေတာ့ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ပစ္မွတ္ႏိုင္ငံေတြအေပၚမွာ multilateral economic sanctions ခ်မွတ္ျခင္းနဲ႕ military intervention ျပဳလုပ္ဖို႕ authorised လုပ္ေပးျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေရးရာေတြမွာ အေရးပါတဲ့ UN Security Council ကိုယ္တိုင္မွာက log- rolling problem လို႕ေခၚတဲ့ ျပႆနာတရပ္ကို ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ ဒီျပႆနာရဲ႕ အရင္းခံကေတာ့ ဗြီတိုအာဏာကို က်င့္သံုးႏိုင္တဲ့ P5 ငါးႏိုင္ငံပဲျဖစ္ပါတယ္။ crisis တခုဟာ ဒီႏိုင္ငံငါးခုထဲက တႏိုင္ငံနဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံ အမ်ားစုနဲ႕ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဆက္စပ္ေနတဲ့အခါမွာ တျခားေသာ ႏိုင္ငံတခုကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံမ်ားကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေထာက္ခံမွဳမေပးတာ၊ ဗီြတိုအာဏာ က်င့္သံုးတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီျပႆနာကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာက အေတာ္ပဲ ခဲယဥ္းလွသလို၊ UN security council ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္မရပဲ ႏိုင္ငံတခုကေန တျခားႏိုင္ငံတခုကို လူသားခ်င္းစာနာလို႕ပဲေျပာေျပာ၊ ဘာပဲေျပာေနေန စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွဳျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာက ခဲယဥ္းလွတာေၾကာင့္၊ ႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႕က တျခားႏိုင္ငံတခုအေပၚ အေရးယူမွဳ လုပ္တဲ့အခါမွာ ထိေရာက္မွဳ အားနည္းတဲ့ economic sanction ကိုပဲ ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကတာ မ်ားပါတယ္။

ေယဘူယ်အားျဖင့္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းအလိုက္ တျခားႏိုင္ငံတခုကို အေရးယူမွဳ လုပ္တဲ့အခါမွာ foreign policy tools ေတြအေနနဲ႕ သံုးႏိုင္တာေတြကေတာ့
(၁) no action (ဘာမွမဆိုင္တဲ့ အေနနဲ႕ ေရွာင္ဖယ္ေနျခင္း)
(၂) Diplomatic measures- Economic sanctions (သံတမန္နည္းလမ္းမ်ား၊ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ)
(၃) Limited Bombings (အကန္႕အသတ္ျဖင့္ ဗံုးခ်ဲမွဳ)
(၄) Unconventional Warfare (လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးမ်ားတြင္ ကူညီပံ့ပိုးမွဳ)
(၅) Peacekeeping operations (ျငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ား ေစလႊတ္မွဳ)
(၆) Total War (အလံုးစံုစစ္ပြဲဆင္ႏႊဲမွဳ) တို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၁ ရာစုရဲ႕ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းမွာ ႏိုင္ငံအမ်ားစု အေနနဲ႕ တျခားႏိုင္ငံေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္ရင္ ျပည္တြင္းေရး ၀င္မစြက္ဖက္ဘူးဆိုျပီး ေရွာင္ဖယ္ေနတာ၊ဒါမွမဟုတ္ရင္လဲ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕ အေရးယူမွဳလုပ္တာ ေတြေလာက္ကိုပဲ အမ်ားဆံုး လုပ္ႏိုင္လာပါေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဟာ ထိေရာက္မွဳ အားနည္းေပမယ့္လဲ၊ ဒါကိုပဲ အေရးယူဖို႕ စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ ဒါကိုပဲ ေရြးစရာရွိတာမို႕ လုပ္ေနၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုဆက္လက္ျပီး စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳကို ထိေရာက္မွဳ အားနည္းေစတဲ့ အခ်က္မ်ားကို ဆက္လက္တင္ျပပါမယ္။

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳရဲ႕ အားနည္းခ်က္မ်ား

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ အားနည္းခ်က္ကေတာ့ ဒီအေပၚမွာထားတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ၾကီးမားမွဳ ျပႆနာျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတခုအေပၚမွာ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳလုပ္လိုက္တာနဲ႕ ဒီလိုအေရးယူမွဳအေပၚမွာ ေအာင္ျမင္ေတာ့မွာပဲ ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ၾကီးပါ။ အထူးသျဖင့္ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြက အစိုးရေတြကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတဲ့ အတိုက္အခံေတြနဲ႕ ျပည္သူလူထုေတြျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ ႏိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးအသိပညာ အားနည္းမွဳေၾကာင့္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဆိုတာၾကီးကို ေမွာ္လက္နက္ၾကီးလို႕ ထင္တတ္ၾကပါတယ္။ တျခားလိုအပ္တဲ့ စစ္မ်က္ႏွာေတြမွာ ျဖည့္ဆည္းၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ မရွိေတာ့ပဲ unilateral sanction ျဖစ္ေအာင္ အာရံုစိုက္ၾကိဳးပမ္း၊ အဲဒီကေန multilateral sanction ၾကီး ျဖစ္ေတာ့မွာပဲဆိုျပီး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြထား၊ အဲဒီမွာတင္ UN Security Council ရဲ႕ log-rolling problem နဲ႕သြားေတြ႕၊ တလိမ့္ေခါက္ေခြးျပန္ျပဳတ္က်၊ တျခားစစ္မ်က္ႏွာမွာလဲ ျဖည့္ဆည္းထားတာေတြ မရွိေတာ့ ဒါၾကီးကိုပဲ အာရံုျပန္စိုက္၊ multilateral sanction မဟုတ္တဲ့အတြက္ ထိေရာက္မွဳကလဲအားနည္း၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳရုတ္သိမ္းဖို႕ ေအာ္သူေတြကလဲ ေပၚလာနဲ႕ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ရွိျပီးသား unilateral sanction ေလး ေပ်ာက္သြားမွာစိုးလို႕ က်ားကုတ္က်ားခဲ လိုက္ဆြဲသူေတြကဆြဲ၊ မဆြဲသူေတြကလဲ “sanction ေလးပဲအားကိုးစရာရွိတာ၊ ဒါေလးေပ်ာက္သြားရင္ေတာ့ ဒီတသက္ မႏိုင္ေတာ့ပါဘူး” ဆိုျပီး စိတ္ဓာတ္ေတြက်ၾက၊ ႏိုင္ငံတကာ တာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႕ စကားေျပာဆိုတဲ့အခါမွာ “ထိေရာက္တယ္ေျပာရတာကလဲအခက္၊ မထိေရာက္ဘူးေျပာရရင္ကလဲ အခက္”မို႕ မသိပါဘူးဆိုျပီး ဆင္ေ၀ွ႕ရန္ေရွာင္ လုပ္ၾကရနဲ႕ လံုးခ်ာလည္လိုက္ကုန္ေတာ့တာပါပဲ။ ဒါကေတာ့ ကနဦးပိုင္းမွာကတည္းက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအေရးယူမွဳဆိုတာကို ေမွာ္လက္နက္ၾကီးတခုလို ယံုၾကည္အားကိုးလိုက္ၾကတဲ့ strategic failure ရလာဒ္ပါ။ အဆန္းတက်ယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိပါတယ္။

ပညာရွင္ Rarick ဆိုသူက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳ ထိေရာက္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ Prerequisites (၆) ရပ္ကို ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီေျခာက္ရပ္ကေတာ့ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳမွာ modest policy ကိုသာ ခ်မွတ္ရပါမယ္။ ကုန္သြယ္ေရးပိတ္ဆို႕မွဳနည္းလမ္းေတြေရာ၊ ဘ႑ာေရးပိတ္ဆို႕မွဳနည္းလမ္းေတြကိုပါ တျပိဳင္တည္းျပဳလုပ္ရပါမယ္။ ပိတ္ဆို႕ခံရတဲ့ တိုင္းျပည္ဟာ တျခားေသာ တတိယႏိုင္ငံေတြ၊ အဖြဲ႕ေတြဆီက ေထာက္ပံ့မွဳမရရပါဘူး။ ပိတ္ဆို႕မွဳျပဳလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံဟာ ပိတ္ဆို႕ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံထက္ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံု ပိုၾကီးရပါမယ္။ ပိတ္ဆို႕မွဳ ျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ပူးေပါင္းပါ၀င္မွဳ လိုအပ္ပါတယ္။ ပိတ္ဆို႕ခံရတဲ့ တိုင္းျပည္ဟာ ႏိုင္ငံေရးအရေရာ၊ စီးပြားေရးအရပါ အားနည္းတဲ့ တိုင္းျပည္ျဖစ္ရပါမယ္။ ဒီအခ်က္ (၆)ရပ္လံုးနဲ႕ မကိုက္ညီပဲ ျပဳလုပ္တဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕ အေရးယူမွဳ ေတြဟာ ထိေရာက္ဖို႕ မလြယ္ကူပါဘူး။

ေနာက္ထပ္အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဆိုတဲ့ သေဘာတရားကိုယ္တိုင္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားဟာ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးစံု၊ ရွဴေထာင့္မ်ိဳးစံုနဲ႕ ပတ္သက္ဆက္စပ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ စီးပြားေရးအေရးယူ ပိတ္ဆို႕မွဳဆိုတာကို ရွဳေထာင့္မ်ိဳးစံုကၾကည့္ျပီး၊ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အျမင္ေတြကလဲ ေပၚေပါက္လာေတာ့တာပါပဲ။ ဒါေတြဟာ တႏိုင္ငံတည္းမွာ၊ တခ်ိန္တည္းမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ၊ ျဖစ္ရပ္ေပါင္းမ်ားစြာမွာ၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာမွာ၊ လမ္းေဘးစကား၀ိုင္းေတြကေန တကၠသိုလ္ ဆက္မီနာေတြ၊ ပါလီမန္ေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာ အစည္းအေ၀းခန္းမေတြအထိ ေနရာမ်ားစြာမွာ ကိုယ္ျမင္ရာ အျမင္ေတြကို အသြင္သ႑ာန္မ်ိဳးစံုနဲ႕ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾက၊ ေဖာ္ထုတ္ေနဆဲ၊ ဆက္လက္ျပီးေတာ့လဲ ေဆြးေႏြးေနၾကရင္း၊ အေျဖခက္တဲ့ ပုစၦာ တပုဒ္ကို နည္းေပါင္းစံုနဲ႕ ရွင္းလင္းေနၾကဦးမွာပါပဲ။ ဒီေတာ့ ဒီလို မတူညီတဲ့ ရွဳေထာင့္ေတြၾကားမွာ ဘာေတြလုပ္ဖို႕ လိုအပ္သလဲ ဆိုတာ ေမးစရာ ရွိလာပါတယ္။

မတူညီတဲ့ ရွဳေထာင့္ေတြၾကားကေန ဘာေတြ လုပ္သင့္ၾကသလဲ

ဒီသေဘာတရားကို မဟာဗ်ဴဟာ ရွဳေထာင့္၊ ႏိုင္ငံျခားေရး ရွဳေထာင့္ကေန ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳဟာ ထိေရာက္မွဳ အားနည္းတာ မွန္ေပမယ့္ အာဏာရွင္အစိုးရေတြရဲ႕ ျပည္သူလူထုအေပၚ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳေတြကို ႏိုင္ငံတကာက လက္မခံဘူးဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳကို ရုတ္သိမ္းလိုက္မယ္ဆိုရင္ အာဏာရွင္အစိုးရေတြအတြက္ ျပည္သူလူထုကို ပိုမိုဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ဖို႕ အခြင့္အလမ္းရသြားပါတယ္။ အတိုက္အခံေတြဘက္က ႏိုင္ငံတကာက အကူအညီေပးေနတယ္။ လာေပးဦးမွာ။ ေစာင့္ေနဆိုတဲ့ အလြန္အက်ြံသတင္းစကားကို ျပည္သူလူထုဆီကို ေပးခဲ့ဖူးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အေျခအေနက ပိုဆိုးတတ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုဟာ အတိုက္အခံေတြအေပၚမွာေရာ၊ ႏိုင္ငံတကာအေပၚမွာပါ ယံုၾကည္မွဳနည္းသြားျပီး၊ အာဏာရွင္ရဲ႕ ပံုစံခြက္ထဲကေန ထြက္ဖို႕ မၾကိဳးစားေတာ့ပဲ ျဖစ္သြားတတ္တာမ်ိဳးပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ေတာ့ သန္းနဲ႕ ခ်ီ၊ သိန္းနဲ႕ခ်ီတဲ့ ျပည္သူေတြအားလံုးရဲ႕ ဘ၀ေနာင္ေရးေတြဟာ ရင္ေလးစရာျဖစ္လာမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ မဟာဗ်ဴဟာရွဳေထာင့္က ၾကည့္သူေတြအေနနဲ႕ တဘက္ကေန unilateral sanction ကို က်ားကန္ထိန္းထားဖို႕လိုသလို၊ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာမွာပဲ ပံုအပ္ကိုးကြယ္ထားတဲ့ ေပၚလစီေတြ၊ ဗ်ဴဟာေတြကို ေျပာင္းလဲ ေရးဆြဲသင့္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးတခုမွာ လိုအပ္တဲ့ စစ္မ်က္ႏွာေတြအားလံုးကို ဟန္ခ်က္ညီေအာင္ ၾကိဳးစားဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ ျ

ပည္သူူလူထုကိုလဲ လြဲမွားျပီး မျဖစ္ႏိုင္မယ့္ သတင္းစကားေတြ ထပ္တလဲလဲေျပာလို႕ ဖုန္းကြယ္လိမ္ညာေနမယ့္အစား၊ အမွန္တရားကို ေျပာျပရင္း “ မတရားမွဳကို ခ်ဳပ္ျငိမ္းႏိုင္မယ့္ အင္အားဟာ ကိုယ္တိုင္ဆီမွာပဲရွိတယ္။ ကယ္တင္ရွင္မေမွ်ာ္နဲ႕။ ေခါင္းေဆာင္မေမွ်ာ္နဲ႕။ ကိုယ္သာ ကယ္တင္ရွင္ျဖစ္ေအာင္လုပ္၊ ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ္ဦးေဆာင္ဆိုတဲ့” အေျခအေနမွန္ကို မီးေမာင္းထိုးျပလိုက္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ကမၻာတလႊားမွာ လူထုအားေၾကာင့္၊ ျပဳတ္က်ခဲ့ရတဲ့ အာဏာရွင္ေတြအမ်ားၾကီးပါ။ အေရးေပၚလာတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာမွ ေပၚထြက္လာတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြကလဲ အမ်ားၾကီးပါ။ ထာ၀ရေခါင္းေဆာင္ဆိုတာ မရွိပါဘူး။ ဒီေန႕ေခါင္းေဆာင္ဟာလဲ နက္ျဖန္အတြက္ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳေတြ၊ ေစာင့္ေမွ်ာ္မွဳေတြ၊ ဦးေဆာင္ႏိုင္တာ မဟုတ္ပဲ ထာ၀ရေခါင္းေဆာင္ လုပ္ေနတာေတြနဲ႕ကေတာ့ အခ်ိန္ေတြ တစတစ ကုန္သြားရံုကလြဲလို႕ တျခားဘာမွ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

အျခားတဘက္ကေန ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးရွဳေထာင့္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳ ဆိုတဲ့ သေဘာတရားရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ spillover effects ေတြ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ multilateral sanctions ေတြမွာ ပစ္မွတ္ထားတဲ့ အစိုးရအၾကီးအကဲမ်ားကိုသာမကပဲ ျပည္သူလူထုကိုပါ ထိခိုက္သြားတာေတြ ရွိပါတယ္။ Unilateral sanction / Bilateral sanction ေတြမွာက်ေတာ့ ကုန္သြယ္ေရး ပိတ္ဆို႕မွဳေရာ၊ ဘ႑ာေရးပိတ္ဆို႕မွဳေရာ ျပဳလုပ္ဖို႕ဆိုတာ ႏိုင္ငံအနည္းအက်ဥ္းကပဲ လုပ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုကို ထိခိုက္မွဳနည္းပါတယ္။ တျခားေသာ တတိယႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အကူအညီက အလ်င္အျမန္ အစားထိုးသြားတာေၾကာင့္ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ spillover effects ေတြက မရိွသေလာက္ ရွားပါးပါတယ္။ အာဏာရွင္ တိုင္းျပည္အမ်ားစုမွာကေတာ့ ျပည္သူလူထုေတြ ဆင္းရဲငတ္မြတ္ရတာ၊ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္း ရွားပါးရတာေတြက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳထက္စာရင္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးေပၚလစီ ညံ့ဖ်င္းမွဳေတြ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွဳေတြ၊ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုကို အာဏာရွင္နဲ႕ အာဏာရွင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြကသာ ၾကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္မွဳေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာ မ်ားပါတယ္။ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳ စတင္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႕ တျခားတတိယႏိုင္ငံက အစားထိုး၀င္ေရာက္မွဳ အခ်ိန္ၾကားက ကြာဟမွဳေတြေၾကာင့္ အဲဒီအခ်ိန္ႏွစ္ခုၾကားမွာ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္သြားတဲ့ လူဦးေရ အနည္းအက်ဥ္းကေတာ့ ရွိပါလိမ့္မယ္။ ဒီအတြက္ ကို္ယ္ခ်င္းစာတယ္၊ ဒီလို ထိခိုက္မွဳေၾကာင့္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳကို ရုတ္သိမ္းဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ထင္သူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ ထိခိုက္တယ္လို႕ ျမင္သူေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ သူ႕ရွဳေထာင့္နဲ႕ သူေတာ့ မွန္ေနတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအျမင္ ရွိသူေတြအေနနဲ႕ကလဲ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳ ရုတ္သိမ္းလိုက္တဲ့အခါမွာ ျပည္ပရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေၾကာင့္ ေထာင္နဲ႕ ခ်ီတဲ့ လူေတြရဲ႕ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းသစ္ေတြ ရလာႏိုင္သလို၊ အာဏာရွင္ေတြအတြက္ ျပည္သူလူထုကို ပိုမိုဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းသစ္ေတြ ရရွိသြားမယ္ဆိုတဲ့ အမွန္တရားတခုကို လက္ခံရင္း၊ အာဏာရွင္ေတြ လက္ထဲေရာက္ေနတတ္တဲ့ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို လူထုအက်ိဳးအတြက္ ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လို divert လုပ္မလဲ၊ ပိတ္ဆို႕မွဳဖြင့္လိုက္လို႕ ပိတ္ဆို႕ခဲ့ဖူးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြ စတင္၀င္ေရာက္လာတဲ့အခါ ပိတ္ဆို႕ထားစဥ္မွာတုန္းက ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ တတိယႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြနဲ႕ conflicts of interests ျဖစ္ရာက ဆက္ႏြယ္လာမယ့္ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ဘယ္လိုရွင္းမလဲ၊ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳအေပၚမွာ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြရွိေနတဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရေတြရဲ႕ ဥပေဒေတြကို ေျပာင္းလဲယူႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းနဲ႕ ပါ၀ါ ကိုယ့္မွာ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ၊ Cross- Border acquisitions ေတြကို ဘယ္လိုကိုင္တြယ္မလဲ။ ကမၻာ့စီးပြားေရးပ်က္ကပ္ဆိုက္ေနတဲ့ ဒီေခတ္ကာလၾကီးမွာ ကမၻာ့ဘ႑ာေရးနဲ႕ ဆက္စပ္ေပၚလာမယ့္ Economic Exposure, Transaction Exposure, Translation Exposure စတဲ့ Foreign Exchange Exposures ေတြကို စီမံခန္႕ခြဲဖို႕ေကာ ကိုယ့္စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုနဲ႕ ဘ႑ာေရးစနစ္က အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနသလား ဆိုတာေတြကို ျပန္လည္သံုးသပ္ျပီး လိုအပ္တာေတြ ျဖည့္ဆည္း၊ သင့္ေလ်ာ္တာေတြ လုပ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ႏိုင္ငံ႕ ေရးရာ ကိစၥေတြမို႕ စာတေစာင္၊ ေပတဖြဲ႕နဲ႕ေတာ့ ျပီးဆံုးႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ စီးပြားေရး ေပၚလစီ စာတမ္း မဟုတ္တဲ့ အတြက္ အေသးစိတ္မေရးလိုေတာ့ပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္ နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ထိုင္ျပီး “ကၾကီးပါ”၊ ”ယ ပက္လက္ပါ”၊ “ ဒ ေဒြးပါ”၊ “င္ ငသတ္ပါ” နဲ႕ ျငင္းခုန္မွဳေတြ လုပ္ေနၾကတာထက္စာရင္ ကိုယ္ၾကည့္တဲ့ ရွဳေထာင့္၊ ကိုယ္ယံုၾကည္တဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္အေပၚမွာ အေျခတည္ျပီး၊ ကိုယ့္လမ္းနဲ႕ကိုယ္ ထိေရာက္ေအာင္လုပ္ႏိုင္တာေတြ ျပဳလုပ္ၾကဖို႕ အေလးအနက္ထား တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ အေရးၾကီးတာကေတာ့ capability ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒေတြ၊ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရး မူ၀ါဒေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းၾကီးေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ တျခားႏိုင္ငံ (သို႕) ျပိဳင္ဘက္လုပ္ငန္းၾကီးေတြကို ေလ့လာသံုးသပ္တဲ့အခါ vision ေတြ၊ intent ေတြဆိုတာထက္ capability ဆိုတဲ့ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရည္စြမ္းကို အဓိကထားျပီး အကဲျဖတ္ရပါတယ္။ ဗိုက္ဆာရင္ မုန္႕စားမယ္လို႕ ေၾကာ္ျငာကပ္ထားေပမယ့္၊ ဆာလာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပိုက္ဆံမရွိရင္ မစားႏိုင္ပဲ၊ ပိုက္ဆံရွိေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေၾကျငာစရာေတာင္မလိုပဲ ဆာလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ေကာက္ျပီး ၀ယ္စားလိုက္ႏိုင္တာမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။ vision ေတြကို ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္ေတြ ထုတ္ျပီး ဘယ္ေလာက္ပဲ ေၾကျငာထား၊ ေၾကျငာထား၊ intent ေတြကို တကမၻာလံုးၾကားေအာင္ ဘယ္ေလာက္ေအာ္ေျပာေအာ္ေျပာ၊ ေနာက္ဆံုးေတာ့လဲ capability မရွိရင္ ဘာမွလုပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ capability ရွိတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေကာက္ခါငင္ခါ ေပၚလာတဲ့ vision, intent ေတြကို ခ်က္ခ်င္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ေျပာတဲ့ intent ေတြ ျဖစ္လာဖို႕၊ capability ဘယ္လိုရွိလာေအာင္လုပ္မလဲဆိုတာကိုသာ စဥ္းစားသံုးသပ္ရင္း၊ အခ်ိန္ကို အက်ိဳးရွိစြာ သံုးသင့္ၾကပါေၾကာင္း တိုက္တြန္းေရးသားလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၇၊ ၅၊ ၂၀၀၉)

(စာေရးသူသည္ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ၊ Aberdeen တကၠသိုလ္၊ ဘုရင့္ေကာလိပ္မွ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒအထူးျပဳ ေဘာဂေဗဒ မဟာ၀ိဇၹာဘြဲ႕၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရးပညာ မဟာသိပၸံဘြဲ႕မ်ား ရရွိထားျပီး၊ အၾကမ္းဖက္မွဳႏွင့္ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ရာဇ၀တ္မွဳႏွိမ္နင္းေရး၊ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ဆိုင္ရာ ေလ့လာသူ သုေတသီတဦး ျဖစ္ပါသည္)

ရည္ညႊန္းကိုးကား

Barber, J. (1979) ' Economic sanction as a policy instrument', International Affairs, 55 (3)

Elliot, K. (1998) ' The sanction glass half full of empty', International Security, 23 (1)

Hufbauer, G., Scott, J. & Elliot, K. (2007) Economic sanction reconsidered: History and current policy, 3rd edition

Lindsay, J. (1998) ' Trade sanctions as policy instrument'. International Quarterly, 30 (2)

Mack, G.& Khan A. (2000) 'The efficacy of UN sanctions', Security Dialogue, 31 (3)

Pape, R. (1998) 'Why economic sanctions still do not work?', International Security, 23 (1)

Pape, R. (1997) ' Why economic sanctions don't work?', International Security, 22 (2)

Rogers, E. (1996) ' Using economic sanctions to control regional conflicts'. Security Studies, 5 (4)

Rarick, C. (2006) 'Destroying a Country in order to save it: The Folly of Economic sanctions against Myanmar', Economic Affairs, 26 (2)

Schreiber, A. (1973 ) 'Economic coercion: an instrument of Foreign Policy', World Politics, Vol. 25

Recession လား Depression လား

2009-03-08T14:38:00.001+06:30

Recession နဲ ့Depression ကို အရင္က ကၽြန္မလည္းမကဲြပါ။ ကၽြန္မတို ့ဆီမွာျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့အရာေတြကိုသာ ကၽြန္မတို ့က ေကာက္ခ်က္ခ်ဆဲြၾကည့္မိတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုျဖစ္ေနတဲ့ ကမာၻ ့စီးပြားေရး ပ်က္ကပ္မႈဟာ ဘာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းတစ္ခုအေပၚ ရူျမင္လိုက္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျဖကို ကိုယ္တိုင္ပဲ ရူေစလိုပါတယ္။

ဒီေတာ့ Recession လား Depression လား ကိုယ္တိုင္ဦးေႏွာက္ရွင္းဖို ့အတြက္ စီးပြားေရး အဘိဓာန္ေတြ ယူၾကည့္လိုက္ပါတယ္။

(1) ပထမဦးဆံုး ေမာင္စူးစမ္းေရးတဲ့ စီးပြားေရးအဘိဓာန္ ယူၾကည့္လိုက္ပါတယ္။ Recession နဲ ့Depression ကို စကားလံုးအစရွာမရပါ။ ရိုက္သည့္ခုႏွစ္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ဇြန္ 2005 ဒါေၾကာင့္လားမသိ၊ မရိွ။ တျခားဆရာ့စာအုပ္ေတြမွာ အေသးစိတ္ေတာ့ ေရးႏိုင္မည္။ ဒီထဲမွာေတာ့ မပါ။ ထားေတာ့ ။ ေနာက္တစ္အုပ္-

(2) ဆရာေက်ာ္၀င္းရဲ ့ ကမာၻလံုးစီးပြားေရး အဘိဓာန္ထဲမွာ ရွာလိုက္တယ္။ ေဟာ . အျပည့္အစံု ေတြ ့လိုက္ပါၿပီ။ RECESSION က အရင္စေရးပါမည္။ အေၾကာင္းရိွပါသည္။

RECESSION ( ရီးဆက္ရွင္း = စီးပြားေရး အက်ကာလ ) > စီးပြားေရး အတက္အက်သံသရာ၏ အဆင့္တစ္ဆင့္ျဖစ္သည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သံုးလပတ္ ႏွစ္ခါဆက္တိုက္ ဂ်ီဒီပီ (GDP) ဆက္တိုက္က်ေနလွ်င္ ၊ ရီဆက္ရွင္း ဟု သတ္မွတ္သည္။ ရီဆက္ရွင္းမွာ ' စီးပြာေရးပ်က္ကပ္ ' (depression) ေလာက္ေတာ့ အေျခအေန မဆိုးေပ။
စီးပြားေရးအက်ကာလ (ရီဆက္ရွင္း) တြင္ အစစ္အမွန္ ဂ်ီဒီပီ (GDP) 10 % ၀န္းက်င္ က်တက္သည္။ အလုပ္လက္မဲ့ႏွဳန္းမွာ 10 % အတြင္းရိွတက္သည္။ ရီဆက္ရွင္းတစ္ခုမွာ အၾကမ္းအားျဖင့္ ၆ လမွ ၁၈ လ အထိ ၾကာတက္သည္။ ယခုေနာက္ပိုင္း ရီဆက္ရွင္းအမ်ားစုမွာ၊ တစ္ႏွစ္ပတ္၀န္းက်င္ ၾကာတက္သည္။

DEPRESSION (စီးပြားေရးပ်က္ကပ္) > ' သည္းသန္ျပင္းထန္ေသာ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈ ' (extreme recession ) ကို ၊ ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပေသာ စကားလံုးျဖစ္သည္။ သာမန္ ရီးဆက္ရွင္း ထက္အခ်ိန္ကာလ ပိုၾကာတက္ၿပီး ၊စီးပြားေရးက်ဆင္းေနတက္သည္။ အနည္းဆံုး စီးပြားေရး တန္ ့ရပ္ေနသည္။ အလုပ္လက္မဲ့ႏွဳန္း ျမင့္မားေနတက္ၿပီး၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈမ်ား ပံုမွန္ေအာက္တြင္ ရိွေနတက္သည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စီးပြားပ်က္ကပ္တစ္ခုမွာ ဆယ္ႏွစ္၀န္းက်င္ ၾကာတက္ၿပီး၊ စီးပြားေရး အတက္, အက်သံသရာႏွစ္ခု ( သို ့မဟုတ္) သံုးခုမွ်ကို ျဖတ္ေက်ာ္ရေလ့ရိွသည္။ စီးပြားေရးသမိုင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ စီးပြားပ်က္ကပ္မွာ ၊ 1930 အလြန္ႏွစ္မ်ားက ႀကံဳခဲ ့ရေသာ ' မဟာစီးပြားပ်က္ကပ္ ' (Great depression) ျဖစ္ပါသည္။ 1840 အလြန္ႏွင့္ 1870 အလြန္ႏွစ္မ်ားကလည္း ၊ အေတာ္အတန္ျပင္းထန္ေသာ စီးပြားပ်က္ကပ္မ်ား ေပၚထြက္ခဲ့ဖူးသည္။
အေကာင္းဘက္မွ ေျပာရလွ်င္ စီးပြားပ်က္ကပ္တာရွည္ၿပီး၊ ျပန္လည္ဖဲြ ့စည္းမႈကို အမွန္တကယ္ လုပ္ႏိုင္သည္ႏွင့္အမွ်၊ စီးပြားပ်က္ကပ္လြန္ေျမာက္ခါစမ်ားတြင္ အခြင့္အလမ္းေကာင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာတက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

(3) ေနာက္ The Penguin ကထုတ္တဲ့ Dictionary of Economics ကို ေကာက္ယူၾကည့္လိုက္ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္လည္း စံုသားပဲ -

RECESSION > An imprecise term given to a sharp slow- down in the rate of economic growth or a modest decline in economic activity, as distinct from a slump or DEPRESSION which is a more severe and prolonged downturn. RECESSION are a feature of the TRADE CYCLE. Two successive declines in seasonally adjusted, quarterly, real GROSS DOMESTIC PRODUCT would constitute a recession.

DEPRESSION> A downturn in the TRADE CYCLE in which there is a sustained high level of UNEMPLOYMENT. The three or four years following 1929 experienced the last major depression in the world economy.

(4) ေနာက္ ေမာင္ေဘာဂေရးတဲ့ စီးပြားေရးအဘိဓာန္မွာ ရွာၾကည့္လိုက္ပါတယ္- စာအုပ္က ဆရာေက်ာ္၀င္းအဘိဓာန္ထက္ႀကီးၿပီး ခမ္းနားေပမယ့္ ေ၀ါဟာရအရ ပဲ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ပါတယ္ ။အဓိပၸာယ္ မျပည့္စံုလွပါဘူး - ျမည္းစမ္းၾကည့္ပါ။

Recession (n) a slowing down or fall in business activity. စီးပြာေရး အေရာင္းအ၀ယ္- ဆုတ္ဆိုင္းျခင္း။ - က်ဆင္းျခင္း။ ( ယင္းသို ့ေသာ အခါတြင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ အစိုးရသံုးစဲြေငြမ်ား က်ဆင္းျခင္း ႏွင့္ အလုပ္လက္မဲ့ တိုးပြားျခင္းတုိ ့ ျဖစ္ေပၚတက္သည္။

Depression (n) a period with very little economic activity, resulting in mass unemployment and the failure of many business. စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ား က်ဆင္းသည့္ကာလ။ ( ယင္းကာလတြင္ လူအေျမာက္အျမား အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ျခင္း၊ လုပ္ငန္းအမ်ား စီးပြားပ်က္ျခင္းတို ့ျဖစ္ေစသည္။) . ဒီေလာက္ပဲပါပါသည္။

References ကိုးကားတာေတာ္လိုက္ၿပီထင္လို ့ကိုယ့္ဟာကိုယ္ အရိွန္သတ္လို္က္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ၀န္ခံစရာတစ္ခုရိွပါသည္။ ကၽြန္မ Blog ေရးသားသည္ဆိုသည္ထက္ Sharing လည္းလုပ္ရင္း ၊ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ဗဟုသုတရွာရင္း စုေဆာင္းျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ပါသည္။ သူငယ္ခ်င္းတို ့လည္း ၀ိုင္း၀န္းၿပီး ကိုယ္သိသေလာက္ အျမင္ေတြလည္း ျပန္လည္ မွ်ေ၀ေစလိုပါသည္။

အခု ျဖစ္ေနတဲ့ ကမာၻ ့စီးပြားေရး ပ်က္ကပ္မႈဟာ Recession လား Depression လား မေသခ်ာမႈေတြမ်ားစြာ ျဖစ္တယ္ခံစားမိတဲ့အတြက္ ကိုယ္တိုင္အေျဖထုတ္ေနမိပါတယ္ ။ Recession နဲ ့ Depression မတူတာကို ေဟာေျပာပဲြေတြမွာေရာ ကၽြန္မတို ့ဆရာဆရာမေတြကပါ ရွင္းျပပါတယ္ ။ ကၽြန္မသင္ေနတဲ့ Business Management မွာ Eco တစ္ဘာသာကိုပဲ အက်ဥ္းခ်ံဳးၿပီးသင္လိုက္ရတဲ့အတြက္ Economic View အရ သိပ္အာေဘာ္ မရလိုက္ဘူး ။ အျပင္မွာ သင္တန္းေတြထပ္တက္ ေဟာေျပာပဲြေတြ သြားနားေထာင္ေတာ့မွ ေတာ္ေတာ္ ခံတြင္းေတြ ့လာတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ သာယာ၀ေျပာ ဖံြ ့ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို ့ကို Economic View အရ မၾကည့္ရင္ အျမင္မရိွရင္ ဘယ္လိုမွ ႀကီးပြားတိုးတက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္မ ဟိုေန ့က Myanmar IT development web ကို သြားလည္ၾကည့္ေတာ့ IT အေၾကာင္းေတြနဲ ့ပက္သက္ၿပီးေရးၾကတာ တကယ္အပ်ံစားပဲ ။ စီးပြားေရးအေၾကာင္းေတြလည္းပါတယ္ ။ တကယ္မိုက္တယ္။
အဲ . ကိုယ္သင္ေနတဲ့စီးပြားေရးနဲ ့ဆိုင္တဲ့ Economic, Management ဖိုရမ္တို ့ Groups တို ့က က်ေတာ့ မေတြ ့မိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္၀မ္းနည္းမိတယ္။ အင္တာနက္ေပၚမွာ Groups Discussion အေနနဲ ့ကို ဖက္ခ်င္တာ ။ ကိုယ့္ျမန္မာစကားလံုးေတြနဲ ့ျမန္မာလို ေဆြးေႏြးခ်င္တာပါ။ အဆင့္ျမင့္ပညာရွင္ေတြက သူ ့အခန္းလိုက္ ၀င္ေဆြးေႏြးေပးေစခ်င္တာပါ။ အခြင့္အလန္းဂ်ာနယ္က Web ေပၚတင္ေပးထားတဲ့စာေတြ ေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္၀မ္းသာရပါတယ္။ Myanmar Entrepreneur blog ကလည္းေတာ္ေတာ္ေကာင္းေပမယ့္ ဖိုရမ္တစ္ခုအေနရင္ ရိွရင္ေကာင္းမယ္လို ့ခံစားရပါတယ္။
ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ မွာ အေရးႀကီးဆံုးထိပ္စီးေတြထဲမွာပါတဲ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး ေတြထဲမွာ အလယ္က ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြ ေပ်ာက္ေနတယ္လို ့ခံစားမိတဲ့အတြက္ တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

references:
(1) ေမာင္စူးစမ္းေရးတဲ့ စီးပြားေရးအဘိဓာန္ (2005 ဇြန္)
(2) ဆရာေက်ာ္၀င္းရဲ ့ ကမာၻလံုးစီးပြားေရး အဘိဓာန္ ( 2007 ဒီဇင္ဘာ )
(3) The Penguin ကထုတ္တဲ့ Dictionary of Economics (fifth edition 1992)
(4) ေမာင္ေဘာဂေရးတဲ့ စီးပြားေရးအဘိဓာန္ ( 1996 စက္တင္ဘာ )

( စီးပြားေရး အဘိဓာန္ေရးတဲ့ ဆရာမ်ားအားလံုးကို အထူးေတာင္းပန္အပ္ပါသည္။ ဆရာတို ့မွာ အဘိဓာန္ေရးသည့္ ခုႏွစ္ႏွင့္ အခါအားေလ်ာ္စြာ အေျခအေနမ်ားမူတည္ၿပီး အကုန္အဓိပၸာယ္ မျပည့္စံုေသးသည္ကို Blog ကေန ေရးသားလိုက္ရသည့္အတြက္ တမ်ိဳးမထင္ေစလိုပါ။ အဆင္ေျပလွ်င္ လက္ရိွအေျခအေနနဲ ့လိုက္ေလ်ာညီေထြမယ့္ စကားလံုးအသစ္မ်ား ကို တစ္ႏွစ္ၿပီး တစ္ႏွစ္ update လုပ္ဖို ့လိုအပ္လွပါသည္။ အဂၤလိပ္ လိုခ်ည္းေရးသားသည့္ စာအုပ္ ခုႏွစ္ကို ၾကည့္ရင္ သိသာပါသည္။ သို ့အတြက္ေၾကာင့္ (Positive) အျပဳသေဘာ ထင္ျမင္ခ်က္ေလးအေနျဖင့္ ေရးသားလိုက္ရပါသည္။ )

Military expenditures and economic growth in Asia (econometric analysis)

2009-02-03T05:07:00.000+06:30

Military Expenditures and Economic Growth in Asia by Khin Ma Ma Myo

Publish at Scribd or explore others: Academic Work Business world development

အေလးထားရမည့္ ကြာဟမႈမ်ား

2008-12-31T14:12:00.003+06:30

( ၿမိဳ႕ျပျဖစ္ထြန္းမႈကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ထိန္းသိမ္းႏိုင္လွ်င္ အာရွ၏ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္မည္ -Sachs)

လုပ္ႀကံခံရေသာအေမရိကန္သမၼတေဟာင္း ကေနဒီကေျပာဖူးသည္။ ဘ၀ဆိုတာမွ်တစြာ ဆက္ဆံျခင္းမခံရ တတ္ဘူးတဲ့။ ႏိုင္ငံတစ္ခု ၏ စီးပြားေရးဖြ႕ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈတြင္ လူတိုင္းႀကီးပြားခ်မ္းသာကာ ဖြ႕ံၿဖိဳးမႈအသီးအပြင့္မ်ား ရယူခံစားႏိုင္လိမ့္မည္ဟု မယူဆႏိုင္ေပ။ (GDP ဆိုသည္မွာ လူတစ္ဦးက်ပွ်မ္းမွ်ထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈကို သခ်ၤာညီမွ်ျခင္း တစ္ခုျဖင့္ ေဖာ္ျပႏိုင္ျခင္းသာျဖစ္ၿပီး တကယ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈကို မရည္ရြယ္ေပ) ။ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ကို အေျချပဳလာေသာ အာရွႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ စီးပြားေရးအရတိုးတက္မႈမ်ား ရိွေနၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္မွာ ၾကာၿပီျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္း အာရွေဒသ၏ လူတစ္ဦးက်၀င္ေငြတိုးတက္မႈမွာ အေရွ႕အာရွတြင္ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေတာင္အာရွတြင္ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိရိွခဲ့သည္။ ကၽြဲကူးေရပါဆိုသလို အျခား လူမႈဖြံ႕ၿဖိဳးေရးညႊန္ကိန္းမ်ားျဖစ္သည့္ ေမွ်ာ္မွန္းလူ႕သက္တမ္းႏွင့္ စာတတ္ေျမာက္မႈႏႈန္းမ်ားလည္း တိုးတက္ လာခဲ့ေလသည္။ သို႕ေသာ္ ထုိကဲ့သို႕တိုးတက္မႈမ်ားမွာ ေနရာတိုင္းေထာင့္တိုင္းကို လံုလံုေလာက္ေလာက္ ထိေတြ႕မႈမရိွႏိုင္ခဲ့ေသးေခ်။ အထူးသျဖင့္ ၿမိဳ႕ျပႏွင့္ ေက်းလက္ေဒသၾကား ကြာဟမႈ ႀကီးမားေနျခင္းပင္။ လူသားတစ္ဦး၏ရပိုင္ခြင့္၊ ရႏိုင္ခြင့္မ်ားမွာ လူမ်ိဳးေရးအရ၊ ဘာသာတရားအရ၊ လိင္အရ ကြဲျပားျခားနားေနခဲ့သည္။

အာရွေဒသ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ားကို လိုလိုလားလား လက္ခံရမည္ျဖစ္ေသာ္ျငား ယင္းဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ား၏ အရည္အေသြးႏွင့္ ပ်႕ံႏွ႕ံေပါက္ေရာက္မႈ မွ်တမႈရိွမရိွဆိုသည္ကိုကား လစ္လ်ဴ႐ႈလို႕ေတာ့မရေခ်။ လူမႈေရး ဘာသာရပ္မ်ား၏ နည္းနာနိသယ်မ်ားမွာ တစ္ခုေကာင္းမရိွတတ္သလို ၿမိဳ႕ျပဦးေဆာင္သည့္ ဖြ႕ံၿဖိဳးေရးလမ္းစဥ္မွ ေက်းလက္ဦးေဆာင္သည့္ ဖြ႕ံၿဖိဳးမႈလမ္းေၾကာင္းမ်ားလည္း ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ဖြ႕ံၿဖိဳးေရးတြန္းအား မ်ား၏အေရြ႕သည္ ၿမိဳ႕ျပမွ ေက်းလက္ဆီသို႕ျဖစ္သည္။ အာရွေဒသတြင္ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားက ျမစိမ္းေရာင္ ေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ လယ္ယာက႑မ်ား တဟုန္ထိုး တိုးတက္မႈႏွင့္အတူ ႏို္င္ငံတိုင္းလိုလို စီးပြားေရးအရ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာမႈမ်ား ျဖစ္တည္လာရန္အစေကာင္းခဲ့သည္။ ေက်းလက္ေဒသမ်ား၏ တိုးတက္မႈမွာ ၿမိဳ႕ျပေဒသထက္ပင္ျမန္ဆန္ခဲ့ၿပီး လယ္သမားမ်ား၏၀င္ေငြမွာလည္း သိသာစြာပင္တုိးတက္ေနခဲ့သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ စိုက္ပ်ိဳးေရး၌ ဘံုစနစ္ကို ေစ်းကြက္စနစ္ျဖင့္ သြတ္သြင္းေျပာင္းလဲၿပီးေနာက္ လယ္ယာထုတ္ကုန္တိုးတက္မႈမ်ား သိသိသာသာရရိွခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႕ျပင္ ျမိဳ႕ျပႏွင့္ေက်းလက္ေဒသၾကား ကြာဟမႈမွာလည္း က်ဳ႕ံသြားခဲ့ေပသည္။ သို႕ေသာ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈဆိုင္ရာ တျခားဒိုင္မင္းရွင္းဘက္မွ လွည့္ၾကည့္လွ်င္ ကမ္း႐ိုးတန္းေဒသႏွင့္ ကုန္းတြင္းပိုင္းေဒသၾကား ကြာဟမႈကိုလည္း ထင္ရွားစြာေတြ႕ျမင္လာရသည္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ ကမ္းရိုးတန္းၿမိဳ႕မ်ားျဖစ္ေသာ ရွန္ဟိုင္းႏွင့္ရွန္ဇန္းၿမိဳ႕မ်ား၌ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူမ်ား စုၿပံဳရင္းႏွီးၾကသျဖင့္ ထိုၿမိဳ႕မ်ားအခ်ိန္တိုအတြင္း ဖြ႕ံၿဖိဳးတိုးတက္သြားၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကမ္းရိုးတန္းေဒသႏွင့္ အတြင္းပိုင္းေဒသမ်ား၏ ဖြ႕ံၿဖိဳးမႈကြာဟခ်က္မွာ ပိုမိုႀကီးမားလာခဲ့ေပသည္။ ထိုကဲ့သို႕အေျခအေနမ်ိဳးမွာ အာရွတိုက္္ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ရိွေနဆဲျဖစ္သည္။ ေက်းလက္ႏွင့္ၿမိဳ႕ျပ ၀င္ေငြကြာဟေစသည့္အခ်က္မ်ားတြင္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား တည္ရိွပံုမွာလည္း အေၾကာင္းတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ အစဥ္အလာအားျဖင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ဆင္းရဲေသာစိုက္ပ်ိဳးေရးႏိုင္ငံျဖစ္ေသာ္လည္း ၁၉ ရာစုအကုန္တြင္ စက္မႈထူေထာင္ေရးလမ္းစဥ္ကို က်င့္သံုးခဲ့ ေလသည္။ ၿမိဳ႕ျပေဒသမ်ားတြင္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား အေျခခ်ျဖစ္ထြန္းလာျခင္းႏွင့္အတူ ေက်းလက္ႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပ ၀င္ေငြကြာဟခ်က္ၾကီးမားလာၿပီး ေက်းလက္ေနသူမ်ားအဖို႕ ဆင္းရဲတြင္းနက္သည္ထက္နက္လာခဲ့ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ တစ္ဖက္မွၿမိဳ႕ျပ၏ဆြဲေခၚခ်က္ႏွင့္ တစ္ဖက္မွေက်းလက္ေဒသ၏ တြန္းထိုးမႈမ်ားေၾကာင့္ ေက်းလက္မွၿမိဳ႕ျပဆီ လုပ္သားေျပာင္းေရႊ႕မႈဇာတ္လမ္းမ်ားမွာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတစ္၀န္း မရိုးႏိုင္ေအာင္ေတြ႕ျမင္လာ ရသည္။ သို႕ေသာ္ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑တြင္တန္႕ေနသည္ကိုမူ မေတြ႕ခဲ့ရေခ်။ နည္းပညာမ်ားထြန္းကားတိုးတက္ လာမႈေၾကာင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္ လူ႕လုပ္အားကိုေလွ်ာ့ခ်သံုးစြဲႏိုင္ခဲ့သလို အထြက္ႏႈန္းေကာင္းမြန္လာမႈမ်ားကလည္း ဂ်ပန္လယ္သမားမ်ား၏ ၀င္ေငြကိုျမင့္တက္လာေစခဲ့သည္။ (မွတ္ခ်က္ ။ ။ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္ စိုက္ပ်ိဳးေရးကို အစိုးရမွ အကာအကြယ္ေကာင္းစြာေပးထားသည္)။ ျမင့္မားေသာ လူေနမႈအဆင့္အတန္္းမ်ားကလည္း ျမိဳ႕ျပမွ ေက်းလက္ဆီ ျပန္လည္ေရႊ႕ေျပာင္းမႈမ်ားကို တားဆီးေနခဲ့ပါသည္။ တစ္ဖက္တြင္ အစိုးရမွ ေက်းလက္ေဒသ အေျခခံအေဆာက္အအံုမ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမ်ားေကာင္းစြာျပဳခဲ့ရာ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ အေရးပါသည့္ အရည္အေသြးျမင့္လုပ္သားထုမ်ား ေမြးဖြားႏိုင္ခဲ့ေလသည္။ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ထိုင္၀မ္တို႕မွာလည္း ယင္းလမ္းေၾကာင္းမ်ိဳးလိုက္ခဲ့ၾကသည္။

ထို႕ကဲ့သို႕ေသာ ေအာင္ျမင္မႈမ်ိဳးရရန္မွာမူ ခုေရတြင္းတူး ခုေရၾကည္ေသာက္သေဘာမ်ိဳးျဖင့္ မရႏိုင္ေခ်။ က႑အားလံုးဟန္ခ်က္ညီညီ ဖြ႕ံၿဖိဳးတိုးတက္ရန္ေတာ့လိုအပ္ပါမည္။ အလုပ္ခြဲေ၀ျဖန္႕ျဖဴးမႈမ်ားမွာ လူမႈအလႊာမ်ား အၾကား၊ စီးပြားေရးက႑မ်ားအၾကား ထိေရာက္မႈရွဖို႕လိုအပ္ေနသလုိ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပ စီမံခန္႕ခြဲမႈ အရည္အေသြးမ်ား ေတာက္ေျပာင္ေနဖို႕ အေရးႀကီးလွသည္။ ကြာဟခ်က္ၾကီးမားလာေသာေနရာမ်ားတြင္ အစိုးရ၏ ေတာ္တည့္မွန္ကန္ေသာ ၀င္ေရာက္ထိန္းေက်ာင္းမႈမွာလည္း အခရာက်ေနေပသည္။ အစိုးရမ်ားအား မည္သို႕လုပ္ပါဆိုသည္မွာမူ အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္ခက္မည့္သေဘာမ်ိဳး ရိွေနပါသည္။ အာရွေဒသ ၿမိဳ႕ျပအေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ ယိုယြင္းေနေသာ ျပည္သူ႕၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား၊ ပိတ္ဆို႕ေနေသာကားတန္းမ်ား၊ ညစ္ညမ္းမႈေပါင္းစံုႏွင့္ က်ပ္တည္းေနေသာ လူေနထုိင္မႈပံုစံမ်ားက ေခတ္သစ္ၿမိဳ႕ျပအက်ပ္အတည္းကို ညႊန္းဆိုေနပါသည္။ မည္သို႕ပင္ဆိုေစ ေက်းလက္ မွ ျမိဳ႕မ်ားဆီ ေရႊ႕ေျပာင္းမႈမ်ားမွာလည္း အေတာမသတ္ ႏိုင္ေအာင္ရိွေနဆဲျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ၿမိဳ႕ျပလူဦးေရမွာ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႕ရိွခ်ိန္တြင္ အာရွေဒသအမ်ားစုတြင္မူ ပွ်မ္းမွ် ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႕သာရိွေနပါေသးသည္။ အတက္အက်မမွန္ေသာ စီးပြားေရးမ်ားေၾကာင့္ အာရွအစိုးရအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေက်းလက္ေဒသျပည္သူ႔၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံရန္ အခက္ႀကံဳေနရၿပီး ၿမိဳ႕ျပေဒသတြင္ ဒုကၡသုကၡ ေရာက္ေနသူမ်ားအတြက္လည္း ပူပန္ေနရ ေလသည္။ ယင္းအခက္အခဲမ်ားအား မွန္ကန္ထိေရာက္စြာ မေျဖရွင္းႏိုင္လွ်င္မူ မမွ်တေသာဘ၀ထက္ ပိုမိုဆိုး၀ါးေသာ ဘ၀ေတြကိုသာ လက္ခံလိုက္ရမည္ျဖစ္ေလေတာ့သည္။

( “အမိေျမမွသတင္းမ်ား” ၀က္ဆိုက္ ( http://motherlandnews.co.cc) မွ ေဆာင္းပါးရွင္ ပူေဖာင္း(အီကို) ေရးသားထားသည့္

ေဆာင္းပါးကို ကူးယူေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္ပါသည္)

India က ပီဆဲဗင္း ( 7 P s ) မူျဖင့္ ႏိုင္ငံျခား အရင္းအႏွီးတို ့ကို အျပင္းအထန္ ဖိတ္ေခၚပံု

2008-12-24T22:20:00.002+06:30

ပီဆဲဗင္း ( ဆရာ ေမာင္စူးစမ္း ေရးသည့္ ပညာ အ ေျခစိုက္ စီးပြားေရး စာအုပ္မွ )

ဒီ 7 Ps က Marketing က 7 Ps နဲ ့မတူပဲ ႏိုင္ငံဖံြ ့ျဖိဳး တိုးတက္ေစရာ အေၾကာင္းေတြ ဟု ကိုယ္တိုင္ ခံစားမိတဲ့အတြက္ ကြ်န္မတို႕ ့ျမန္မာျပည္ အတြက္ေရာ အသံုးခ်စရာ ျဖစ္လာ ႏိုင္မလားဆိုၿပီး ေရးလိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ P တစ္လံုးထဲက Power (လွ်ပ္စစ္ မီး စြမ္းအင္) က ကြ်န္မတို ့အတြက္ သိပ္နည္း ေနၿပီလား။ အားလံုး ဆင္ျခင္ၾကည့္ရင္ သူမ်ား အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံနဲ ့ ဘယ္လိုမွ ယွဥ္မရေသး India ကို လည္း မမွီ၊ တရုတ္ေနာက္ လိုက္သာ လိုက္တာ ေကာင္းတာေတြ အခုထက္ထိ ရေအာင္ မယူႏိုင္ေသး - လိုေသးတာ ကေလး တစ္ေယာက္ လိုပါပဲ ကိုယ္တိုင္ေရာ ျမန္မာျပည္ေရာ-

7 Ps မွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။

၁။ People (လူထု) ျဖစ္သည္။
အင္ဂ်င္နီယာ ေက်ာင္းေတြနဲ ့Technology ပညာရွင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ ေပါမ်ားပံုကို စာရင္း ဇယားႏွင့္ ေဖာ္ျပသည္။

၂။ Power (လွ်ပ္စစ္ မီး စြမ္းအင္) ျဖစ္သည္။
လွ်ပ္စစ္မီး မွန္မွန္ ရ မရသည္ ရင္းႏွီး ျမွဳပ္ႏံွမႈတို ့ကို ဆဲြေဆာင္ရာ၌ အဓိက ေသာ့ခ်က္ ျဖစ္သည္ဟု ယူဆသည္။

၃။ Ports (ဆိပ္ကမ္းတို ့) ျဖစ္သည္။
ဆိပ္ကမ္းတို ့၏ အရည္အေသြး အျပင္ ဆိပ္ကမ္းတို ့၏ ကမာၻ တလႊား ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္မႈ (connectivity) တို ့ကိုလည္း ေဖာ္ျပသည္။

၄။ Parks (ပန္းၿခံမ်ား) ျဖစ္သည္။
စက္မႈဇံု၊ သိပၸံဇံု၊ Technology Zone တို ့ကိုေဖာ္ျပ သည္။ ကမာၻ ့အဆင့္အတန္း မွီပံုတို ့ကို ရွင္းျပသည္။

၅။ Performance (လုပ္ေဆာင္ခ်က္) တို ့ျဖစ္သည္။
လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရည္ အဆင့္အတန္း ျမင့္ပံုတို ့ကို သရုပ္ေဖာ္ ျပသည္။ ဥပမာ အေမရိကားမွ " ေနာက္အဖီ ရံုးခန္း ( Back Office) တို ့ကို အိႏၵိယ ျပည္နယ္မ်ား ဆီသို ့ ေရႊ ့ေျပာင္း လာပံုတို ့ကို ေဖာ္ျပသည္။

၆။ Potential (စြမ္းရည္ အလားအလာ) တို ့ျဖစ္သည္။
ဤအပိုင္း၌ ပုဂၢလိက ပိုင္း(Private) ၏ ဖံြျဖိဳး တိုးတက္ေသာ စြမ္းပကား တို ့ကို မီးေမာင္း ထိုးျပသည္။ အျမတ္ေကာင္း ရႏိုင္ပံု၊ Equity Participation ေခၚ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီတို ့၏အစုရွယ္ယာတို ့တြင္ အိႏၵိယရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏွံသူတို ့က 74 % အထိ ပါ၀င္ႏိုင္ေျခရိွပံုကိုလည္း ေဖာ္ျပသည္။

၇။ Political Will ( ႏိုင္ငံေရးအရ သႏိၷဌာန္ ျပ ႒ာန္းခ်က္) ျဖစ္သည္။
ေခတ္ေရစီးေၾကာင္း ႏွင့္ အညီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ ဖံြ ့ျဖိဳးတိုးတက္မႈတို ့ကို မလဲြမေသြ ျဖစ္ထြန္းရန္ ပိုင္းျဖတ္ၿပီး ျဖစ္ပံုတို ့ကို ေဖာ္ျပသည္။

အိႏၵိယက ဤ ပီ ၇လံုးမူျဖင့္ ႏိုင္ငံျခား အရင္းအႏီွးတို ့ကို အျပင္းအထန္ ဖိတ္ေခၚေနသည္။

Creativity ...

2008-12-07T20:00:00.003+06:30

ဖန္တီးႏုိင္စြမ္းရွိရန္ လိုအပ္လာေသာ ယေန႔ေခတ္

ဖန္တီး ႏုိင္စြမ္း(Creativity) ၏ အေရးပါမႈကုိ ယေန႔ေခတ္ အဖြဲ႕အစည္း တုိင္းက အသိအမွတ္ျပဳ လာၾကသည္။ တီထြင္ ဖန္တီး ႏုိင္စြမ္း မရွိလွ်င္၊ ဆန္းသစ္မႈ မျပဳလုပ္ႏုိင္လွ်င္ ေနာက္က် က်န္ရစ္မည္။ ၿပိဳင္ပြဲမွ ေဘးထြက္ ထုိင္ေနရမည့္ အေနအထားမ်ဳိး ေရာက္ေနၿပီ ကုိ လူတုိင္း လက္ခံၾကသည့္ သေဘာ ျဖစ္သည္။ ဤသုိ႔ အေရးပါ အရာေရာက္လာေသာ ဖန္တီး ႏုိင္စြမ္းကုိ မည္သုိ႔ရရွိေအာင္ လုပ္ယူ ၾက မည္နည္း။ လုပ္ငန္း အဖြဲ႕ အစည္း တုိင္းက ဖန္တီးမႈ အားေကာင္းေသာ လူမ်ား ကုိသာ အလုိရွိ ၾကသည္။ ဤတြင္ မိမိ အဖြဲ႕အစည္း အတြင္းမွ လုပ္သား ဝန္ထမ္းမ်ား ဖန္တီး လုိစိတ္ႏွင့္ ဖန္တီး ႏုိင္စြမ္း ရွိဖုိ႔ အဖြဲ႕အစည္းက တစ္ဦးခ်င္း ကုိ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ကုိင္ ႏုိင္ ခြင့္ျပဳဖုိ႔ လိုအပ္လာသည္။ တစ္ဦးခ်င္း လုပ္ေဆာင္ လုိစိတ္ကို အားေပး ရမည္။ ခ်ီးျမႇင့္ ေျမႇာက္စားရမည္။ အဖြဲ႕အစည္းက ခ်မွတ္ ျပ႒ာန္း ထားေသာ စံၫႊန္းမ်ားႏွင့္အညီ သဟဇာတ ျဖစ္ေရး ကိုခ်ည္း အေလးေပး ေန၍မရႏုိင္။

ေဘာင္ခတ္ ကန္႔သတ္မႈသည္တီထြင္မႈအတြက္ အတားအဆီးသဖြယ္ျဖစ္သည္။ လူမ်ဳိးအသီးသီး၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီး၌ အစဥ္အလာလက္ခံက်င့္ သုံးလာေသာ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆမ်ား၊ က်င့္ထုံးမ်ားရွိသည္။ မယူဆအပ္၊ မေတြးအပ္၊ မလုပ္ အပ္ဟု အမ်ားလက္ခံၿပီးေသာဓေလ့ထုံးစံမ်ားလည္း ရွိၾကသည္။ အဆုိပါ ဓေလ့ထုံးစံမ်ား၊ အယူအဆ မ်ားကလူ႔ အဖြဲ႕အစည္းတုိးတက္ဖုိ႔ အေတြးသစ္၊ စိတ္ကူးသစ္၊ တီထြင္မႈ အသစ္မ်ား ေပၚထြက္ လာမႈကုိ ေႏွးေကြး ေစျခင္း မျဖစ္သင့္ေပ။ တီထြင္ ဖန္တီးမႈ အရာ၌ အာရွသား မ်ားသည္ အေနာက္တုိင္းသား မ်ားထက္ အားနည္း သည္ဟု ေျပာဆုိမႈ ရွိသည္။ ဤသုိ႔ အားနည္းရျခင္းကုိ "Why Asians are Less Creative than Westerners" (ဘာေၾကာင့္ အာရွသား မ်ားသည္ အေနာက္တုိင္းသား မ်ားထက္ တီထြင္ ဖန္တီးမႈအား ေလ်ာ့နည္း ရသလဲ) စာအုပ္၌ စာေရးဆရာ Ng Aik Kwang က ယဥ္ေက်းမႈ အေျခခံ ပတ္ဝန္းက်င္ မတူညီမႈႏွင့္ စိတ္ခံစားမႈ မတူညီပုံတုိ႔အေပၚ အဆုိပါ စာအုပ္ ျပဳစု ေရးသားသူက ဆုိထားသည္။ ယင္းသုိ႔ အာရွသားမ်ား အေနာက္ တုိင္းသား မ်ားထက္ တီထြင္ဖန္တီးမႈ အေလ့အထ အားနည္း ရျခင္းမွာ အာရွသား တုိ႔၏ ဉာဏ္ရည္ဉာဏ္ေသြး ခ်ဳိ႕ယြင္း နည္းပါး၍မဟုတ္၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ဓေလ့စ႐ုိက္ ယဥ္ေက်းမႈ၏ ဩဇာ လႊမ္းမုိးမႈ မတူ ကြဲျပားျခင္း ေၾကာင့္ ဟူေသာ အေျဖကို ေပး ထားသည္။

မည္သုိ႔ပင္ ရွိေစ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈ ျပင္းထန္ေသာ ယေန႔ ေခတ္တြင္ ဝန္ထမ္း လုပ္သားမ်ား တီထြင္ ဖန္တီးမႈ အေလ့အထ အားေကာင္း လာေအာင္ အဖြဲ႕အစည္း တုိင္းက ျပင္ဆင္ ခင္းက်င္း ေပးရန္ ရွိေနေပသည္။ တီထြင္မႈကုိ အားေပး ရမည္။ တီထြင္မႈအတြက္ ထိုက္တန္စြာ ခ်ီးျမႇင့္ ရမည္။ သုိ႔မွသာ ဆန္းသစ္ေသာ ကုန္ပစၥည္းမ်ား၊ ေက်နပ္ဖြယ္ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ထြက္ေပၚလာကာ ျပည္တြင္း သာမက ျပည္ပ ႏုိင္ငံတကာ အႏွံ႔ ေျခဆန္႔ ႏုိင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

Editor's Quote (Opportunity Journal, No. 9 , 8 November 2005)

Voice

2008-11-12T09:26:00.004+06:30

အ႒မေျမာက္အေလ့အထ - ၂

(စြမ္းရည္ျမင့္မားျခင္းမွ ႀကီးက်ယ္ေျပာင္ေျမာက္ျခင္းသုိ႔)

သင္ကာ

စြမ္းရည္ျမင့္မား အေလ့အထခုနစ္ပါး စာအုပ္ထုတ္ေ၀ခ်ိန္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္မွစကမၻာၻႀကီးသည္ သိမ္ေမြ႕စြာ ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။ အဖြဲ႕အစည္း၊ လုပ္ငန္း၊ မိသားစု၊ ကုိယ္ေရးကုိယ္တာကိစၥ၊ အမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးတုိ႔တြင္ ရင္ဆုိင္လာရသည့္ စိန္ေခၚမႈႏွင့္ ရႈပ္ေထြးမႈမ်ားသည္ အေရးပါအရာေရာက္မႈ စံမ်ား ကြဲျပားလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္သည္ ဘာလင္တံတုိင္း ၿပဳိသြားသည္ကုိ ႀကဳံရေသာႏွစ္၊ အင္ေဖာ္ေမးရွင္းေခတ္သို႔ စတင္၀င္ေရာက္ခ်ိန္၊ အသစ္အသစ္မ်ား ေမြးဖြားခ်ိန္၊ အံ့ဘနန္းထူးကဲေသာ မဟာေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္ခ်ိန္ဟု အမ်ားက မွတ္ခ်က္ခ်ရေသာ တကယ့္ကာလသစ္ပင္ ျဖစ္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ အမ်ားက အေလ့အထခုနစ္ရပ္သည္ ယေန႔ ေလာကသစ္ႏွင့္ အံ၀င္ခြင္က်ရွိေသးပါ၏ေလာဟု ေမးလာၾကသည္။ စတီဖင္ကုိေဗး၏ မေျပာင္းမလဲ တစ္မ်ဳိး တည္းေသာအေျဖမွာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ႀကီးမားလာၿပီး စိန္ေခၚမႈမ်ားပုိํ ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းလာေလ အေလ့အထခုနစ္ရပ္မွာပုိํ အံ၀င္ခြင္က် အသုံးတည့္ေလ ဟုု ျဖစ္သည္။

အေလ့အထခုနစ္ရပ္၏ ရည္ရြယ္ရင္းသည္ စြမ္းေဆာင္ရည္ျမင့္ဖုိ႔ ျဖစ္သည္။ အားလုံးႏွင့္ဆုိင္သည့္ ျပည့္စုံေသာ စည္းကမ္းကလနား၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ႏွင့္ အက်င့္စရိုုိက္တုိ႔ အတြက္ အခ်ိန္မေရြး က်င့္သုံးႏုိင္ေသာတရားအျဖစ္ အေလ့အထခုနစ္ရပ္က ကုိယ္စားျပဳသည္။

ယေန႔ကမၻၻာၻတြင္ တစ္ဦးခ်င္းအရျဖစ္ေစ၊ အဖြဲ႕အစည္းလုိက္ျဖစ္ေစ စြမ္းေဆာင္ရည္ျမင့္မားရန္မွာ ေရွာင္လႊဲ၍ မရေပ။ ယင္းမွာ ေလာကကစားကြင္းသုိ႔ ၀င္ေရးအတြက္ အရင္းအႏွီးပင္ ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ေလာကသစ္အတြင္း ရွင္သန္ရန္၊ ေပ်ာ္၀င္ စီးေမ်ာရန္၊ အေျပာင္းအလဲလုပ္ႏုိင္ရန္၊ ထူးခြၽန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ႏွင့္ ဦးေဆာင္ႏုိင္ရန္အတြက္ စြမ္းေဆာင္ရည္ျမင့္မားျခင္းထက္ ပုိလြန္ေသာ အရည္အေသြးတစ္ရပ္ လုိအပ္ေပေသးသည္။ ယင္းမွာ ႀကီးက်ယ္ေျပာင္ေျမာက္ျခင္း (Grateness) ပင္ ျဖစ္ သည္။ Grateness သည္ အျပည့္အ၀ ျဖည့္ဆည္းမႈ (Fullfillment)၊ ထက္သန္ေသာ စီမံေဆာင္ရြက္မႈ (Passionate Execution) ႏွင့္ အေရးပါေသာ ပါ၀င္ ကူညီမႈ (Significant Contribution) တုိ႔ ရရွိေစဖုိ႔ ျဖစ္သည္။ ယင္းတုိ႔တြင္ မတူေသာရႈေထာင့္တစ္မ်ဳိးစီ ရွိသည္။ ပင္ကုိေစ့ေဆာ္မႈ (Voice) ဟု ဆုိႏုိင္သည့္ လူသား၏ ပါရမီ၊ စြမ္းရည္၊ စိတ္ပါ၀င္စားမႈတုိ႔ကုိ အျမင့္ဆုံး ေရာက္ေအာင္ ဖြင့္ထုတ္ေပးရန္ ေတြး ေခၚမႈပုံစံအသစ္၊ ကြၽမ္းက်င္မႈစြမ္းရည္ အသစ္၊ အသုံးခ်ရမည့္နည္းနာအသစ္ တည္းဟူေသာ အေလ့အထအသစ္ လုိေပသည္။

အ႒မေျမာက္အေလ့အထသည္ ယခင္ အေလ့အထခုနစ္ရပ္အတြင္း ဆြဲသြင္းရမည့္ အေလ့အထမ်ဳိးမဟုတ္ပါ။ ယေန႔ပညာလုပ္သားေခတ္ (Knowledge Worker Age) ႀကီး၏ အဓိက စိန္ေခၚမႈႀကီးမ်ားကုိ ရင္ဆုိင္ႏုိင္ရန္ အေလ့အထခုနစ္ရပ္ကုိ စုစည္းသုိင္းဖြဲ႕ေပးမည့္ တတိယရႈေထာင့္အျမင္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အ႒မေျမာက္အေလ့အထမွာ ကုိယ့္စိတ္ရင္းေစ့ေဆာ္မႈကို ဆန္းစစ္ရွာေဖြျခင္းႏွင့္ အျခားသူမ်ား ကုိလည္း ဆန္းစစ္ရွာေဖြရန္ အားေပးျခင္း (Find Your Voice and Inspire Others to Find Theirs) ပင္ ျဖစ္ပါ သည္။

အ႒မေျမာက္အေလ့အထသည္ ယေန႔အမွန္တကယ္ ႀကဳံေတြ႕ေနရေသာ အေျခအေနမ်ား၏ အလြန္႔အလြန္ အလားအလာေကာင္းေသာ ဘက္ဆီသုိ႔ ဦးတည္ရာလမ္းေၾကာင္းကုိ ကုိယ္စားျပဳပါသည္။ ယခင္ေဖာ္ျပဖူးသည့္ နာက်င္ခံခက္မႈ၊ ဖရုိဖရဲၿပဳိကြဲ မေသခ်ာမႈတုိ႔၏ လုံးလုံးဆန္႔က်င္ဘက္ အပုိင္းတြင္ ရွိပါသည္။ အလားအလာ ေကာင္းမ်ားကုိ အကန္႔အသတ္မဲ့ေစျခင္း၊ ေလာကဓံကုိ ခံႏုိုင္ျခင္း၊ ေမွ်ာ္ လင့္ခ်က္အျပည့္ရွိျခင္းတုိ႔ကုိျဖစ္ေစေသာ လူ႔စိတ္၏ အရင္းခံေစ့ေဆာ္မႈ (Voice) ကုိ တူးဆြျခင္း ျဖစ္သည္။

သင္ကာ

မူရင္း - The 8th Habit by Stephen Covey

ေခါင္းေဆာင္မႈ၏ အနက္အဓိပၸာယ္ကို ရွာေဖြျခင္း

2008-11-06T01:25:00.004+06:30

Myanmar Entrepreneur Group မွာ ပါဝင္ေရးသားဖို႔ ဖိတ္ေခၚထားျခင္း ခံရတာ ၾကာၿပီျဖစ္ေပမယ့္ အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ကၽြန္ေတာ္ ဝင္ေရာက္ေရးသားျခင္း မျပဳႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ အျခားေသာ ေနာင္ေတာ္၊ အစ္မေတာ္မ်ား ေရးသမွ်ေတြကို သာလိုက္ဖတ္ရင္း အခ်ိန္ေတြ အေတာ္လင့္ သြားခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ Myanmar Entrepreneur Group နဲ႔ သက္ဆိုင္တယ္ လို႔ယူဆမိတဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုကို ႀကိဳးစား၊ ပမ္းစား ေရးသားလိုက္ပါၿပီ။ အားလံုးေသာ ညီအစ္ကို၊ ေမာင္ႏွမမ်ား ႏွင့္ အသိပညာေတြ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ၾကရင္း Myanmar Entrepreneur Group လည္း ပိုမို လက္ေတြ႔က်တဲ့ လုပ္ငန္းပိုင္း ဆိုင္ရာေတြမွာပါ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္၊ အသိပညာေပးေဝႏိုင္တဲ့ ျမန္မာ့ လူ႕အဖြဲ႔အစည္း အတြက္သာ မကပဲ၊ ကမာၻ႔ လူ႕အဖြဲ႔အစည္းမွာပါ ႀကီးက်ယ္ထင္ရွား ေအာင္ျမင္ႏိုင္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုျဖစ္လာပါေစေၾကာင္း အေလးအနက္ ဆုေတာင္း လုိက္ရပါေၾကာင္း ခင္ဗ်ား။

ေခါင္းေဆာင္မႈ၏ အနက္အဓိပၸာယ္ကို ရွာေဖြျခင္း

(က)

ေခါင္းေဆာင္မႈ သို႔မဟုတ္ Leadership ဆိုေသာ စကားလံုးကို ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ လူတိုင္း နီးပါးေလာက္ ၾကားဖူးၾကမည္ ျဖစ္သည္။ ေနရာေဒသ ကို လိုက္၍ ၾကားပံု ၾကားနည္း ကြာျခားမည္။ အခ်ိန္အခါႏွင့္ လူပုဂၢိဳလ္ ေပၚ မူတည္၍ ျမင္ပံု ျမင္နည္း ကြာျခားမည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ေခါင္းေဆာင္မႈ ဆိုေသာ ေဝါဟာရ တစ္ရပ္သည္ လူ႔ေလာက၊ လူ႔ အဖြဲ႔အစည္း အတြင္း ပံုသ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ရပ္တည္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကေသာ လူစုလူေ၀း၊ အဖြဲ႔အသင္း ႏွင့္ လူမ်ိဳး၊ ႏိုင္ငံ အစရွိသည့္ အရာအားလံုးတို႔ အတြက္ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးေသာ အရာတစ္ခု ျဖစ္ျခင္းကိုမူ ကမာၻဦးကတည္းက လူသားတို႔ လက္ခံ လာခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္၏။

(ခ)

စာဆန္ဆန္၊ ဟိုအခ်က္ ဒီအခ်က္မ်ားအား ကိုးကား မေျပာမွီ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း တစ္ေယာက္၏ အဂၤါရပ္မ်ားကို မိမိကိုယ္တိုင္ မိမိ ဆႏၵမ်ားေပၚတြင္ အေျခတည္၍ စိတ္ကူး သတ္မွတ္ ၾကည့္ႏိုင္သည္။

ပထမဆံုး အခ်က္ အေနျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္ဟူသည္ အားလံုးတို႔ထက္ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး တို႔တြင္ အျမင္ က်ယ္ျပန္႔ ႏွံ႔စပ္သူ ျဖစ္ရမည္။ ေယဘူယ် ဆန္ေအာင္ ေျပာလိုက္ျခင္း ျဖစ္၏။ ဆိုလိုရင္းမွာ ေခါင္းေဆာင္ ႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္လုပ္သူ အဖြဲ႔အစည္း၏ သက္ဆိုင္ရာ နယ္ပယ္တြင္ အျမင္က်ယ္က်ယ္ ျပန္႕ျပန္႕ ရွိရန္ကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္သည္။ ေခါင္းေဆာင္လုပ္သူ ကိုယ္တိုင္ကမွ ႏြားေျခရာခြက္ထဲေလာက္ ကို မ်က္စိတစ္ဆံုး ၾကည့္ရႈေနလ်င္ ေနာက္လိုက္ အေပါင္းတို႔ကား စံုလံုးကန္းရန္သာ ရွိေတာ့၏။

ဒုတိယ အခ်က္အေနျဖင့္ မိမိသိသကဲ့သို႔၊ မိမိျမင္သကဲ့သို႔ အျမင္မ်ားအား မိမိေနာက္လိုက္ အေပါင္းတို႔အား သိရွိနားလည္ လာေအာင္၊ ျမင္တတ္၊ ၾကည့္တတ္လာေအာင္ ေျပာေဟာျခင္း၊ သင္ၾကား ျပသျခင္း၊ ၾကည့္ရႈ ေစာင္မျခင္း တို႔အား ျပဳလုပ္သင့္၏။ သို႔မဟုတ္လ်င္ မိမိႏွင့္ ေနာက္လိုက္တို႔ၾကား အျမင္ မတူညီမႈေၾကာင့္ မည္သည့္အခါမွ နားလည္မႈ၊ သေဘာတူညီမႈ ရရွိလိမ့္မည္ မဟုတ္ပဲ ထို အဖြဲ႔အစည္းသည္လည္း မည္မွ်ပင္ အင္အားႀကီးမားသည္ျဖစ္ေစ စံုးစံုးျမဳပ္၊ က်ရံႈး လိမ့္မည္သာ ျဖစ္၏။

တတိယ အခ်က္အေနျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္ဟူသည္ မည္သည့္ အေျခအေန၌ မဆို အဖြဲ႔အစည္း၏ အက်ိဳးစီးပြား အေပၚတြင္ အၿမဲသစၥာရွိၿပီး၊ အစဥ္သေရြ႕ ရိုးသားေျဖာင့္မတ္ကာ တည္ၾကည္မႈ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ရဲရင့္ျပည့္စံုသူ ျဖစ္ရမည္။ အဖြဲ႔အစည္း ဆိုရာတြင္ Company တစ္ခုဆိုလ်င္လည္း Company တစ္ခုအေလ်ာက္၊ အဖြဲ႔အသင္း ဆိုလ်င္လည္း အဖြဲ႔အသင္း အေလ်ာက္ ေနာက္ဆံုး ႏိုင္ငံ၊ ကမာၻႏွင့္ ခ်ီကာ သူ၏ တာဝန္ခံရမႈ၊ တာဝန္ယူရမႈ တို႔အေပၚတြင္ မူတည္၍ အဆိုပါ အဖြဲ႔အစည္း၊ ၿမိဳ႔ျပ၊ ႏိုင္ငံ၊ ကမာၻ တစ္ခုလံုး အေပၚတြင္ ရဲရဲ ရင့္ရင့္ သစၥာရွိသူ ျဖစ္ရမည္ ဟု ဆိုလို၏။ လိုတစ္မ်ိဳး၊ မလိုတစ္မ်ိဳး၊ လိုအပ္သလိုထားေသာ သစၥာႏွင့္ ရိုးေျဖာင့္မႈကို အသံုးခ်ကာ ကိုယ္က်ိဳးရွာျခင္း၊ သူရဲေဘာေၾကာင္ျခင္းသည္ ေခါင္းေဆာင္သူ၏ အဂၤါရပ္မဟုတ္ေပ။

(ဂ)

ဤေနရာတြင္ တစ္ခ်က္ကို ျမွဳပ္ထားခဲ့သည္ကို ေတြးေတာၾကည့္ႏိုင္သည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေခါင္းေဆာင္မႈ၏ အရည္အခ်င္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုသူမ်ားက ေခါင္းေဆာင္ဟူသည္ အမ်ား ေလးစားဖြယ္ ျဖစ္ေသာ သူတစ္ဦး ျဖစ္ရမည္ စသည္ျဖင့္ သတ္မွတ္ၾကသည္ မ်ားကိုလည္း ဖတ္ရႈေလ့လာဖူးခဲ့၏။ အမွန္တြင္ ရိုးသားေျဖာင့္မတ္ျခင္း၊ မိမိ၏ သက္ဆိုင္ရာ လူ႔ေဘာင္ အဖြဲ႔အစည္းအေပၚတြင္ အၿမဲသစၥာရွိျခင္းႏွင့္ ကိုယ္က်ိဳးမၾကည့္၊ ရဲရင့္စြန္႔စားျခင္း စေသာ အဂၤါရပ္မ်ားတို႔ တစ္ဆက္တစ္စပ္တည္း ျပည့္စံုေနလ်င္ပင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ လူမ်ိဳး၌ လူတိုင္းေလးစားဖြယ္ရာ အရည္အခ်င္းမ်ား အလိုအေလ်ာက္ ရွိလာမည္မွာ မလြဲဧကန္ပင္ ျဖစ္ၿပီး ထိုကဲ့ သို႔ေသာ ေခါင္းေဆာင္ ကိုယ္၌လည္း လူတိုင္းအား သူ႕ေသြး၊ ကိုယ့္သား မခြဲျခားပဲ ေလးစားစြာ ဆက္ဆံတတ္ျခင္း ဟူေသာ အရည္အခ်င္း တစ္ရပ္ မုခ်ရွိေနလိမ့္ မည္ျဖစ္သည္။

ထိုမွတစ္ပါး မိမိ၏ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားအတြက္ အသံုးခ်ရန္ ေနာက္လိုက္အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ လူထု၏ ေလးစားမႈကို ရရွိေအာင္ တမင္တကာ လုပ္ယူဖန္တီးျခင္းကား တစ္ဖက္မွ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္လ်င္ တစ္ဖက္လွည့္ႏွင့္ လိမ္လည္ လွည့္ဖ်ားဖို႔ ႀကိဳးစားေနျခင္း ပင္ျဖစ္ၿပီး ရည္ရြယ္ခ်က္မွာလည္း ကိုယ္က်ိဳးအတြက္သာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုကဲ့သို႔ လုပ္ယူေသာ ေလးစားမႈသည္လည္း မည္မွ် ၾကာျမင့္စြာ ခံေလမည္နည္း။ ထိုသို႔ေသာ လူမ်ိဳးအားလည္း မည္သူက ေခါင္းေဆာင္ဟု သတ္မွတ္ ေလမည္နည္း။

(ဃ)

အမွန္ေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ ဆိုသူမ်ားသည္လည္း တစ္သီးတစ္ျခားစီႏွင့္ တစ္မ်ိဳးတစ္ဘာသာစီ ျဖစ္ထြန္းေမြးဖြားလာသူမ်ား မဟုတ္ၾကေခ်။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေခါင္းေဆာင္ဟူ၍လည္း မည္သည့္ အခါမွ သတ္မွတ္ထားခဲ့ၾကသူမ်ား မဟုတ္ၾက။ သူတို႔၏ တမင္တကာ လ်ိဳ႕ဝွက္မထားေသာ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားကား အျမင္က်ယ္ျပန္႔မႈ၊ အစဥ္တစ္စိုက္ ရိုးသားရဲရင့္မႈ ႏွင့္ ကိုယ္က်ိဳးမရွာ လူ႕အဖြဲ႔အစည္း အေပၚတြင္ အၿမဲ သစၥာ ေစာင့္သိမႈ တို႔ပင္ ျဖစ္ၾက၏။ အံ့ၾသဖြယ္ မွန္ကန္ခ်က္ တစ္ခုကား အထက္ပါ အခ်က္သံုးခ်က္ ခန္႔ကို လူတိုင္း အေသအခ်ာ၊ ပယ္ပယ္နယ္နယ္ လိုက္နာ က်င့္သံုးႏိုင္ၾကမည္ဆိုလ်င္ လူတိုင္း ေခါင္းေဆာင္ မ်ားခ်ည္း သာတည္း။ သို႔ျဖစ္၍ ၎ကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႔အစည္းတြင္ ေနာက္လိုက္ဘယ္မွာနည္း ဟု ဂြက်က် လည္း ထပ္မံ ေမးျမန္းရန္ မလိုအပ္။ ထိုကဲ့သို႔ လူတိုင္း တည္ၾကည္ ေျဖာင့္မတ္ကာ၊ မိမိသက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္း၊ လူ႔ေလာကအတြက္ သစၥာရွိသူ၊ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔လိုသူ ခ်ည္းမ်ားသာ ျဖစ္ၾကလ်င္ ထိုသို႔ေသာ ေလာက၊ အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း တြင္ ေခါင္းေဆာင္၊ ေနာက္လိုက္ဟူသည္ ေဝါဟာရ တစ္ရပ္အျဖစ္သာ က်န္ရွိလိမ့္မည္ ျဖစ္ၿပီး အျခားေသာ သူသာသည္၊ ကိုယ္နာသည္ဟူသည့္ အယူအဆမ်ား၊ အဓိပၸာယ္မ်ား သာမန္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အတြင္းမွာကဲ့သို႔ အဆိုပါ ေဝါဟာရမ်ား ေနာက္မွ လိုက္ပါလာရန္ မရွိေတာ့ေပ။

ထိုသို႔ေသာ ေလာက၊ အဖြဲ႔အစည္း အတြင္းတြင္ အခ်င္းခ်င္း လုပ္ကိုင္၊ ေျပာဆို၊ ဆက္ဆံ ေဆာင္ရြက္ ရာတြင္လည္း လူတိုင္း၏ ထားရွိေသာ အေျခခံစိတ္ဓာတ္မ်ား ျမင့္မားမႈေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပးသူႏွင့္ လိုက္ပါ လုပ္ေဆာင္သူတို႔ ၾကားတြင္ ႀကီးမားေသာ ကြာဟ ခ်က္မ်ား မရွိေတာ့ပဲ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ ျဖင့္သာ ပြင့္လင္း၊ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ၾက ေပလိမ့္မည္။ တစ္ခုတည္းေသာ ဘံုခံယူခ်က္ႏွင့္ တစ္ေၾကာင္းတည္းေသာ ဘံုရပ္တည္ခ်က္ ျဖစ္သည့္ မိမိသက္ဆိုင္ရာ လူ႔ေဘာင္ အဖြဲ႔အစည္း၏ အက်ိဳးစီးပြား အေပၚတြင္ သစၥာေစာင့္သိမႈ၊ ကိုယ္က်ိဳးမငဲ့မႈ ဟူေသာ အခ်က္က မည္သူ႔ကို မဆို ေခါင္းဆာင္ လုပ္ရသည္ျဖစ္ေစ၊ ေနာက္လိုက္ လုပ္ရသည္ျဖစ္ေစ တူညီေသာ ေက်နပ္၊ ဝမ္းေျမာက္၊ ဂုဏ္ယူမႈ ကို ေပးစြမ္းလိမ့္ မည္ျဖစ္၏။

(င)

သို႔ျဖစ္ရာ ေခါင္းေဆာင္မႈ၏ ေနာက္ဆံုး အႏိၱမ အဓိပၸာယ္ကား အသို႔နည္း။ မိမိဦးေဆာင္ေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုလံုးရွိ လူသား အားလံုးကို ေခါင္းေဆာင္တို႔၏ စိတ္ဓာတ္ ႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္တို႔၏ အမူအက်င့္မ်ား ရရွိ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ေလ့က်င့္၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္၊ ဦးေဆာင္မႈ ေပးျခင္း ျဖစ္သည္ဟု အဓိပၸာယ္ဖြင့္ ဆိုလို၏။ အရွင္းလင္းဆံုးႏွင့္၊ အထင္ရွားဆံုး ဥပမာကား ရွိခဲ့ၿပီးေခ်ၿပီ။ ႀကီးက်ယ္ေသာ ေခါင္းေဆာင္ ႏွင့္ ျမင့္ျမတ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္း။

မည္သူတို႔နည္း။ ငယ္မည္ သိဒၶတၳ ဟု တြင္ေသာ ေဂါတမ ဗုဒၶ ႏွင့္ သူ၏ ေနာက္ပါ အဖြဲ႔အစည္း တပည့္သာဝက သံဃာမ်ား ပင္တည္း။ ေဂါတမ ဗုဒၶ ကား သူတည္ရွိခဲ့ရာ ကာလ ဘီစီ - ၅၆၃ မွ ဘီစီ - ၄၈၃ ၊ သက္တမ္း - ႏွစ္ေပါင္း (၈၀) အတြင္း ဤ ေလာက၊ ဤ လူ႔ေဘာင္ အတြင္း အေအာင္ျမင္ဆံုးႏွင့္ အၿငိမ္းခ်မ္းဆံုး ေသာ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုကို ဂရုဏာ၊ ေလးစားမႈ ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ တို႔ကို အရင္းျပဳ၍ ခိုင္ခံ့စြာ ဦးေဆာင္လမ္းျပ တည္ေထာင္ သြားခဲ့ေခ်သည္။ သူျမင္သကဲ့ သို႔ သူေဟာခဲ့သည္။ သူသိသကဲ့သို႔ သူေျပာခဲ့သည္။ မခၽြင္းမခ်န္ အားလံုး အမွန္တရားမ်ားသာ ျဖစ္ေၾကာင္း။ သို႔ေသာ္ သူလုပ္ခဲ့၊ သူေဟာခဲ့သည္ မ်ားကား သူ႔ကိုယ္က်ိဳးမဟုတ္၊ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္လို၍ မဟုတ္။ ေလာက အက်ိဳး၊ အမ်ား အက်ိဳး မွ်သာ။ ထို႔အျပင္ သူေျပာတိုင္း၊ ယံုၾကည္ေလာက္ေသာ သူေျပာတိုင္း၊ စာထဲေပထဲ ပါသည္ဟုေျပာတိုင္း မ်က္စိမွိတ္ ယံုစရာ မလို၊ ကိုယ္တိုင္ ေလ့လာ သံုးသပ္ၿပီး၊ လက္ခံမွ ယံု ဟူေသာ ရဲရဲေတာက္ ေျပာၾကားခ်က္မ်ား အပါအဝင္ သူေဟာေသာ၊ သူေျပာေသာ စကားမ်ား အတြင္း၌ပင္ သူကဲ့သို႔ေသာ ႀကီးက်ယ္၊ ျမင့္ျမတ္သူ ျဖစ္လိုလ်င္ ျဖစ္ႏိုင္ေသာနည္းမ်ား ကလည္း ပါေခ်ေသး၏။ မည္မွ်ေလာက္ ႀကီးက်ယ္ေသာ ေခါင္းေဆာင္ ပါေပနည္း။

(စ)

အႏွစ္ခ်ဳပ္ရလ်င္ ေခါင္းေဆာင္မႈ၊ ေခါင္းေဆာင္၊ ေခါင္းေဆာင္ က်င့္ဝတ္ စသည့္ အရာအားလံုးတို႔သည္ ကမာၻတည္သေရြ႕၊ လူ႕ေဘာင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား တည္ရွိသေရြ႕ လူသားတို႔၏ လိုအပ္ခ်က္ အရ တည္ရွိေနၾက ဦးမည့္ အရာမ်ား ျဖစ္ၾက၏။ ဤေနရာတြင္ ေခါင္းေဆာင္ လုပ္သူသည္ ဦးစြာ မိမိကိုယ္တိုင္ ကမာၻ႔ဆန္ေသာ (တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ စၾကာဝဠာ ဆန္လာႏိုင္ၿပီး၊ ယခုပင္ အစပ်ိဳးေနေခ်ၿပီ) အျမင္မ်ိဳး၊ အသိဥာဏ္မ်ိဳး ရွိရန္လိုအပ္ၿပီး မိမိသိသကဲ့သို႔ မိမိ ေနာက္ပါ အဖြဲ႔အစည္းသိရွိေအာင္၊ မိမိျမင္သကဲ့သို႔ မိမိေနာက္လိုက္ လူမ်ား ျမင္တတ္ေအာင္ သင္ၾကား၊ ဦးေဆာင္ လမ္းျပတတ္ရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္သည္။ မည္သူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ ႏွင့္မဆို ေလးစားမႈ ကို အရင္းခံေသာ လြတ္လပ္၊ ပြင့္လင္းသည့္ ဆက္ဆံေရးမ်ိဳး ထားရွိအပ္၏။ အဆံုးစြန္ေသာ အဓိပၸာယ္ကား မိမိ၏ လူ႔ အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုလံုးကို ေခါင္းေဆာင္တို႔၏ အရည္အခ်င္းမ်ိဳး နားလည္၊ ျဖစ္ေပၚ တည္ရွိလာေအာင္ ရည္ရြယ္ လုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ေသာ လြန္စြာမွ ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ေသာ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပးျခင္းပင္တည္း။

ေမွာ္ဆရာ
၀၅.၁၁.၂၀၀၈ (ဗုဒၶဟူးေန႔)

ကမၻာ့ေငြေၾကးဆိုင္ရာ အက်ပ္အတည္း

2008-10-28T11:53:00.001+06:30

၂၀၀၈ စက္တင္ဘာလႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလတြင္စတင္ၿပီး ယေန႕ထိတိုင္ ျဖစ္ေနသည့္ ကမၻာ့ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ အခက္အခဲမွာ ကမၻာ့စီးပြားကပ္ႀကီး (the Great Depression) အၿပီး အဆိုး၀ါးဆံုး စီးပြားေရး ခက္ခဲမႈျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ ေငြေၾကးဆိုင္ရာကုမၸဏီမ်ား၏ အၾကပ္အတည္းဆိုက္ေရာက္မႈမွ အခ်ိဳ႕ကုမၸဏီမ်ားကို အစိုးရမွ ထိန္းသိမ္းခဲ့ရျခင္းျဖင့္ စတင္ခဲ့သည့္ အဆိုပါ Crisis သည္ ဥေရာပႏွင့္ အေမရိကတိုက္သာမက အာ႐ွတိုက္႐ိွ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ား၏ ဘဏ္မ်ားအထိပါ ဆက္တိုက္ ႀကီးထြားလာခဲ့သည္။ ၄င္းအခက္အခဲသည္ ေငြေၾကးအျဖစ္သို႕ လြယ္ကူစြာ ေျပာင္းလဲျခင္း မျပဳႏိုင္သည့္ Liquidity Problem အျဖစ္ တိုးတက္လာခဲ့ပါသည္။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ဗဟိုဘဏ္အႀကီးအကဲမ်ားမွ အခက္အခဲအား ေျဖ႐ွင္းႏိုင္ေရး ပူးေပါင္းၫိွႏိႈင္းလုပ္ေဆာင္ေနၾက ေသာ္လည္း ျပႆနာမွာ ဆက္လက္၍ ျဖစ္ေပၚေနပါသည္ ။

၂၀၀၈ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းမွပင္ ကမၻာတ၀ွမ္းစီးပြားေရးအခက္အခဲတစ္ခု ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည့္ အေျခအေနကို ေဖာ္ျပေနသည့္ လကၡဏာမ်ား ေတြ႕လာရသည္။ ၄င္းတို႕ထဲတြင္ ေရနံေစ်းႏႈန္း ႀကီးလာျခင္း၊ ကမၻာတ၀ွမ္း ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ ျဖစ္လာျခင္း၊ ေငြေခ်းမႈ အေၾကြး၀ယ္ယူမႈမွ ျပႆနာေပၚေပါက္လာျခင္းအျပင္ ဘဏ္ႀကီမ်ားမွ ေဒ၀ါလီခံသြားရျခင္း၊ အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္း ျမင့္တက္လာျခင္းတို႕ ပါ၀င္ပါသည္ ။

လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား ျမင့္တက္လာျခင္း
၂၀၀၃ခုႏွစ္မ်ားမွစ၍ လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား ေရာင္းခ်မႈအားသည္ 1980-2000 Great Commodities Depression ကာလအၿပီး ျပန္လည္၍ တိုးတက္လာခဲ့သည္။ ေရာင္းခ်မႈအား တိုးတက္လာသည္ႏွင့္အမွ် ေစ်းႏႈန္းတက္လာခဲ့ရာမွ ကုန္ပစၥည္းအမ်ားစု၊ အထူးသျဖင့္ ေရနံႏွင့္ စားေသာက္ကုန္ပစၥည္းမ်ား၏ ႏႈန္းထားမ်ား အဆမတန္တိုးတက္လာသျဖင့္ ႏိုင္ငံအမ်ား၏ စီးပြားေရးအေပၚ ထိခိုက္မႈျဖစ္ေပၚလာၿပီး Stagflation ဟုေခၚသည့္ Demand ႏွင့္ Employment တိုးတက္လာျခင္းမ႐ိွဘဲ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ ျဖစ္ျခင္းမ်ားႏွင့္ Globalization အေပၚ ဆိုးက်ိဳးျဖစ္လာခဲ့သည္ ။

သတင္းဌာနမ်ား၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ၂၀၀၈ခုႏွစ္၊ေဖေဖာ္၀ါရီမွစ၍ ကမၻာတ၀ွမ္းေငြေၾကးေဖာင္းပြ မႈမွာ စံခ်ိန္တင္ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။ IMF ၏ အခ်က္အလက္မ်ားအရ Inflation သည္ ေရနံတင္ပို႕ ေရာင္းခ်သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အျမင့္ဆံုးျဖစ္ေနၿပီး ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ပါ တိုးတက္ျဖစ္ေပၚေနသည္ ။ ILO ၏ ခန္႕မွန္းခ်က္မ်ားအရ ၂၀၀၉ခုႏွစ္အေရာက္တြင္ ယခုေငြေၾကးအခက္အခဲေၾကာင့္ ကမၻာတ၀ွမ္း အလုပ္လက္မဲ့ ဦးေရသည္ သန္း ၂၀ အထိ ႐ိွလာလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္ ။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ျပည္တြင္း ေငြေၾကးဆိုင္ရာအခက္အခဲ
၂၀၀၈ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ပစၥည္းေပါင္ႏွံမႈျပႆနာ (Mortgage Crisis)ႏွင့္ ေဒၚလာ တန္ဖိုး ေလ်ာ့က်သည့္ျပႆနာမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနရသည့္အခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ခုႏွစ္ အေစာပိုင္း ကာလကပင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈ စတင္ျဖစ္ေပၚေနၿပီဟု ေလ့လာသူ အေတာ္မ်ားမ်ားမွ ယံုၾကည္ထားၾကသည္ ။ Federal Reserve ၏ ယခင္သဘာပတိျဖစ္ခဲ့သူ Alan Greenspan မွ US တြင္ လက္႐ိွျဖစ္ေပၚေနသည့္ ေငြေၾကးျပႆနာသည္ ဒုတိယကမၻာစစ္ အၿပီးမွစ၍ အဆိုးဆံုးျဖစ္သည္ဟု မွတ္ခ်က္ ျပဳခဲ့သည္ ။

July ၁၁ရက္ေန႕တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ အႀကီးဆံုး အေပါင္လက္ခံသည့္ Indy Mae အား အစိုးရမွ ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္သည္။ September 13 တြင္ Lehman Brothers မွ တဖန္ေဒ၀ါလီခံသြားခဲ့သည္။ အျခား ေ႐ွ႕ေဆာင္ေငြေၾကးဆိုင္ရာ ကုမၸဏီႀကီးျဖစ္ေသာ Merill Lynch အားလည္း အေမရိကန္ ဘဏ္ႀကီး (Bank of America) မွ ၀ယ္ယူခဲ့သည္။ ထုိသုိ႕ Lehman Brothers ေဒ၀ါလီခံခဲ့ရသျဖင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ေျဖ႐ွင္းႏိုင္ရန္အတြက္ ဘဏ္(၁၀)ခုမွ ပူးေပါင္းၿပီး အေမရိကန္ေဒၚလာ (၇၀)ဘီလီယံအား အေရးေပၚ ရံပံုေငြအျဖစ္ မတည္ခဲ့ၾကသည္။ ၄င္းအျပင္ ၂၀၀၈ခုႏွစ္အတြင္း September လအထိ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ တ၀ွမ္း ေဒ၀ါလီခံခဲ့ရသည့္ ကုမၸဏီစုစုေပါင္း (၈၁)ခု ႐ိွခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာလတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံအစိုးရ Secretary of Treasury မွ တင္ျပသည့္ အထူး အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးအစီအစဥ္အား သမၼတဘု႐ွ္အစိုးရမွ ကြန္ဂရက္သို႕ တင္ျပေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး ကြန္ဂရက္၌ အေျခအတင္ေဆြးေႏြးၾကၿပီး $ 700 Billion ႐ိွ Bailout plan အား Congress မွ အတည္ျပဳ ေပးခဲ့ပါသည္။ အဆိုပါ $ 700 Billion ႏွင့္အတူ Emergency Economic Stabilization Act 2008 ကိုပါ ျပဌာန္းၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအတြင္း ျဖစ္ေပၚေနသည့္ Financial Crisis အား ကယ္တင္ႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ နည္းတူ EU ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ေသာ ၿဗိတိန္၊ ေနာ္ေ၀း၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ျပင္သစ္ ေငြေၾကးေစ်းကြက္မ်ားကို ကယ္တင္ႏိုင္ရန္ အစီအစဥ္မ်ား ေရးဆြဲလုပ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကသည္။

ေအာက္တိုဘာ (၁၈)ရက္ႏွင့္ (၁၉)ရက္ေန႕မ်ားတြင္ ျပင္သစ္သမၼတ ဆာကိုဇီ၊ ဥေရာပသမဂၢဥကၠဌ ဟုိေဆးမင္ႏူရယ္ဘာ႐ိုဆိုတို႕ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးအၿပီး သမၼတဘြတ္႐ွ္မွ လာမည့္ႏို၀င္ဘာ (၁၅)ရက္ေန႕တြင္ ၀ါ႐ွင္တန္၌ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ တာ၀န္႐ိွသူမ်ား၏ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ညီလာခံတစ္ခုကို လက္ခံက်င္းပသြားမည့္ အေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့သည္။

ကြန္ရက္မွ အတည္ျပဳေပးခဲ့သည့္ $ 700 Billion မွ ကနဦး $ 125 Billion အား ၿပီးခဲ့သည့္ ရက္သတၱပတ္တြင္ အေမရိကန္ဘဏ္ႀကီး (၉)ခု၏ ႐ွယ္ယာမ်ားအား ၀ယ္ယူရန္အတြက္ သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ထပ္ 125 Billon ေဒၚလာအားလည္း ပိုမိုေသးငယ္သည့္ ေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ သတ္မွတ္ ထားခဲ့သည္။ ၄င္းအျပင္ ယခုအခါ U.S Treasury အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံအ၀ွမ္း႐ိွ ဘဏ္မ်ားႏွင့္ အျခား ေငြေၾကး လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္သည့္ ကုမၸဏီမ်ားအား ပစ္မွတ္ထားၿပီး ေနာက္ထပ္အကူူေပးရန္အတြက္ အစီအစဥ္သစ္ အျဖစ္ အာမခံကုမၸဏီမ်ားထံမွ အေပါင္ေငြမ်ားကို ၀ယ္ယူရန္အတြက္ စီစဥ္လ်က္႐ိွသည္ ။

ထိုသို႕ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ Treasury Secretary ဟင္နရီေပါလ္ဆင္၏ ကူညီေရးအစီအစဥ္ကို ပိုမို က်ယ္ျပန္႕သြားေစမည္ျဖစ္သည္ ။ ေပါလ္ဆင္အေနျဖင့္ သူ၏မူလ Financial rescue program အစီအစဥ္အား ခန္႕မွန္းထားၾကသည္ထက္ လွ်င္ျမန္စြာ ေစ်းကြက္ပ်က္စီးလာသည့္အတြက္ Equity ႐ွယ္ယာမ်ား ၀ယ္ယူရန္အတြက္ အာ႐ံုစိုက္ လုပ္ေဆာင္လာရသည္ ။ ဘဏ္ႀကီး (၁၀၀)၊ insurance ကုမၸဏီ ႀကီးမ်ား အပါအ၀င္ ေငြေၾကးဆိုင္ရာကုမၸဏီမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ Financial Services Roundtable မွလည္း US Treasury အား ကယ္ဆယ္ေရးအစီအစဥ္အား insurance ကုမၸဏီမ်ား၊ ေငြေၾကးပြဲစား လုပ္ေဆာင္သူမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ထုတ္လုပ္သူမ်ားမွလည္း အစိုးရထံသို႕ ၄င္းတို႕၏ ႐ွယ္ယာမ်ားအား ေရာင္းခ်ခြင့္ရ႐ိွေစႏိုင္မည့္ အစီအစဥ္မ်ားကိုပါ ထည့္သြင္းေရးဆြဲေပးရန္ ဖိအားေပးလ်က္ ႐ိွသည္ ။

ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား
အာ႐ွႏွင့္ ဥေရာပမွ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားသည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕တြင္ (၂)ရက္ၾကာေတြ႕ ဆံုၿပီး လက္႐ိွျဖစ္ေပၚေနသည့္ ကမၻာ့စီးပြားေရးအခက္အခဲကို ေျဖ႐ွင္းႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းကို ႐ွာေဖြေနၾကသည္။ စေနေန႕က ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ေၾကျငာခ်က္တြင္ ၄င္းတို႕က မိမိတို႕အေနျဖင့္ က်ယ္ျပန္႕သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုကို ေငြေၾကးအခက္အခဲကပ္ႀကီးအား ေျဖ႐ွင္းရန္အတြက္ ရ႐ိွထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ၄င္းတို႕၏ အျမင္မ်ားကို ေနာက္လတြင္ ၀ါ႐ွင္တန္၌ ျပဳလုပ္မည့္ ထိပ္သီးညီလာခံတြင္ ဆက္လက္တင္ျပေဆြးေႏြးသြား ၾကမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

၄င္းတို႕မွ ဆက္လက္၍ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို လမ္းညႊန္မႈေပးမည့္ ဥပေဒအသစ္မ်ား ခ်မွတ္ႏိုင္ေရးႏွင့္ ျပႆနာႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ တိုင္းျပည္မ်ားအား အကူအညီေပးရာတြင္ IMP မွ ဦးေဆာင္သြားရန္ကိုလည္း သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။

တ႐ုတ္သမၼတ ၀မ္ၾကားေပါင္မွ ေျပာၾကားရာတြင္ "ကမၻာ့စီးပြားေရးအေပၚ ယခုေငြေၾကးျပႆနာမွ အမွန္တကယ္ထိခိုက္မႈ မျဖစ္ေစရန္အတြက္ လုိအပ္သည့္နည္းလမ္းအားလံုးကို အသံုးျပဳသြားရပါမည္" ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သမၼတ၀မ္မွ ဆက္လက္ေျပာၾကားရာတြင္ ယခုျဖစ္ေပၚေနသည့္ ျပႆနာမ်ားအေနျဖင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးအေပၚ ထိခိုက္မႈအနည္းငယ္သာ ႐ိွေသးေသာ္လည္း ကမၻာတ၀ွမ္း ၀ယ္လိုအား ေလ်ာ့ဆင္းမႈေၾကာင့္ မိမိတို႕ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိ္ဳးတိုးတက္မႈနဲ႕ ေရာသြားလိမ့္မည္္ဟု ေျပာၾကားခ့ဲသည္ ။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈႏႈန္းသည္ ၄%သို႕ ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ေသာ္လည္း ကမၻာ့စီပြားေရးအင္အား ႀကီးႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈႏႈန္းမွာ အျမင့္ဆံုးျဖစ္သည္ ။

IMF အေနျဖင့္လည္း အိုက္စလန္မွ စ၍ ပါကစၥတန္အထိ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၂ႏိုင္ငံထံသုိ႕ ေခ်းေငြထုတ္ေခ်း ႏိုင္ေရး ၫိွႏိႈင္းလ်က္႐ိွသည္။ အစိုးရမ်ားအေနျဖင့္လည္း ေဒၚလာ 4 Billion ခန္႕အထိကို ဘဏ္လုပ္ငန္းမ်ား အပါအ၀င္ ေငြေၾကးေစ်းကြက္ ျပန္လည္ နလန္ထူလာေရးအတြက္ ပမာဏျပရန္အတြက္ ကတိက၀တ္ ျပဳထား ခဲ့သည္။

ယခုအခါတြင္ ကမၻာ့ေငြေၾကးျပႆနာသည္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ မေ႐ြး တိုင္းျပည္အမ်ား ခံစားေနရၿပီ ျဖစ္သည္။ စီးပြားေရးအခက္အခဲမွာ ၾကာ႐ွည္စြာျဖစ္မည္ကို စိုးရိမ္လ်က္႐ိွသည့္အတြက္ ကမၻာတ၀ွမ္းႏွင့္ ႐ွယ္ယာမ်ား ေသာၾကာေန႕တြင္ ထုိးဆင္းသြားေစခဲ့သည္။ အာ႐ွတြင္ နီေက Average သည္ ၅ႏွစ္အတြင္း ေအာက္ဆံုးအဆင့္အျဖစ္ ၉.၆% ထိုးဆင္းသြားခဲ့သည္ ထုိ႕အတူ ေဟာင္ေကာင္၊မြန္ေဘႏွင့္ ဆိုးလ္ၿမိဳ႕တို႕ တြင္လည္း အလားတူ ႐ွယ္ယာမ်ား က်ဆင္းသြားခဲ့သည္။

ဥေရာပတြင္လည္းေကာင္း၊ US တြင္လည္းေကာင္း၊ အလားတူ ျဖစ္ခဲ့သည့္ ဂ်ပန္၊ယမ္းေငြမ်ားမွာမူ ၁၃ႏွစ္အတြင္း အျမင့္ဆံုးအျဖစ္ ၊ US ေဒၚလာတြင္ ၉၄.၆ ယမ္း အထိ ေထာင္တက္ခဲ့သည္ ။

ကမၻာတစ္၀ွမ္းမွ ႏုိင္ငံအားလံုးတို႕အေနျဖင့္ ယခုျဖစ္ေပၚေနသည့္ ေငြေၾကး အခက္အခဲအား ပူးေပါင္း ေျဖ႐ွင္းရန္ နည္းလမ္းမ်ား ႐ွာေဖြလ်က္႐ိွေသာ္လည္း ျပႆနာမွာ ရပ္တန္႕သြားမည့္ အရိပ္ အေျခအေန မေတြ႕႐ိွေရးေသးေပ ။

လင္းဦး(စိတ္ပညာ)

စမာနဂိုရ္က ႏြားမေပါင္က်ိဴးလိမ့္မည္ေလာ (အပိုင္း-၄)

2008-10-25T20:14:00.002+06:30

စမာနဂိုလ္ကႏြားမ အေျခအေန

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဆိုတာက normative concept တခုျဖစ္ပါတယ္။ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြ ရွိေနမွာပါပဲ။ ေဘာဂေဗဒပညာရပ္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို agreed-on measurement criteria ေတြနဲ႕ တိုင္းတာသတ္မွတ္ပါတယ္။ ဒီညြန္ျပကိန္းကဏန္းေတြဟာ ျပီးျပည့္စံုတဲ့ complete picture တခုကိုေတာ့ မေပးႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တိုးတက္မွဳကို တိုင္းတာေရး၊ ျပႆနာမ်ား ေဖာ္ထုတ္ေရး၊ ရည္မွန္းခ်က္ဆိုင္ရာ ေပၚလစီေရးရာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး evidence-based decision making လုပ္ရာမွာေတာ့ အသံုး၀င္လွပါတယ္။

Conventional measurement approach အရ တိုင္းျပည္ေတြရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို စီးပြားေရးရာ indicators မ်ားနဲ႕ ဆန္းစစ္ခ်က္လုပ္ၾကပါတယ္။ ကမၻာ့ဘဏ္ကေတာ့ တိုင္းျပည္ေတြရဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုကို Atlas method အသံုးျပဳတြက္ခ်က္ရတဲ့ Gross National Income (GNI) per capita နဲ႕ တိုင္းတာပါတယ္။ တိုင္းတာခ်က္မ်ားအရ low income economy, low middle income economy, upper-middle income economy နဲ႕ high income economy ဆိုျပီး ခြဲျခားပါတယ္။ ၂၀၀၈ခုႏွစ္၊ ကမၻာ့တိုးတက္မွဳအစီအရင္ခံစာအရ GNI per capita ေဒၚလာ ၉၃၅နဲ႕ ေအာက္ဆိုရင္ low income economy, ေဒၚလာ ၉၃၅ ကေန ၃၇၀၅ အထိၾကားမွာဆိုရင္ low middle income economy, ေဒၚလာ ၃၇၀၆ နဲ႕ ၁၁၄၅၅ ၾကားမွာဆိုရင္ upper middle income economy နဲ႕ ေဒၚလာ ၁၁၄၅၆ အထက္မွာဆိုရင္ high income economy ဆိုျပီး ခြဲျခားထားပါတယ္။

ဒီသတ္မွတ္ခ်က္ေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ low income economy အမ်ိဳးအစားထဲမွာ ျဖစ္ျပီး၊ ၂၀၀၆ခုႏွစ္ရဲ႕ GNI per capita ဟာ ေဒၚလာ ၂၈၁ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါဇယားမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ၂၀၀၆ခုႏွစ္၊ GNI per capita ကို အမ်ားဆံုးကေန၊ အနည္းဆံုးအလိုက္ စီစဥ္ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ႏိုင္ငံမ်ား	GNP per capita ($)
စင္ကာပူ	၂၈၇၃၀
ဘရူႏိုင္း	၂၆၉၃၀
မေလးရွား	၅၆၂၀
ထိုင္း	၃၀၅၀
အင္ဒိုနီးရွား	၁၄၂၀
ဖိလစ္ပိုင္	၁၃၉၀
ွဗီယက္နမ္	၇၀၀
လာအို	၅၀၀
ကမ္ေဘာဒီးယား	၄၉၀
ျမန္မာ	၂၈၁

(source: www.adb.org)

့ဒီဇယားကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ေနာက္အက်ဆံုး ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ သယံဇာတေပါၾကြယ္၀တဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၊ တခ်ိန္က အေရွ႕ေတာင္အာရွရဲ႕ ဆန္အိုးၾကီးလို႕ေတာင္ တင္စားေခၚေ၀ၚခံခဲ့ရတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံဟာ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားရဲ႕ ဘက္ေပါင္းစံု စီးပြားေရးစီမံခန္႕ခြဲျခင္းညံ့ဖ်င္းမွဳေအာက္မွာ ျပားျပား၀ပ္သြားခဲ့ရပါျပီ။

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးတည္ျငိမ္မွဳမွာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္း (inflation rate) အေၾကာင္း ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။ ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဇယားကို အရင္ၾကည့္ပါ။ ၂၀၀၇ခုႏွစ္ရဲ႕ GDP deflator (Inflation rate) အေျခအေနပါ။

ႏိုင္ငံမ်ား	GDP deflator (%)
ဘရူႏိုင္း	0.9
ဖိလစ္ပိုင္	2.8
လာအို	3.2
ထိုင္း	3.4
စင္ကာပူ	4.0
မေလးရွား	5.2
ကမ္ေဘာဒီးယား	6.5
ဗီယက္နမ္	8.2
အင္ဒိုနီးရွား	11.5
ျမန္မာ	18.5

(source: www.adb.org)

ဒီဇယားကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး တည္ျငိမ္မွဳ မရွိဆံုးျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္ေနတာပါလို႕ ဆိုလို႕မရပါ။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြႏွဳန္းဆိုတာက ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္ မိုက္ကယ္အီဗင္ဆိုခဲ့သလိုပဲ အစိုးရ ေပၚလစီမ်ားရဲ႕ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ကို ည႔န္ျပေနတဲ့ indicator ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ပါပဲ။ သုေတသနပညာရွင္ Glesakos က စစ္အသံုးစရိတ္ျမင့္မားမွဳေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ budget deficit ေတြ၊ public sector လစာတိုးျမွင့္မွဳေတြဟာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳကို အဓိကျမွင့္တင္ေပးႏိုင္တဲ့ အရာေတြျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာေရးအဖြဲ႕ၾကီး (International Institute for Strategic Studies) မွ ႏွစ္စဥ္ထုတ္ေ၀တဲ့ military Balance စာတမ္းမ်ားပါ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏွစ္စဥ္စစ္အသံုးစရိတ္ဟာ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္မွာ US$ 171 million ပဲ ရွိရာက တစတစျမင့္တက္လာျပီး၊ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ US$ 2000 million ေက်ာ္အထိ ႏွစ္စဥ္သံုးစရိတ္ျဖစ္ေနပါျပီ။ ဒီလိုစစ္အသံုးစရိတ္တိုးျမင့္လာမွဳေၾကာင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚ ဘယ္ေလာက္ထိ ဆိုး၀ါးစြာ သက္ေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို လက္ရွိေရးေနတဲ့ ကာကြယ္ေရးအသံုးစရိတ္၏ ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚသက္ေရာက္မွဳမ်ား စာတမ္းျပီးသြားတဲ့အခါ econometric analysis က ထြက္လာတဲ့ အေျဖမ်ားနဲ႕အတူ ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပေပးပါမယ္။

Inflation rate အေၾကာင္းဆက္ၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တာက စနစ္က်တဲ့ monetary policy နဲ႕ တည္ျငိမ္မွဳရွိတဲ့ inflationary expectations ေတြအေပၚမွာ အမ်ားၾကီး မူတည္ပါတယ္။ နအဖအာဏာသိမ္းထားစဥ္ ကာလတေလွ်ာက္မွာ ျမင့္တက္လာတဲ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းေတြ၊ ကုန္ပစၥည္းေစ်းႏွဳန္းတက္မွဳေတြကို အေရးေပၚကုထံုးအေနနဲ႕ လစာတိုးျမင့္တဲ့ ကိစၥတရပ္တည္းကိုသာ စြဲစြဲျမဲျမဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ လစာတိုးေပးထားရင္ ၀န္ထမ္းေတြၾကားက အာဏာရွင္စနစ္အေပၚ မေက်နပ္မွဳေတြကို ထိန္းကြပ္ထားႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆ၊ တပ္သားေတြကို လစာနဲ႕ ရပိုင္ခြင့္ေတြေပးျပီး ထိန္းခ်ဳပ္ထားမယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႕ လစာတိုးျမွင့္မွဳေတြကို မဆင္မျခင္ အရမ္းကာေရာ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ရလာဘ္ကေတာ့ လစာတိုးတာနဲ႕ ကုန္ပစၥည္းေစ်းေတြက တခါထပ္တက္သြားျပီး ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းကို ဘယ္လိုမွ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ့ပါဘူး။

ဒီနည္းလမ္းမ်ိဳးနဲ႕ စီးပြားေရးျပႆနာကို ေျဖရွင္းမယ္ဆိုရင္ အေျခခံ condition ေတြ ရွိထားရပါမယ္။ ပထမတခ်က္က productivity growth ရွိေနရပါမယ္။ ဒုတိယအခ်က္က inflationary expectations ေလ်ာ့နည္းရပါမယ္။ ဒီလိုေလ်ာ့နည္းဖို႕ဆိုတာကလဲ monetary policy ရဲ႕ credibility ျဖစ္မွဳ၊ deficit ratio၊ အစိုးရဥပေဒလုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားနဲ႕ ေငြေၾကးတန္ဖိုး စတာေတြအေပၚမွာ အမ်ားၾကီးမူတည္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခ်က္မရွိပဲ လစာတိုးျမင့္မွဳမ်ားလုပ္ရံုနဲ႕ စီးပြားေရးျပႆနာေတြကို မေျဖရွင္းႏိုင္ပါဘူး။

တခါ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္မွဳကို commitment ထားျပီး၊ foreign markets competition ကို enhance လုပ္ဖို႕ ၾကိဳးစားတယ္ဆိုရင္လဲ တျပိဳင္နက္တည္းမွာ monetary authorities ေတြအေနနဲ႕ ေငြေၾကးတန္ဖိုးကို equilibrium value နဲ႕ နီးႏိုင္သမွ်နီးေအာင္ commitment ရွိေနရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ inflation rate ျမင့္မားလာမွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕ဆိုတာကို monetary authorities မ်ားကသာ တတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဖို႕ဆိုတာမွာလဲ ေငြေၾကးေဖာင္းပြႏွဳန္းျမင့္တက္လာေစႏိုင္တဲ့ တျခားအေၾကာင္းအရာေတြကို နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေနမွ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ- product market နဲ႕ factor market ေတြမွာ အစိုးရ၀င္ေရာက္ေႏွာင့္ယွက္မွဳေတြ သိပ္မ်ားေနရင္ ဗဟိုဘဏ္က offset ၀င္မလုပ္သေရြ႕ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳဟာ တစထက္တစ ျမင့္တက္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ ဗဟိုဘဏ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပာစရာရွိလာျပန္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတခုမွာ ဗဟုိဘဏ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အစိုးရက ခ်မွတ္ထားတဲ့ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြက အရမ္းကို အေရးၾကီးပါတယ္။ ေငြေၾကးအေပၚမွာ demand ရွိေနရံုနဲ႕ မျပီးပါဘူး။ Money supply function ရွိရပါမယ္။ Money supply ကို ဗဟိုဘဏ္ကသာ determine လုပ္ရပါတယ္။ ေဘာဂေဗဒပညာရပ္အရ money demand နဲ႕ supply ဟာ equilibrium interest rate မွာ အတူတူပဲျဖစ္ပါတယ္။ interest rate မ်ားေနရင္ excess supply ျဖစ္ျပီး၊ interest rate နည္းေနရင္ excess demand ျဖစ္ပါတယ္။ ဗဟိုဘဏ္ရဲ႕ အဓိကတာ၀န္က money supply ကို တိုက္ရိုက္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳလုပ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ Monetary Policy ဆိုတာက ေပၚလစီရည္မွန္းခ်က္ေတြ (ဥပမာ- ၀င္ေငြျမင့္တက္လာမွဳ၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြျခင္းထိန္းခ်ဳပ္မွဳ) စတာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ရည္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေစဖို႕ money supply ကို manipulate လုပ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဗဟိုဘဏ္ေတြက interest rate မ်ားခ်မွတ္ျခင္း၊ foreign currency ေတြ၊ bond ေတြ ၀ယ္ယူေရာင္းခ်ျခင္းစတဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႕ money supply ကို steering လုပ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရဆိုတာေတြကလဲ အိမ္ေထာင္စုေတြ၊ စီးပြားေရးေတြလိုပါပဲ၊ revenues နဲ႕ expenditures ကို balance လုပ္ယူရပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ရင္ government budget deficit ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို deficit ေတြကို အစိုးရမ်ားက money creation နဲ႕ ေျဖရွင္းတတ္ၾကပါတယ္။ ေငြစကၠဴေတြ ရိုက္ထုတ္ျပီး၊ money supply ကို ျမွင့္တင္ပစ္ျခင္းပါ။ ဒီေတာ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳေတြက မတရားတက္လာပါေလေရာ။ ဒီေနရာမွာ Money supply ကို တိုက္ရိုက္ထိန္းခ်ဳပ္ေနရတဲ့ ဗဟိုဘဏ္ကသာ independent ျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ money financing လို႕ဆိုတဲ့ ဒီနည္းလမ္းကို အစိုးရက ေတာင္းဆိုလာေပမယ့္ deficit ratios dynamics ကို ဆန္းစစ္ျပီး လက္ခံမွဳ၊ ျငင္းဆိုမွဳေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လဲ ဗဟိုဘဏ္ဟာ လံုး၀ independence မျဖစ္ရင္ေတာင္မွ Government Interferences အနည္းဆံုးျဖစ္တဲ့ optimal independence ေတာ့ ျဖစ္ေနရပါမယ္။ အစိုးရအေပၚမွာ dependent နည္းေလေလ၊ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳအတြက္ ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေလေလပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာက်ေတာ့ ဗဟိုဘဏ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားအားလံုးကို စစ္အုပ္စုက ၾကိဳးကိုင္ထားပါတယ္။ ဒီေတာ့ effective monetary policy ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႕ဆိုတာက လံုး၀မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ တခါ စစ္အုပ္စုရဲ႕ ျပည္သူလူထုအေပၚတာ၀န္မခံေသာ ၾကီးမားလွတဲ့ စစ္အသံုးစရိတ္ေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားတခုလံုးက လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွဳေတြ၊ စစ္ဗိုလ္စစ္သားမ်ားကို အဆမတန္လစာတိုးျမွင့္ေပးထားမွဳေတြေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာတဲ့ deficit ျပႆနာကိုလည္း money financing ပံုစံကိုသာ အသံုးျပဳေျဖရွင္းေနတာေၾကာင့္ currency value ကလဲ အဆမတန္ထိုးက်ေနပါေတာ့တယ္။

ဒီအခ်က္ေတြကိုၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေနဘက္ေပါင္းစံုက ပ်က္ယြင္းေနမွဳဟာ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ေနသူမ်ားရဲ႕ monetary, fiscal policy ေရးရာ နားမလည္မွဳေတြ၊ ပညာရွင္မ်ားလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြမွာ အသိဥာဏ္မရွိပဲ ၀င္ေရာက္ၾကိဳးကိုင္စြက္ဖက္မွဳေတြေၾကာင့္ ဆိုတာဟာ “မေျပးေသာ္ကန္ရာရွိ” ဆိုသလိုပဲ ထင္ရွားေနပါတယ္။ အျခားေသာ macroeconomic indicator ေတြကို အသံုးျပဳျပီး ျမန္မာ့စီးပြားေရးလက္ရွိအေျခအေနကို ဆက္လက္ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

(ေရွ႕ဆက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၂၅၊ ၁၀၊ ၂၀၀၈)

စမာနဂိုရ္က ႏြားမေပါင္က်ိဴးလိမ့္မည္ေလာ (အပိုင္း-၃)

2008-10-23T19:44:00.000+06:30

သူလဲေလေလာကီသားေပမို႕

Global Financial Crisis (2008) စတင္လာတာနဲ႕ တျပိဳင္နက္ အာရွတိုက္အေပၚ ဘယ္လိုသက္ေရာက္မွဳရွိႏိုင္မလဲ ဆိုတဲ့အခ်က္ဟာ အာရွေရးရာေလ့လာသူမ်ားနဲ႕ ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္မ်ားအၾကားမွာ ေရပန္းအစားဆံုး ေဆြးေႏြးခ်က္တခုျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ policy makers မ်ားအတြက္လဲ အလြန္ပင္ ေခါင္းခဲစရာ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားက ျပႆနာရဲ႕ ပင္မရင္းျမစ္ဟာ အေမရိကနဲ႕ ဥေရာပ ေငြေၾကးစနစ္ေတြမွာ ျဖစ္ေနတာရယ္၊ အာရွေငြေၾကးစနစ္က ၁၉၉၇ financial crisis အျပီးမွာ reform လုပ္ျပီးသာ ျဖစ္ေနတာရယ္ေၾကာင့္ အာရွကို ထိခိုက္မွဳနည္းမယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ အာရွအေရွ႕ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ား အခ်င္းခ်င္းၾကားက Inter-trade flows ခိုင္မာမွဳကိုလဲ ေထာက္ျပၾကပါမယ္။ သို႕ေပမယ့္လဲ အာရွႏိုင္ငံမ်ားၾကားက trade flows ဟာ integrated production networks ပံုသ႑ာန္အျဖစ္သာ ရွိေနျပီး ကုန္ပစၥည္းမ်ားရဲ႕ ေနာက္ဆံုးဦးတည္ရာ destination ကေတာ့ အေမရိကနဲ႕ ဥေရာပသာ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ရိုက္ခတ္မွဳဟာ မလြဲမေသြျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ျပန္လွန္ျငင္းဆိုမွဳေတြ ထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

UN conference on Trade and Development (UNCTAD) ရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးေဟာင္းတဦးျဖစ္တဲ့ Dr Yilmaz Akyuz ကေတာ့ ၂၀၀၈ခုႏွစ္၊ ဧျပီလ (၂၉) ရက္ေန႕က ဘန္ေကာက္မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP) ministerial session မွာ အာရွတိုက္ကို ရိုက္ခတ္ႏိုင္မယ့္ ဂယက္ေတြကို စာတမ္းတင္သြင္းဖတ္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ သူ႕စာတမ္းရဲ႕ အႏွစ္ခ်ဳပ္ကေတာ့ အာရွႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမွာ foreign reserves မ်ားရွိေနျပီး၊ domestic savings ျမင့္မားတာေၾကာင့္ domestic consumption တက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ financial crisis ေၾကာင့္ export sector မွာ ျဖစ္ပြားလာမယ့္ စီးပြားေရးေႏွာင့္ေႏွးမွဳေတြကို offset လုပ္လာႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ credit bubbles နဲ႕ asset bubbles ေတြေတာ့ ျဖစ္လာႏိုင္တာကိုေတာ့ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာရွိေၾကာင္း ေျပာဆိုထားခဲ့ပါတယ္။

ဘ႑ာေရးေလာကမွာ borrower ေတြ ေငြေၾကးအေျမာက္အျမားေခ်းယူျပီး အေၾကြးေတြ ျပန္မဆပ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးဆိုက္ေရာက္လာတာကို credit bubble လို႕ သံုးႏွဳန္းပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ state of economy ဟာ ဒီလိုျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ bankrupcy ခံမွဳေတြ၊ financial crisis ေတြနဲ႕ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားတတ္ပါတယ္။ Asset Bubble ဆိုတာကေတာ့ investment (သို႕) security ေတြရဲ႕ ေစ်းႏွဳန္းေတြ ေၾကာက္မယ္ဖြယ္ရာေကာင္းေအာင္ ရုတ္ျခည္းခုန္တက္သြားတာကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ အာရွႏိုင္ငံမ်ားကို စီး၀င္တဲ့ private capital inflows ေျခာက္ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ဟာ equity investment မွာျဖစ္ျပီး၊ ၂၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္က investment bank lending မွာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္တဲ့ရာခိုင္ႏွဳန္းေတြကေတာ့ အျခား debt flows ေတြျဖစ္တဲ့ bonds နဲ႕ carry-trade related ေခ်းေငြေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို capital inflows မ်ားေၾကာင့္ liquidity expansion ျဖစ္ျပီး bubbles ေတြျဖစ္ေစါတယ္။ အိမ္ျခံေျမေစ်းကြက္မွာလဲ အရမ္းကာေရာ boom ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ဒီ bubbles ေတြေၾကာင့္ domestic fragility ေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလို fragility ေတြ၊ financial crisis ေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ ကုန္သြယ္မွဳနဲ႕ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ shocks ေတြဟာ policy makers ေတြအတြက္ေတာ့ တကယ့္ challenges ေတြပါပဲ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ domestic demand ကို fiscal stimulus ကတဆင့္ ခ်ဲ႕ထြင္တာဟာ အသင့္ေလ်ာ္ဆံုးေပၚလစီ response ျဖစ္ျပီး၊ ဘ႑ာေရးက႑မွာ အခက္အခဲေတြ ျမင့္တက္လာတာနဲ႕ 'lender of last resort' financing ကို အစိုးရမ်ားမွ စီမံေဆာင္ရြက္ေပးဖို႕လိုေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက အၾကံျပဳထားၾကပါတယ္။ အိုင္အမ္အက္ဖ္ကလဲ fiscal policy ကို countercyclical tool အေနနဲ႕ သံုးဖို႕လိုေၾကာင္း ေအာက္တိုဘာလထုတ္ World Economic Outlook (WEO) Financial Stress, Downturns and Recoveries စာတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အခုလို ႏိုင္ငံတကာမွာ ေပၚလစီေရးရာေတြ ခ်မွတ္ေရးဆြဲေနၾကခ်ိ္န္မွာပဲ subprime crisis ရဲ႕ သြယ္၀ိုက္သက္ေရာက္မွဳမ်ားကေတာ့ အာရွႏိုင္ငံမ်ားဆီကို တစတစ ကူးစက္လာပါေတာ့တယ္။ ရွန္ဟိုင္း composite index ဟာ ေအာက္တိုဘာလ ၊ (၂၀၀၇) ခုႏွစ္နဲ႕ စာရင္ ခုနစ္ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းထိုးက်သြားပါတယ္။ အာရွရဲ႕ capital outflows ဟာ ပထမပိုင္း ရွစ္လမွာတင္ $38 billion ေက်ာ္သြားတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ အင္ဒိုနီးရွားက bond auctions ေတြ failure ျဖစ္ကုန္တယ္။ အာရွေငြေၾကးေတြျဖစ္တဲ့ အင္ဒိုနီးရွား rupiah, ကိုးရီးယား won, ထိုင္း baht, ဗီယက္နမ္ dong နဲ႕ အိႏၵိယ rupee ေတြမွာ downward pressure ေတြျဖစ္လာတယ္။ အိႏၵိယမွာဆိုရင္ ႏိုင္ငံရဲ႕ အၾကီးဆံုး ပရိုက္ဗိတ္ဘဏ္ကေန ေငြအပ္သူေတြက ပိုက္ဆံျပန္ထုတ္ေနၾကတယ္။ ပါကစၥတန္မွာ balance of payment crisis က အၾကီးအက်ယ္ျဖစ္လာတယ္။ စင္ကာပူနဲ႕ Baharian တို႕မွာ ၀ါရင့္ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားကို စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳနဲ႕ဘဏ္စနစ္ခိုင္မာမွဳေရးရာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖို႕ ပလက္ေဖာင္းတခုခြင့္ျပဳတဲ့ verbal intervention ကို engage လုပ္လာရတယ္။

ေအာက္တိုဘာလ (၁၆) ရက္ေန႕မွာ Kazakhstan ႏိုင္ငံျမိဳ႕ေတာ္ Astana မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ Pan-Asia ministerial forum မွာ အာရွႏိုင္ငံမ်ားအခ်င္းခ်င္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့ co-ordinated measures ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္။ ေအာက္တိုဘာလ (၂၃) ရက္ေန႕မွာ တရုတ္ျပည္ ေဘဂ်င္းမွာ က်င္းပတဲ့ ASEM Summit မွာ EU President Jos'e Manuel Barriso က " The eye of the storm was in the US, but it is a global storm and there will be ripple effects all over the world. Simply we swim together or we sink together” လို႕ ေျပာၾကားလာခဲ့တယ္။

တကယ္ေတာ့ သူလဲေလေလာကီသားေပမို႕ ဆိုတဲ့အတိုင္း ကမၻာတ၀ွမ္းလံုးမွာ financial crisis ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ အာရွႏိုင္ငံေတြကို ရိုက္ခတ္မွဳမ်ားဟာလဲ မလြဲမေသြ ၾကံဳေတြ႕ရင္ဆိုင္ၾကရမွာပါပဲ။ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယအပါအ၀င္ အာရွႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ export market ဟာ အေမရိကန္၊ ဥေရာပနဲ႕ ဂ်ပန္ (G3) တို႕ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဒီႏိုင္ငံမ်ားမွာ စီးပြားေရး က်ဆင္းတယ္ဆိုတာနဲ႕ spill over effects ေတြ ျဖစ္ပြားလာမွာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။ အာရွဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးဘဏ္ ADBရဲ႕ chief economist ကေတာ့ 'If the global slowdown extends beyond 2009, the repercussions for the region could be severe' လို႕ အဆိုျပဳထားခဲ့ပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၊ Institute of Political Studies က ဘုတ္အဖြဲ႕၀င္ Reihana Mohideen ကလဲ 'If the western economies get the flu, not only will Asia sneeze, but it could catch a fever' လို႕ အတည္ျပဳဆိုထားလိုက္ပါျပီ။

ဆက္လက္ျပီး Global Financial Crisis (2008) ဟာ နဂိုကတည္းက ယိုင္လဲလုနီးပါးျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံု အေပၚမွာေကာ ဘယ္လို ရိုက္ခတ္မွဳေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မလဲဆိုတာကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။ ရိုက္ခတ္မွဳေတြအေၾကာင္း မဆန္းစစ္ခင္ လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုရဲ႕ ပကတိအေျခအေနမွန္ကို တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ နအဖကေတာ့ စီးပြားေရးျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳမ်ားလို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒီအခ်က္မွန္မမွန္ကို ကိန္းဂဏာန္းမ်ား၊ ကားခ်ပ္မ်ားက အခုလို ညႊန္းဆိုျပသပါလိမ့္မယ္။

(ေရွ႕ဆက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၂၃၊ ၁၀၊ ၂၀၀၈)