Showing posts with label Ethics. Show all posts
Showing posts with label Ethics. Show all posts

Sunday, September 7, 2008

To domestic foreigner Ko Shwe Bamars

“ျပည္တြင္းျဖစ္ ႏိုင္ငံျခားသား ကိုေ႐ႊဗမာမ်ား သို႕”


Weekly Eleven ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ (၃)၊ အမွတ္စဥ္ (၄၆)၊ စာမ်က္နွာ (၂၀) မွ ဆရာႀကီး လူထု စိန္ဝင္း ၏ ေဆာင္းပါး အား ျပန္လည္ ကူးယူ ေဖၚျပပါသည္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႕ စိတ္ဓါတ္ေတြ အမ်ားႀကီး ျပင္မွကို ျဖစ္မယ္ခင္ဗ် ။ သူမ်ားေတြ နဲ႕ အမ်ားႀကီး ျပတ္က်န္ ေနရစ္ၿပီ”

စကၤာပူမွာ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္ သြား အလုပ္လုပ္ ေနခဲ့တဲ့ ေက်ာင္းသားေဟာင္း တစ္ေယာက္ ေခတၱ ျပန္လာခိုက္၊ ကန္ေတာ့ ႏႈတ္ဆက္ရင္းနဲ႕ ေျပာ လိုက္တဲ့ စကား ျဖစ္ပါတယ္။ ဟိုႏိုင္ငံ ဒီႏိုင္ငံ ေတြ က ျပန္ေရာက္ လာတဲ့ လူတိုင္း ေျပာၿမဲ စကားမို႕ မဆန္းေတာ့ ပါဘူး။

ဘဝင္ေလဟပ္ သူေတြရဲ႕ စကား

စိတ္ဓါတ္ေတြ ျပင္ရမယ္ လို႕ သာ ေျပာေနတာ ဘာစိတ္ဓါတ္ မ်ိဳးေတြ ျပဳျပင္ ရမွာလဲ လို႕ တိတိက်က် မေျပာပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားျပန္ေတြ ေျပာေနက် စကား ေတြ ၾကားရ ဖန္မ်ားလို႕ ႐ိုးေတာင္ ေနပါၿပီ။

“ျမန္မာေတြ ပ်င္းတယ္”
“ျမန္မာေတြ ညံ့တယ္ ၊ ဖ်င္းတယ္”
“ျမန္မာေတြ စည္းကမ္း မဲ့တယ္”
“ျမန္မာေတြ ႀကိဳးစား အားထုတ္မႈ မရွိဘူး”

စတဲ့ စတဲ့ အေပၚစီးက ၾကည့္တဲ့ ေလသံနဲ႕ ေျပာစကား မ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏြားနဲ႕ ႐ုန္းေနတာ ပ်င္းတာလား

ျမန္မာေတြ ပ်င္းတယ္ဆိုတာ ဘယ္သူေတြ ကို ၾကည့္ၿပီး ေျပာတာလဲ။ မနက္ အ႐ုဏ္ မလာခင္ ထ၊ ထြန္ထယ္ကို ထမ္းၿပီး လယ္ထဲဆင္း တစ္ေန႕လံုး ေနပူႀကီးထဲမွာ ႏြားနဲ႕ အတူ႐ုန္း အလုပ္လုပ္၊ ညေန ေနဝင္ရီ သေရာ မွ အိမ္ကို ျပန္ရတဲ့ ျမန္မာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ၈၀ % ေလာက္ ႐ွိတဲ့ လယ္သမား ေတြကို ျမင္ဖူး ၾကလို႕လား။ ခရီးသြားတဲ့ အခါ အေဝးေျပး လမ္းမႀကီးေတြမွာ လမ္းခင္း လမ္းျပင္ လုပ္ေနၾကတဲ့ ေျမတူး ေက်ာက္ထု လုပ္ေနၾကတဲ့ မိန္းမ၊ ေယာက်ၤား အလုပ္သမား ေတြကိုေတာ့ ျမင္ဖူး ၾကမွာပါ။ ျခစ္ျခစ္ေတာက္ ပူေလာင္ေနတဲ့ လမ္းေတြ ေပၚမွာ မ်က္ႏွာေလး တစ္ခုပဲ ေဖၚထားၿပီး၊ တစ္ေခါင္းလံုး ပုဆိုးနဲ႕ ပတ္ရင္း အလုပ္လုပ္ ေန ရွာၾကတယ္ မဟုတ္ပါလား။ သူတို႕ ေျခေထာက္ ေတြမွာ ဖိနပ္ေတာင္ မပါၾက ပါဘူး။ ၿမိဳ႕႐ြာနဲ႕ အလွမ္း ေဝးကြာတဲ့ ေနရာမ်ားမွာ ဆိုရင္ လမ္းေဘးမွာပဲ သစ္ထက္တဲနန္း ထိုးၿပီး ေနၾက၊ ခ်က္ျပဳတ္ စားၾကရတာပါ။ ဒီလို လူမ်ိဳးေတြကို ပ်င္းသတဲ့လား။

“ထြီထြမ္” လုပ္ တတ္တဲ့ လူေတြ

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ၿမိဳ႕ ႐ြာေတြ သန္႕႐ွင္းမႈ အားနည္းတာ၊ လမ္းေပၚ အမႈိက္ ပစ္တာ၊ ကြမ္း တံေတြး ေထြးတာ စတာ ေတြနဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီး ျမန္မာေတြ စည္းကမ္း လံုးလံုး မ႐ွိဘူးလို႕ ေျပာၾကတာ ႐ွိေသးတယ္။ စကၤာပူမ်ား သိပ္သန္႕ရွင္းတာပဲ လို႕လည္း ခဏခဏ ေျပာၾက တယ္။ စကၤာပူက လမ္းေထာင့္တိုင္းမွာ ယူနီေဖာင္းဝတ္ ရဲေတြ ေစာင့္ေနၾကၿပီး၊ စည္းမဲ့ ကမ္းမဲ့ လမ္းျဖတ္ ကူးသူေတြ၊ အမႈိက္ပစ္ခ် လုပ္သူေတြကို ခ်က္ခ်င္းဖမ္း၊ ဒဏ္႐ိုက္ လုပ္တာေတြ က်ေတာ့ ထည့္ မေျပာၾကဘူး။ ဘယ္ႏိုင္ငံ က ဘယ္ လူမ်ိဳး မဆို ပညာ အေျခခံ နည္းၿပီး စိတ္ယဥ္ေက်းမႈ နိမ္႕က် သူတိုင္းဟာ၊ “ျပည္သူ႕ နီတိ” ကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈ တတ္ၾက ပါတယ္။ “ထြီ၊ ထြမ္” နဲ႕ လူေ႐ွ႕ သူေ႐ွ႕မွာ တံေတြး ေထြးတဲ့ ေနရာ မွာေတာ့ အေ႐ွ႕တိုင္းက လူဝါေတြ ေလာက္ ဆိုးတာ ဘယ္မွာမွ မေတြ႕ ဖူးပါဘူး။ သူတို႕နဲ႕ စာရင္ ျမန္မာ ေတြက အမ်ားႀကီး ယဥ္ေက်း ပါတယ္။

ျမန္မာေတြ ေရသာခို အေခ်ာင္လိုက္ စိတ္ သိပ္ ႀကီးမားတယ္။ ႀကိဳးစား ပမ္းစား မလုပ္ခ်င္ၾကဘူးလို႕လည္း စြပ္စြပ္ စြဲစြဲ လုပ္ေလ့ ႐ွိၾက တယ္။ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ ျမန္မာ လူငယ္ေလးေတြ အမ်ားစုဟာ ေန႕အလုပ္၊ ညအလုပ္၊ ႏွစ္ခုလုပ္ၿပီး၊ တပင္တပန္ ပိုက္ဆံ ႐ွာေန ၾကတာ ေတြ ကို မျမင္လို႕လား။ တခ်ိဳ႕ မ်ားဆို အိပ္ယာဝင္တာေတာင္ အလုပ္က ျပန္တဲ့ အဝတ္အတိုင္း ဖိနပ္ေတာင္ မခၽြတ္ပဲ ဝင္ၾကရပါတယ္။ မနက္ အခ်ိန္က်တာနဲ႕ အိပ္ရာထဲက တန္းၿပီး အလုပ္ကို တန္းၿပီး ေျပးႏိုင္ေအာင္ အဆင္သင့္ လုပ္ထား ရတာေလ။ ျမန္မာေတြ ႀကိဳးစား သလား မႀကိဳးစား ဖူးလား သိခ်င္ရင္၊ သူမ်ားႏိုင္ငံ ေတြမွာ လုပ္ခ ေပးသလို ေပးၿပီး၊ ခိုင္းၾကည့္လိုက္ စမ္းပါလို႕ ေျပာလိုက္ ခ်င္တယ္။

ျမန္မာေတြ မပ်င္းပါဘူး။ မညံ့ပါဘူး။ ဖ်င္းလည္း မဖ်င္းပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခား သြားၿပီး ပညာ သင္တဲ့ သူေတြ အားလံုးနီးပါးဟာ သူတို႕ သင္တဲ့ ပညာရပ္ကို ေကာင္းေကာင္း သင္ယူႏိုင္ၾကတာ ခ်ည့္ပါ။ စာမလိုက္ႏိုင္လို႕ ျပန္လာရတယ္ ဆိုတာ မ႐ွိသေလာက္ ပါ။ ဘိလပ္သြားၿပီး MRCP တို႕ FRCS တို႕လို ဘြဲ႕ ေတြ သြားသင္ယူတဲ့ ဆရာဝန္ေတြ၊ စာ မလိုက္ႏိုင္လို႕ ျပန္လာ ရတယ္ ဆိုတာလည္း မ႐ွိ သေလာက္ ပါပဲ။ ျမန္မာ လူမ်ိဳးေတြဟာ လူသာ ဆင္းရဲခ်င္ ဆင္းရဲမယ္။ ဉာဏ္ရည္ ဉာဏ္ေသြး မွာေတာ့ မဆင္းရဲပါဘူး။ အခြင့္ အေရး ရရင္ ရသလို ဘာမဆို ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ ပါတယ္။

ကိုေ႐ႊဗမာေတြ

ျမန္မာေတြ ညံ့လို႕ မတိုးတက္တာ၊ ျမန္မာေတြ သိပ္ ပ်င္းတာ၊ သိပ္ ဖ်င္းတာလို႕ ေျပာၾက သူမ်ားဟာ၊ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္ ကေန ႏိုင္ငံျခားသြား အလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ “ျပည္တြင္းျဖစ္ ႏိုင္ငံျခားသား” ကိုေ႐ႊဗမာ မ်ားသာ ျဖစ္ၾက ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ ဘာလုပ္ ေနၾကတယ္ ဆိုတာေတာ့ ျပန္မၾကည့္ပဲ နဲ႕ ျပည္တြင္းမွာ ႐ွိေနၾကတဲ့ သူေတြ ကို စြပ္စြပ္ စြဲစြဲ အ႐ွက္မ႐ွိ ေျပာေန ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ေလာက္ သယံဇာတ ေပါႂကြယ္ဝတဲ့ ႏိုင္ငံ အာ႐ွတိုက္ တစ္တိုက္လံုးမွာ မ႐ွိ ပါဘူး။ စားစရာအတြက္၊ ဝတ္စရာ အတြက္၊ ေနစရာအတြက္၊ ဘာမွ ပူစရာ မရွိပါဘူး။ ျပည္တြင္းမွာ လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ႐ွိတယ္ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရနံ ဓါတ္ေငြ႕ေတြလည္း ထြက္တယ္။ တျခား ဓါတ္သတၱဳ မ်ိဳးစံုနဲ႕ ေက်ာက္သံ ပတၱျမား ေတြလည္း ေပါတယ္။ ဒီ သယံ ဇာတ ေပါႂကြယ္ဝ တာေတြ ကို ေခတ္မီ နည္းပညာေတြ အသ့ုးခ်ၿပီ ထုတ္ယူ သံုးစြဲ ၾကရမွာ မဟုတ္လား။ ေရာင္းဝယ္ ေဖါက္ကား ၾကရမွာ မဟုတ္လား။

သတိ ေပးလိုက္ ခ်င္တယ္

အခုေတာ့ အဲလို လုပ္ရမယ့္ ႏိုင္ငံ့ အၫြန္႕ အဖူးေတြ၊ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဦးေႏွာက္တစ္ခ်ိဳ႕ ေတြက ႏိုင္ငံ ရပ္ျခား တိုင္းျပည္ ေတြ အတြက္ သြားၿပီး အလုပ္လုပ္ ေပး ေနၾက တယ္ေလ။ ျမန္မာ နိုင္ငံ က သင္ေပးလိုက္တဲ့ ပညာေတြနဲ႕ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြ သြား အလုပ္လုပ္ ေပးေန ၾကတာ အေျခအေန အရ အခိုက္အတန္႕ အျဖစ္ ကိုယ့္အေၾကာင္းနဲ႕ ကိုယ္ သြားေရာက္ လုပ္ကိုင္ ေနၾကရတာကို နားလည္ ႏိုင္ပါတယ္။ အျပစ္ မတင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္မွ မသြားပဲ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာ ကိုယ္ေနၿပီး ကိုယ္ တတ္စြမ္း သေလာက္ ကိုယ့္အား ကိုယ့္အင္နဲ႕ ကိုယ့္တိုင္း ကိုယ့္ျပည္ အတြက္ ႀကိဳးစား ႐ုန္းကန္ ေနတဲ့ သူေတြ ကိုေတာ့၊ ပ်င္းတယ္၊ ဖ်င္းတယ္၊ စည္းကမ္း မဲ့တယ္၊ ေရသာခိုတယ္၊ စတဲ့ စြပ္စြဲမႈ ေတြနဲ႕ ပုတ္ခတ္ ေစာ္ကား မလုပ္ၾကဖို႕ ေတာ့ သတိေပး လိုက္ခ်င္ပါတယ္။

Wednesday, August 27, 2008

Managerial Ethics (3)

Globalization ျဖစ္ထြန္း လာမႈေၾကာင့္ ဆိုရ မလားပဲ။ လူေတြရဲ႕႔ ေတြးေခၚမႈေတြဟာလည္း ေျပာင္းလဲ လာခဲ့ပါၿပီး ၊ သူတို႔ရဲ႔ လက္ခံႏိုူင္မႈ ေတြဟာ လည္း ေျပာင္းလဲလို႔ လာပါၿပီ ၊ ပိုၿပီး အသြင္ မတူတာေတြ ျဖစ္လာပါၿပီ၊ အရင္ တုန္းက တခဏတာ အက်ိဳးကိုုသာ ၾကည့္ေသာ္လညး္ အခု လုူေတြဟာ Future Effect ကိုပါထည့္ စဥ္းစား လာပါၿပီ။ SAVE OUR SOCIETY ဆိုတာ လက္ခံ လာၾကပါၿပီ။ social demand ေတြမ်ားလာတဲ့အခါ တခ်ိဳ႕ organization ေတြက ျပန္ျဖည့္ဆည္း ေပးႏိုင္သလို တခ်ိဳ႕ေတြက လိုက္မလုပ္ ေပးႏိုင္တာေတြ ရွိလာၾကပါတယ္။

ဥပမာ ... ေရခဲေသတၱာ ပဲဆိုၾကပါစို႔ .... ... ... သူဟာ အိုဇုန္းလႊာ ထိခိုက္မႈမွာ အမ်ားၾကီး ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သုံးစြဲ သူေတြဟာ အသုံးလိုလို႔သာ သုံးၾကတယ္ ဒီထက္ ေကာင္းၿပီး ပတ္၀န္းက်င္မ ထိခိုက္မဲ့ ေရခဲေသတၱာကို ေတာင္းတ လာၾက ပါတယ္။ ဒါကို organization ေတြဟာ လိုက္ေလ်ာဖို႔ ၾကိဳးစား ၾကသလို မသိမသာ ဒီအတိုင္းေလးပဲ ေနသြား ၾကတာရွိပါတယ္ ။ ေလာင္စာဆီသုံး ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ ေတြေၾကာင့္ ကမၻာၾကီးကို ပိုမုိ ပူေႏြး လာေစတယ္လို႔ social demand ေတြ တက္တဲ့အခါ Toyota က လွ်ပ္စစ္သုံး ေမာ္ေတာ္ကားကို ထြင္လိုက္ ပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ organization ေတြအေနနဲ႔ social demand ေတြနဲ႔ ေတြ႔ၾကဳံ လာတဲ့အခါ ဘယ္လို တုံျပန္ လုပ္ေဆာင္ ၾကသလဲဆိုတာ ေလ့လာ ၾကည့္ျဖစ္ပါတယ္။

(၁) Obstructive response
“ ဘူး တစ္လုံး ေဆာင္ အိုေတာင္ မဆင္းရဲ” ကို လက္ခံ က်င့္သုံး သူေတြပါ။ သူ႔အျပစ္ေၾကာင့္ မဟုတ္ဘူးလို႔ ျငင္းဆန္၊ ေခါင္းေရွာင္ ေနၾက သူေတြပါ။ ဒါကေတာ့ companyရဲ႔ ေရရွည္ ရပ္တည္မႈကို အမ်ားၾကီး ထိခိုက္ ေစပါတယ္။ လတ္တေလာမွာေတာ့ အျပစ္လြတ္ေအာင္ ေခါင္းေရွာင္လို႔ ရေကာင္းရႏိုင္ေပမယ့္ လုပ္ငန္းရဲ႕ goodwill , reputation ကို မ်ားစြာ ထိခိုက္ ႏိုင္ပါတယ္။

(၂) Defensive response
သူကေတာ့ obstructive လို လုံး၀ ျငင္းဆန္တာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ Denfensive managerေတြက ဒီ လုပ္ရပ္ တစ္ခုက သူတို႔ လုပ္ငန္းက လုပ္လိုက္တာ မွန္ေပမယ့္ မေရွာင္ မလြဲသာေသာ အေျခအေန ေတြေၾကာင့္ပါ။ အရာ အေၾကာင္း ေၾကာင္း တစ္ခုေၾကာင့္ ျဖစ္္ေပၚ လာရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ မည္သူတစ္ဦး တစ္ေယာက္မွာမွ အျပစ္ မရွိပါ လို႔ ျငင္းဆိုမႈပါ။ ဒီလိုတုံ႕ျပန္မႈမ်ိဳးကို သုံးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ manager ဟာ အက်ိဳးအေၾကာင္း အခ်က္ အလက္ကို ပိုင္ႏိုင္စြာ သိထားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

(၃) Accomodative response
ဒီတုံုျပန္မႈမ်ိဳးကေတာ့ တာ၀န္ယူမႈပါ။ ျဖစ္လာတဲ့ ျပသနာအေပၚ တာ၀န္ယူ ေျဖရွင္းေပးမႈပါ။ လုပ္ငန္းဟာ social အေပၚ သူ႔ေၾကာင့္ ethically အရ ထိခိုက္ သြားမယ္ဆိုရင္ သူ႔အေနနဲ႔ social responsibility ရွိတယ္လို႔ ခံယူၿပီး သူ႕လုပ္ရပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျဖရွင္း လုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ လုပ္ငန္း အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သာမန္ရိုးက် အားျဖင့္ေတာ့ ဒီနည္းလမ္း နဲ႔ပဲ မ်ားေသာ အားျဖင့္ တုံ႕ျပန္ၾကပါတယ္။

(၄) Proactive response
ဒီနည္းလမ္းကေတာ့ ျပသနာ မေပၚခင္ကတည္းက issues တစ္ခုရယ္လို႔ မျဖစ္ခင္ကတည္းက ၾကိဳတင္ ေဆာင္ရြက္ ထားေပးမႈပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ မွာလည္း လတ္တေလာက ေၾကာညာ တစ္ေစာင္မွာ ေတြ႕လိုက္ ရပါတယ္။ ျမန္မာတို႔ရဲ႕႔ ျမန္မာ အစီအစဥ္ေလးပါ ကရုဏာ ျမန္မာတဲ့၊ ျမန္မာဘီယာက volunteer လုပ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္တဲ့ အစီအစဥ္ေလးပါ။ Myanmar Beer ဟာ ေၾကာ္ၿငာေတြ ေၾကာ္ျငာၿပီး marketing ျဖန္႕႔တဲ့အခါ ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီး ေမာ္ဒယ္မ်ား၊ မသင့္ေလွ်ာ္ေသာ ၀တ္စားဆင္ယင္မႈမ်ားကို သုံး၍ ေၾကာ္ျငာမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ၿပီး marketing ေကာင္းလာပါတယ္။ သူ႕ေၾကာင့္ social ကို အမ်ားၾကီး ထိခိုက္မႈေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကို social က သတိမျပဳမိခင္မွာ social responsibility တာ၀န္ယူမႈအေနျဖင့္ လူမႈေရး လုပ္ငန္းအေနျဖင့္ ေထာက္ပံမႈ အသင္းပုံစံမ်ိဳး ဖြဲ႕စည္း၍ လူမႈေရး ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္တာကို ေလ့လာ မိပါတယ္။ ဒါ စဥ္းစားစရာပါ ... ... သူက proactive ပုံစံမ်ိဳး သြားေနတာလား ဆိုတာပါ။